IV SA/Wa 1425/15
WyrokWSA w Warszawie2016-01-08
Skład orzekający: Alina Balicka, Aneta Dąbrowska, Marzena Milewska-Karczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obawa przed powołaniem do wojska w związku z konfliktem zbrojnym w kraju pochodzenia, przy braku indywidualnego zagrożenia prześladowaniem, uzasadnia nadanie statusu uchodźcy lub udzielenie ochrony uzupełniającej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sama obawa przed powołaniem do wojska w związku z konfliktem zbrojnym w kraju pochodzenia, bez wykazania indywidualnego zagrożenia prześladowaniem z przyczyn określonych w Konwencji Genewskiej, nie stanowi podstawy do nadania statusu uchodźcy ani udzielenia ochrony uzupełniającej. Organy administracji prawidłowo oceniły, że skarżący nie wykazał uzasadnionej obawy przed prześladowaniem, a jego wyjazd z kraju miał na celu znalezienie pracy i lepszych warunków życia, a nie ucieczkę przed prześladowaniem.Stan faktyczny
Skarżący, R. D., obywatel kraju objętego konfliktem zbrojnym, złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy, wskazując na obawy związane z możliwością powołania do wojska i trudną sytuacją w kraju. Organy administracji odmówiły nadania statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej, uznając, że obawy skarżącego nie są uzasadnione i że istnieje możliwość bezpiecznego zamieszkania w innej części kraju. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, podnosząc m.in. wadliwe przeprowadzenie przesłuchania i brak zbadania możliwości odmowy służby wojskowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę
Przedmiotem kontroli sądowoadminstracyjnej była decyzja Rady do Spraw Uchodźców z [...] lutego 2015 r. nr [...], wydana na podstawie art. 89p ust. 1, art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 267 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej "k.p.a.", utrzymująca w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania R. D. statusu uchodźcy oraz odmowie nadania mu ochrony uzupełniającej.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
R. D., obywatel [...], urodzony [...] sierpnia 1992 r., dalej również "skarżący" lub "cudzoziemiec", wnioskiem z 14 września 2014 r. złożonym za pośrednictwem Komendanta Placówki Straży Granicznej w H. zwrócił się o nadanie statusu uchodźcy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pochodzi z obwodu [...], gdzie na skutek działań wojennych zostało zniszczone jego miejsce zamieszkania. Dodał, że na [...] nie ma żadnych krewnych.
Podczas przesłuchania statutowego cudzoziemiec oświadczył, że w czerwcu 2014 r. ukończył studia na Uniwersytecie Technicznym w D. i pracował nieoficjalnie jako budowlaniec. W D. zostawił mamę, ojczyma i dwóch braci. Wskazał, że w miejscu zamieszkania nie ma dobrych warunków do życia, często brakuje wody, gazu, a także produktów w sklepach. W związku z trudną sytuacją w D. nie zwracał się jednak o pomoc do innych osób czy instytucji. Podniósł, że na zachodzie [...], szczególnie we L. społeczeństwo negatywnie odnosi się do ludzi [...]. Cudzoziemiec dodał, że boi się wojny i ewentualnego poboru do wojska, nawet bez wezwania.
Jednocześnie cudzoziemiec oświadczył, że nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był członkiem żadnej organizacji czy partii politycznej, nigdy nie był sądzony, aresztowany czy zatrzymany, jak również nie był poddany przemocy fizycznej czy psychicznej.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] grudnia 2014 r. odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy i udzielenia mu ochrony uzupełniającej.
Na skutek odwołania cudzoziemca, Rada do Spraw Uchodźców, decyzją z [...] lutego 2015 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podstawową przyczyną starań o nadanie statusu uchodźcy były obawy cudzoziemca o własne bezpieczeństwo w związku z możliwością powołania do wojska i skierowaniem w rejon walk, a także z uwagi na niebezpieczną i trudną sytuację wewnętrzną. W ocenie organu odwoławczego, nie są to fakty czy okoliczności, które można by zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie lub mogłoby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości.
Rada do Spraw Uchodźców podniosła, że sytuacja na wschodzie [...] jest napięta i dynamiczna. W obwodzie [...] i [...] toczy się konflikt zbrojny pomiędzy wspieranymi przez R. separatystami, a [...] siłami rządowymi, a następstwa tego konfliktu noszą znamiona katastrofy humanitarnej. W pozostałych obwodach [...], kontrolowanych przez rząd w K. sytuacja pozostaje stosunkowo spokojna. Stąd zdaniem organu istniała alternatywa dla cudzoziemca w postaci tzw. "wewnętrznej ucieczki".
