IV SA/Wa 1424/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.), asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Protokolant J.D., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2007 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...)czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie potwierdzenia pozostawania bez pracy na skutek represji -oddala skargę- Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po rozpoznaniu wniosku złożonego przez B. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art.138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 kpa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2007 r. odmawiającą potwierdzenia, że B.T.: 1/ w okresach od 6 czerwca 1965 r. do 31 grudnia 1966 r. oraz do 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych, 2/ w okresie od 22 października 1982 r. do 3 czerwca 1989 r. świadczył pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący sprawy. B. T. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o potwierdzeniem, że w w/w okresach pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych oraz świadczył pracę na rzecz opozycyjnej partii politycznej o nazwie Polski Z. Wnioskodawca wskazał, że z powodu działalności opozycyjnej został dyscyplinarnie pozbawiony pracy na Uniwersytecie [...] i nie wykonywał pracy do dnia 31 grudnia 1966 r. Po tej dacie również był represjonowany przez organy bezpieczeństwa i internowany w okresie od 27 sierpnia 1982 r. do 21 października 1982 r. Po zwolnieniu z internowania nie mógł znaleźć pracy, ale pracował na rzecz opozycyjnej partii o nazwie Polski Z.. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nie uwzględnił żądania strony, wskazując w uzasadnieniu, że w świetle informacji udzielonych przez Instytut Pamięci Narodowej brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca przed 1989 r. świadczył pracę na rzecz organizacji nielegalnej. Ponadto B. T. nie przedstawił przekonywujących dowodów na potwierdzenie, że pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (teks jednolity: Dz.U. z 2004 r., Nr 39, poz.353 ze zm. - uFUS) przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu ich wysokości uwzględnia się (...), następujące okresy: 1) składkowe, o których mowa w art. 6; 2) nieskładkowe, o których mowa w art. 7. Stosownie do art. 6 ust.1 pkt 10 tej ustawy okresem składkowym jest okres świadczenia pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r., a zgodnie z art. 7 pkt 4 ustawy okresami nieskładkowymi są okresy niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej niż 5 lat. Normę o charakterze procesowo - kompetencyjnym zawiera art. 117 ust. 4 uFUS stanowiący, że: okresy, o których mowa w art. 6 ust 1 pkt 10 i art. 7 pkt 4, mogą być udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych dokumentów i zeznań świadków dokonuje, w drodze decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zgodnie z przepisami o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Zdaniem organu ratio legis powyższych przepisów ujawnia się w umożliwieniu osobom, których dotyczy ich dyspozycja korzystniejszego ukształtowania podstawy; od której zależy prawo do nabycia oraz wysokość świadczenia emerytalnego (rentowego). Osoby, których dotyczy art. 6 ust. 1 pkt 10 uFUS mogą doliczyć do stażu pracy okres faktycznego świadczenia pracy na rzecz organizacji nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących przed rokiem 1989. Okresy te dolicza się jako okresy składkowe, co jest o tyle zasadne, że o ile nawet za świadczoną pracę wypłacane było wynagrodzenie, to ze zrozumiałych względów nie były od niego odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. Art. 7 pkt 4 omawianej ustawy daje możliwość doliczenia do stażu pracy okresu - nie dłuższego jednak niż 5 lat -niewykonywania pracy z przyczyn niezależnych od pracownika, tj. na skutek represji politycznych. W praktyce przepis ten dotyczy najczęściej osób zwolnionych z pracy z przyczyn politycznych, które ze względu na prezentowaną postawę (działalność polityczną, społeczną, kulturalną) następnie przez krótszy lub dłuższy okres nie mogły znaleźć zatrudnienia . W ocenie organu B. T. nie udokumentował podstawy faktycznej zgłoszonego żądania. Z zestawienia sporządzonego przez ZUS wynika, że w tzw. stażu emerytalnym wnioskodawcy istotnie występują przerwy w zaliczonych okresach składkowych i nieskładkowych, to