IV SA/Wa 1425/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Aneta Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uznania zastrzeżenia do wyłożonego projektu uproszczonego planu urządzenia lasu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z 17 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uznania zastrzeżenia do wyłożonego projektu uproszczonego planu zarządzenia lasu. W dniu 1 lutego 2010 r. skarżąca zwróciła się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powołanego wyroku, dopełniając zarazem spóźnionej czynności procesowej. Postanowieniem z 15 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 17 grudnia 2009 r. Odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczono S. T. w dniu 23 marca 2010 r. W dniu 31 marca 2010 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 marca 2010 r., zwracając się zarazem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uzupełniając brak wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu (PPF), S. T. sprecyzowała zakres żądania, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Pismem z 11 maja 2010 r. wezwano skarżącą do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowego oświadczenia dotyczących jej stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, to jest: 1. wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych, 2. kopii zeznania podatkowego za ostatni rok podatkowy, 3. oświadczenia wyjaśniającego rozbieżność pomiędzy oświadczeniem zawartym w rubryce nr 6 formularza wniosku (Stan rodzinny), z którego wynika, że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a zawartym we wniosku dnia 29 stycznia 2010 r. oświadczeniem, że zawiadomienie o rozprawie zostało "doręczone" jej synowej oraz treścią adnotacji dokonanych przez Urząd Pocztowy na dowodach doręczeń kierowanych do skarżącej pism sądowych z dnia 7 września 2009 r. i z dnia 19 listopada 2009 r., na których figuruje podpis A.T. ze wskazaniem, iż odbioru ww. przesyłek dokonała synowa adresata. W piśmie z 1 czerwca 2010 r. skarżąca wyjaśniła, że zawiadomienie o rozprawie zostało doręczone w czasie, kiedy przebywała za granicą. Zawiadomienie odebrała synowa, która mieszka na tej samej posesji. Do wskazanego pisma S. T. dołączyła kserokopie dokumentów potwierdzających wysokość dochodu osiągniętego przez nią w 2009 r. oraz uzyskiwanego obecnie, a także kserokopię umowy rachunku oszczędnościowej lokaty terminowej z dnia 8 lutego 2010 r., zawartej przez nią z Bankiem [...] z siedzibą w W. Z umowy tej wynika, iż w dacie zawarcia umowy S. T. otworzyła we wskazanym banku lokatę oszczędnościową na kwotę 10.000,00 zł. Pismem z 21 czerwca 2010 r. ponownie wezwano skarżącą do nadesłania wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych. Wyjaśniono zarazem, że w szczególności należy nadesłać wyciągi z rachunków bankowych, których numery wskazano w powołanej wyżej umowie oszczędnościowej lokaty terminowej. Tym samym pismem wezwano S.T. do złożenia wyjaśnia, czy posiada zgromadzone na lokacie terminowej oszczędności, a jeżeli tak to jaka jest aktualna wysokość tych oszczędności wraz z odsetkami. Zarządzeniem z 12 lipca 2010 r. przedłużono do dnia 23 lipca 2010 r. termin do złożenia wskazanego wyjaśnienia oraz wyciągów z rachunków bankowych. W dniu 17 lipca 2010 r. skarżąca złożyła do Sądu zaświadczenie Banku [...] z siedzibą w W. o wysokości salda na rachunku bankowym. Z zaświadczenia tego wynika, że S. T. jest posiadaczką rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego, o numerze wskazanym w zaświadczeniu. Na koniec dnia 15 lipca 2010 r. saldo na tym rachunku było zerowe. Postanowieniem referendarza sądowego z 2 sierpnia 2010 r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy. w postanowieniu wskazano, iż oświadczenie złożone przez skarżącą w przedmiotowym wniosku budzi wątpliwości, bowiem nie wskazała w nim, że posiada oszczędności, natomiast z opisanej wyżej umowy wynika, iż w lutym bieżącego roku S. T. otworzyła oszczędnościową lokatę terminową na kwotę 10.000,00 zł. Z tego względu wezwano stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia, wyjaśniającego, czy posiada zgromadzone na lokacie terminowej oszczędności, a jeżeli tak to jaka jest aktualna wysokość tych oszczędności. Podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być bowiem wyłącznie rzeczywisty, zatem i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Chociaż termin wyznaczony w piśmie z dnia 21 czerwca 2010 r. został przedłużony do dnia 23 lipca 2010 r., to skarżąca nie złożyła do akt żądanego oświadczenia. Ponadto, wbrew wezwaniu nie nadesłała do Sądu wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, a jedynie zaświadczenie banku o wysokości salda na rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego. Tym samym strona uniemożliwiła dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Z rozstrzygnięciem tym skarżąca nie zgodziła się i pismem z dnia 11 sierpnia 2010 r. wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podniosła, iż nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych, albowiem "były one zerowe", a w związku z tym skarżąca uznała, iż ich nadsyłanie jest zbędne. Dodatkowo skarżąca wskazała, iż w lipcu 2010 r. zlikwidowała roczną lokatę oszczędnościową na kwotę 10.000,00 złotych, na dowód czego załączyła potwierdzenie zamknięcia rachunku oszczędnościowej lokaty terminowej. Jednoczenie skarżąca oświadczyła, iż ww. kwotę 10.000,00 złotych ponownie zdeponowała na rachunku lokaty terminowej, z tym, że na okres 6 miesięcy, na dowód czego skarżąca załączyła kopię umowy rachunku oszczędnościowej lokaty terminowej z dnia 16 lipca 2010 r. Jednocześnie dodała, iż pieniądze te są "na wypadek choroby postępującej, starości, śmierci". Sąd zważył, co następuje: Rozpoznając wniosek skarżącej należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, na wstępie należy wskazać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA z 2005 r. nr 1, poz. 8). Należy też podkreślić, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Jak wynika z informacji zawartej w piśmie skarżącej z 11 sierpnia 2010 r. stanowiącym sprzeciw od postanowienia z 2 sierpnia 2010 r. S. T. zlikwidowała lokatę oszczędnościową na kwotę 10.000,00 złotych w dniu 16 lipca 2010 r. (dowód: potwierdzenie zamknięcia rachunku oszczędnościowej lokaty terminowej). W tym samym dniu skarżąca swoje oszczędności ponownie ulokowała na lokacie terminowej skracając jedynie czas trwania umowy. A zatem skarżąca dokonała ww. czynności w czasie gdy toczyło się już postępowanie o przyznanie prawa pomocy. Należy zatem stwierdzić, iż skarżąca dysponuje więc znaczną kwotą pieniędzy jednakże zdecydowała przeznaczyć je na inny cel aniżeli ewentualne koszty postępowania sądowego, a mianowicie ponownie zawarła umowę rachunku oszczędnościowej lokaty terminowej, na wypadek – jak podała - choroby, starości, śmierci. Tego rodzaju działanie skarżącej nie może stanowić przesłanki uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów sądowych nie jest możliwe. Skoro skarżąca posiada środki pieniężne (oszczędności) w kwocie 10.000,00 złotych, to przeznaczenie ich nieznacznej części na wydatki związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika i ewentualne koszty sądowe (do których obecnie skarżąca nie jest zobowiązana), nie spowodowałoby uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Dodatkowo podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie zapadł już – w dniu 17 grudnia 2009 r. - wyrok oddalający skargę S.T., który jest prawomocny od dnia 19 stycznia 2010 r. Reasumując, Sąd uznał, iż przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącej, w żaden sposób nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.