Organ wskazał, że władze [...] podejmują działania z celu zapewnienia schronienia ludności przesiedlanej ze wschodniej [...] i [...], w szczególności uruchamiając punkty informacyjne na dworcach kolejowych i specjalne linie telefoniczne (gdzie można uzyskać niezbędne informacje dotyczące osiedlenia, korzystania z opieki zdrowotnej, zatrudnienia, pobierania świadczeń).
Co więcej, [...] października 2014 r. Rada Najwyższa [...] przyjęła ustawę [...] o zapewnieniu praw i swobód osób wewnętrznie przemieszczanych, która wyznacza podstawy prawne statusu osób tymczasowo przemieszczonych oraz gwarancje prawne ich pobytu w nowym miejscu zamieszkania, określa porządek zatrudnienia, wypłat socjalnych i udzielenia odpowiedniej pomocy osobom tymczasowo przesiedlonym.
Ponadto pomocy medycznej i humanitarnej osobom wewnętrznie przesiedlonym udzielają organizacje międzynarodowe (m.in. Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża, UNHCR, Caritas, UNICEF) oraz wiele państwa (m.in. J., N., H., S.).
Zdaniem organu odwoławczego postępowanie w sprawie nadania statusu uchodźcy R. D. prowadzone było przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z zachowaniem przepisów prawa obowiązujących w tym zakresie. Co więcej, ocena zebranego materiału dowodowego dokonana przez organ pierwszej instancji jest prawidłowa, albowiem obawy cudzoziemca przed powrotem do kraju pochodzenia nie były uzasadnione.
Rada do Spraw Uchodźców podniosła, że cudzoziemiec nie podjął żadnych działań w celu przeniesienia się i zamieszkiwania w innym rejonie [...] oraz wystąpienia o pomoc i ochronę do miejscowych władz, ale w pierwszej kolejności zdecydował się na wyjazd za granicę.
Odnosząc się do obaw cudzoziemca związanych z powołaniem do wojska organ odwoławczy wskazał natomiast, że jeżeli w kraju pochodzenia istnieje obowiązek odbycia służby wojskowej, to sam fakt powołania do tej służby nie jest przesłanką do nadania statusu uchodźcy. Organ dodał, że w przypadku cudzoziemca nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że zostanie on wezwany do armii.
W konsekwencji organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że cudzoziemiec nie był osobą bezpośrednio zagrożoną prześladowaniem z przyczyn, jakie określa Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźcy. Powodem opuszczenia kraju pochodzenia nie było poczucie osobistego prześladowania, ale próba znalezienia pracy i lepszych warunków do życia.
Organ odwoławczy stwierdził również, że okoliczności sprawy nie wskazują, aby powrót do kraju pochodzenia naraził cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: (1) orzeczenie kary śmierci lub wykonania egzekucji, (2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, (3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Tym samym odmówił cudzoziemcowi udzielenia ochrony uzupełniającej.
Skargę na decyzję z [...] lutego 2015 r. Rady do Spraw Uchodźców wniósł R. D.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., art. 9 k.p.a.,
2. prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1, art. 15 pkt 3 i art. 18 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.
W uzasadnieniu skargi cudzoziemiec podtrzymał, że obawia się wcielenia do wojska po stronie [...] lub [...], jak również obawia się o swoje życie i zdrowie z uwagi na toczący się konflikt zbrojny w kraju pochodzenia.
Zdaniem skarżącego organy azylowe niewłaściwie przeprowadziły postępowanie dowodowe, a mianowicie nie zbadały z jakiego powodu cudzoziemiec nie chcę lub nie może zostać wcielony do wojska. Okoliczności tej skarżący nie mógł wyjaśnić na przesłuchaniu statutowym, albowiem podczas przesłuchania zadano mu niewielką ilość pytań oraz nie uczestniczył na nim tłumacz. Tym samym w ocenie skarżącego przesłuchanie zostało przeprowadzone wadliwie, gdyż nie doszło do skutecznego porozumienia i zrozumienia jego odpowiedzi. Organ w sposób dowolny uznał, że "nie ma podstaw do twierdzenia, że zostanie on wezwany do armii". Zwłaszcza, że skarżący uzyskał informację od rodziców o skierowanym do niego wezwaniu na komisję wojskową, a wobec niestawiennictwa o – "dokumentach karnych".