nie ma dowodów na to, że B. T. w okresach tych pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych, względnie świadczył pracę na rzecz organizacji nielegalnych. Nie ma dowodów wskazujących na to, czy pozostawanie bez pracy od czerwca 1965 roku do końca grudnia 1966 r. miało podłoże polityczne. Strona w tym zakresie nie wskazała nawet czy i w jakich instytucjach starała się podjąć zatrudnienie. Brak jest również dowodów potwierdzających, że B. T. pomiędzy zwolnieniem z internowania, a dniem 4 czerwca 1989 r. świadczył pracę na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r., względnie by pozostawał bez pracy na skutek represji politycznych. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej Biuro Edukacji Publicznej z dnia 13 grudnia 2006 r. wynika, że w dostępnej literaturze przedmiotu fakt działalności strony w zorganizowanych strukturach antykomunistycznych nie jest znany. Twierdzenia wnioskodawcy, że kierowana przez niego organizacja Polski Związek Wspólnoty Narodowej istniała i działał nieprzerwanie od połowy lat 50-tych do 1990 r. nie można zweryfikować także w dostępnych materiałach archiwalnych. Z dostępnych źródeł wynika, że działalność organizacyjną PZWN zainicjowano dopiero w pierwszej połowie 1990 roku. Organ nie zgodził się również ze stanowiskiem strony, że fakt internowania w stanie wojennym ma automatycznie stanowić podstawę do uznania, że B. T. jako osoba internowana, do roku 1989 r. nie mógł znaleźć pracy i że była to represja o podłożu politycznym. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżący wskazał, że niewątpliwą represją polityczną za jego działalność było usunięcie dyscyplinarne skarżącego w dniu 5 czerwca 1965 r. pod zarzutami politycznymi z Uniwersytetu [...] ze stanowiska pracownika naukowego socjologii, co automatycznie skutkowało zakazem pracy. Niewątpliwą i pokazową represją polityczną - jak wskazuje skarżący - było internowanie od 27 sierpnia 1982 r. do 21 października 1982 r. Powszechnie wiadomo, zdaniem skarżącego, że internowani byli tylko polityczni działacze opozycyjni. To również skutkowało ogólnym zakazem pracy do dnia 3 czerwca 1989 r. Zdaniem skarżącego uzasadnienie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych " to rażący brak wiedzy o realiach okresu socjalizmu, o panujących wtedy prawach i zasadach". Zdaniem skarżącego Polski Z. realnie istniał konspiracyjnie do momentu ujawnienia się w październiku 1981 r. To ujawnienie się było zdaniem skarżącego przyczyną jego internowania. W dalszej części skargi B. T. wskazał, że materiały IPN są niewiarygodne. Nie odzwierciedlają autentycznej rzeczywistości socjalistycznej. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki" sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji (art. 134 § 2 ww. ustawy). Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sytuację prawną skarżącego B. T. należy ocenić na tle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Do wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej pozostawanie bez pracy na skutek represji politycznych B. T. dołączył m.in. następujące dokumenty: 1/ zaświadczenie z Urzędu Ochrony Państwa z dnia 15 marca 2001 r. o internowaniu w stanie wojennym, w okresie sierpień - październik 1981 r. w ramach sprawy "[...]"; 2/ zaświadczenie z Towarzystwa Przyjaźni Polsko - Radzieckiej z dnia 15 listopada 1982 r. o braku możliwości zatrudnienia; 3/ zaświadczenie z "[...]" z dnia 3 września 2004 r. potwierdzające, ze B. T. w styczniu 1983 r. poszukiwał pracy. W w/w przedsiębiorstwie zatrudnienia nie uzyskał; 4/ zaświadczenie z dnia 9 marca 1983 r. z wydawnictwa (nagłówek nieczytelny) informujące, że nie dysponuje wolnymi miejscami pracy ze względu na brak etatów; Jednocześnie w toku prowadzonego postępowania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o udzielenie informacji dotyczącej charakteru organizacji Polski Z. oraz wyrażenia opinii, czy organizacja ta była nielegalna w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej podpisanego przez Dyrektora Biura Edukacji Publicznej wynika, że w dostępnej literaturze przedmiotu fakt działalności B. ;T. w zorganizowanych strukturach antykomunistycznej: opozycji demokratycznej nie jestznany. Twierdzenia B. T.y że kierowana przez niego organizacja Polski Z. istniała i działa nieprzerwanie od połowy lat 50-tych do 1990 r. nie można zweryfikować także w dostępnych w IPN materiałach archiwalnych. Z dostępnych materiałów wynika natomiast, że działalność organizacyjną PZWN zainicjowano w połowie 1989 r., wobec czego nie znosiło ona już znamion aktywności nielegalnej oraz nie podlegała ściganiu przez organa MO i SB. