IV SA/Wa 1422/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1. odmówić skarżącej prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać skarżącej prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Skarżąca K. O. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego w dniu 25 lipca 2014 r. formularza PPF wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnim synem. Jako źródło dochodu dwuosobowego gospodarstwa domowego skarżąca wymieniła swoje świadczenie emerytalne w wysokości 1388 zł brutto miesięcznie oraz wynagrodzenie za pracę syna w wysokości 1600 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o powierzchni 120 m2 oraz nieruchomości gruntowej, na której posadowiony jest dom. Wskazała, że spłaca pożyczkę zaciągniętą na remont przyłącza wodno-kanalizacyjnego w wysokości 535,83 zł miesięcznie. Po zsumowaniu obu dochodów, z uwzględnieniem kwoty raty pożyczki, według oświadczenia skarżącej pozostaje jej do dyspozycji 1858 zł netto miesięcznie. Ponieważ oświadczenie skarżącej było niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, pismem z dnia 25 sierpnia 2014 r. wezwano ją do złożenia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających stan majątkowy i dochody, tj.: wyciągów z posiadanych przez skarżącą oraz jej pełnoletniego syna rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; dokumentu potwierdzającego wysokość wynagrodzenia otrzymywanego przez syna skarżącej; oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości. W odpowiedzi skarżąca nadesłała pismo z dnia 9 września 2014 r., w którym wskazała m.in., że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O. stała się jedyną właścicielką nieruchomości, której dotyczy przedmiotowa sprawa. W związku z powyższym skarżąca uznała, że nieuzasadnione jest wzywanie jej do dostarczania dokumentów finansowych potwierdzających aktualne dochody jej syna, ponieważ został on wyłączony z udziału w niniejszym postępowaniu. Skarżąca przesłała wyciąg z konta bankowego wskazując, że jest to jedyne konto, które posiada. Dołączyła również oświadczenie o wysokości miesięcznych wydatków koniecznych, szacując je na kwotę 1683 zł oraz oświadczyła, że w ponoszeniu kosztów codziennego utrzymania pomaga jej syn, który wspiera ją finansowo. Skarżąca złożyła do akt sprawy: decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. od nieruchomości położonej w O. w wysokości 667 zł, informacje o dochodach swojego syna oraz pobranych zaliczkach na podatek za 2012 i 2013 r., fakturę VAT zakupu węgla kamiennego na kwotę 1.952,01 zł, fakturę VAT za usługi telekomunikacyjne w miesiącu marcu 2014 r. w wysokości 140,01 zł oraz fakturę VAT za energię elektryczną za okres 27.01.2014 do 28.07.2014 r. na kwotę 64,33zł. Postanowieniem z dnia 3 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw wskazując, że sama opłaca media, kupuje artykuły spożywcze, chemiczne oraz leki, a jej sytuacja materialna niejednokrotnie przypomina ubóstwo. Wyjaśniła, że syn wspiera ją w najtrudniejszych chwilach, pracuje w trybie niestacjonarnym i nie posiada środków, aby ją utrzymywać. Wnioskodawczyni załączyła kserokopię umowy o pracę, zawartej przez jej syna na czas określony do dnia [...] stycznia 2016 r. z wynagrodzeniem w kwocie 1600 zł brutto, a także oświadczenie syna o braku rachunku bankowego. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że dodatkowy wpływ w kwocie 18.486,65 zł z dnia 16 maja 2014 r. stanowi pożyczkę bankową zaciągniętą na budowę przyłącza kanalizacyjnego. Jednocześnie poinformowała, że powiększyła zadłużenie w banku o 3000 zł na poczet zakupu opału na zimę. Wnioskodawczyni podniosła, że jej miesięczne obciążenia znacznie przewyższają jej dochody, co jest spowodowane koniecznością zaciągnięcia pożyczki na budowę przyłącza kanalizacyjnego i uniknięcia kary administracyjnej. Dodała, iż od 2012 r. nie kupowała nowej odzieży i butów, nie wykupuje też leków zapisywanych przez lekarza oraz nie kupuje żywności wskazanej dla jej stanu zdrowia, a jedynie najtańsze produkty w minimalnych ilościach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ma miejsce wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 245 § 3 cytowanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 252 § 1 p.p.s.a. stanowi, że osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Zgodnie zaś z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Żąda bowiem zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Jak wynika z nadesłanej dokumentacji, skarżąca utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w kwocie 1388 zł brutto miesięcznie. W prowadzeniu gospodarstwa domowego wspiera ją syn, uzyskujący dochody z tytułu umowy o pracę w kwocie 1600 zł brutto. Łączny dochód skarżącej oraz jej syna wynosi 2988 zł brutto (tj. 1858,40 zł netto). Skarżąca spłaca pożyczkę zaciągniętą na budowę przyłącza kanalizacyjnego w wysokości 535,83 zł miesięcznie. Mając na uwadze wysokość dochodów skarżącej oraz kwotę ponoszonych przy wsparciu ze strony syna miesięcznych obciążeń z tytułu wyszczególnionych opłat i spłaty pożyczki, stwierdzić należy, iż zasadne jest przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawczyni nie jest bowiem w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie zdaniem Sądu sytuacja finansowa strony pozwala na poniesienie przez nią kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od wyrażonej w art. 214 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania, prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa i dlatego winno być stosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych. Z tych przyczyn, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.