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skarżącego, kwestionującego zasadność opinii Instytutu Pamięci Narodowej to wskazać należy, że zgodnie z umocowaniem ustawowym zawartym w art. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jednolity Dz.U. 2007 r., Nr 63, poz.424) zadaniem IPN jest ewidencjonowanie, gromadzenie, przechowywanie, opracowywanie, zabezpieczenie, udostępnianie i publikowanie dokumentów organów bezpieczeństwa państwa, wytworzonych oraz gromadzonych od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. Ponadto w art. 53 w/w ustawy wskazane zostały funkcje edukacyjne Instytutu polegające m.in. na prowadzeniu badań naukowych nad najnowszą historią Polski, a także udostępnianie zgromadzonych dokumentów innym placówkom naukowym i osobom w celu prowadzenia takich badań, z zachowaniem warunków określonych w ustawie oraz udzielaniu informacji na temat zgromadzonych dokumentów. W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest ustalenie prawidłowej wykładni przepisów art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (teks jednolity: Dz.U. z 2004 r., Nr 39, poz.353 ze zm. - uFUS), który stanowi, że okresem składkowym jest okres świadczenia pracy po 1956 r. na rzecz organizacji politycznych i związków zawodowych, nielegalnych w rozumieniu przepisów obowiązujących do kwietnia 1989 r. oraz art. 7 pkt 4 w/w ustawy, który stanowi, że okresami nieskładkowymi są okresy niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej niż 5 lat. Organ zasadnie powołał się na w/w przepisy, ale w kontekście braku dowodów na świadczenie pracy przez B. T. na rzecz nielegalnych organizacji politycznych oraz niewykonywania pracy wskutek represji politycznych nie mogą mieć one zastosowania do sytuacji skarżącego. Z analizy powyższych przepisów oraz preambuły do w/w ustawy wynika słuszny wniosek, iż okres niewykonywania pracy/związany jest z represjami z przyczyn ściśle politycznych i nie można z nim zrównywać represji z innych powodów. Ratio legis tego przepisu - jak słusznie wskazał organ powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2005 r., sygn.akt II OSK 73/05, Lex 188797 - polega bowiem na tym, by doliczyć do okresów wpływających na świadczenia emerytalno-rentowe okresy pozostawania bez pracy tylko z przyczyn politycznych, a nie żadnych innych. W aktach sprawy znajduje się również zestawienie sporządzone przez ZUS, z którego wynika, że w tzw. stażu emerytalnym istotnie występują przerwy w zaliczanych okresach składkowych i nieskładkowych. Z analizy powyższego zestawienia wynika, że B. T. wielokrotnie podejmował pracę, ale również zauważyć należy, że po 1989 r. pracował tylko 2 miesiące do 2005 r. ( czyli przez 16 lat). Trudno przyjąć, że skutki internowania w stanie wojennym rozciągały się na okres do roku 2005 r. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że dowodem świadczącym o prowadzeniu przez niego działalności opozycyjnej jest internowanie, to wskazać należy, że istotnie - jak wynika z zaświadczenia wydanego przez Urząd Ochrony Państwa – B. T. był internowany od sierpnia do października 1982 r. Powołując się na literaturę przedmiotu wskazać, że po ogłoszeniu stanu wojennego internowano ponad 10 tys. osób, w tym działaczy opozycyjnych. Słusznie uznał organ, że sam fakt internowania nie może automatycznie stanowić podstawy do uznania, że B. T. jako osoba internowana, aż do roku 1989 r. nie mogła znaleźć pracy i że była to represja o podłożu politycznym. Podsumowując wskazać należy, że w praktyce przepisy ustawy uFUS z punktu widzenia ogólnych zasad rządzących systemem ubezpieczeń społecznych dotyczą sytuacji szczególnych, ale nie mogą być interpretowane rozszerzające Zaskarżona decyzja odpowiada warunkom określonym w art. 107 kpa. Zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne oraz ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zostało prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym, co ma szczególne znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa. < Analiza akt postępowania administracyjnego i wydana w tej sprawie decyzja wskazuje, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.