Skarżący wyraził przekonanie, że obawy przed wcieleniem do wojska mogą warunkować nadanie statusu uchodźcy. Organy nie ustaliły natomiast, czy forma działania wojskowego – po stronie [...] lub [...] – może być potępiana jako sprzeczna z podstawowymi zasadami postępowania, jak również nie zbadały, czy odbywanie przez skarżącego służby wojskowej stanowiłoby zbrodnie lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Na poparcie swojej tezy, skarżący przywołał orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 26 lutego 2015 r. w sprawie C-472/13 (Andre Lawrence Shepherd przeciwko Bundesrepublik Deutchland).
Ponadto skarżący wywiódł, w oparciu o stanowisko UNHCR zawarte w publikacji "[...]", styczeń 2015 r. dostępnej na stronie www.refworld.org, że zgodnie z prawem na [...] odmowa służby wojskowej jest możliwa jedynie z powodów religijnych. Zaś osobom uchylającym się od poboru grozi grzywna lub kara pozbawienia wolności od 2 do 5 lat.
Dalej skarżący podniósł, że w kraju pochodzenia nie istnieje alternatywa ucieczki wewnętrznej i nie mógł zamieszkać w zachodniej [...]. Po pierwsze dlatego, że nie czułby się tam bezpiecznie. Mieszkańcy tej części [...] negatywnie odnoszą się do przesiedleńców z terenów zajętych przez separatystów, zwłaszcza [...] jak skarżący. Po drugie niemiałby realnej możliwości samodzielnej egzystencji, ze względu na brak pomocy ze strony władz [...], niewydolności systemu pomocy opartego o organizacje pozarządowe oraz nastawienie mieszkańców zachodniej [...].
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości.
Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Rady do Spraw Uchodźców oraz utrzymana nią w mocy decyzja organ I instancji nie naruszają prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Prześladowanie o którym mowa w art.13 ust.1 ww. ustawy musi, po pierwsze ze względu na swą istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art.15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. Po drugie musi być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania (art. 13 ust. 3 ww. ustawy).
Nadanie statusu uchodźcy warunkowane jest zatem wykazaniem przez cudzoziemca, że żywi on "uzasadnioną obawę" przed prześladowaniem z określonych w ustawie powodów. Zgodnie bowiem z treścią art. 19 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, cudzoziemcowi odmawia się nadania statusu uchodźcy, jeżeli nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. W konsekwencji oznacza to, że osoba ubiegająca się o status uchodźcy winna w sposób nie budzący wątpliwości zasadność tej obawy wykazać. W tym względzie nie wystarcza jedynie stan uczuć osoby zainteresowanej i jej subiektywne przekonanie, lecz konieczne jest aby obawa ta została potwierdzona przez ocenę sytuacji obiektywnej poprzez odniesienie jej do realiów występujących w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o nadanie jej statusu uchodźcy. Dopiero na tym tle można dokonać właściwej oceny, czy dana osoba ubiegająca się o status uchodźcy rzeczywiście może obawiać się prześladowań ze strony własnego państwa. Innymi słowy ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. W literaturze przyjmuje się, że "jeśli jakaś osoba ma zostać zakwalifikowana jako uchodźca, to konieczne jest stwierdzenie rozbratu pomiędzy nią a władzami kraju ojczystego. Jednakże sama opozycja czy niezgadzanie się z rządem sprawującym władzę nie wystarczają. Musi istnieć ryzyko poważnego uszczerbku dla tej osoby, stanowiące konsekwencję politycznych wypadków lub okoliczności. Wynika to wyraźnie z powiązania (...) faktu przebywania za granicą z obawą prześladowania. Oznacza to, po pierwsze, że akt lub akty stanowiące prześladowanie albo muszą być podejmowane przez same władze państwowe, albo przez inne ciała lub osoby prywatne, jeśli władze państwowe nie są w stanie lub nie chcą interweniować na rzecz jednostki" (zob. B. Wierzbicki, Sytuacja prawna uchodźcy w systemie międzynarodowej ochrony praw człowieka, Białystok 1993, s. 37).
W tym miejscu należy wskazać, że stosownie do treści art. 18 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, w sytuacji gdy na części terytorium kraju pochodzenia cudzoziemca nie zachodzą okoliczności uzasadniające jego obawę przed prześladowaniem lub doznaniem poważnej krzywdy oraz istnieje uzasadnione przypuszczenie, że cudzoziemiec będzie mógł bezpiecznie i legalnie przemieścić się na tę część terytorium i zamieszkać na niej, uznaje się, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem lub rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w kraju pochodzenia. Przy ocenie powyższej sytuacji bierze się pod uwagę okoliczności dominujące na tej części terytorium kraju oraz osobiste uwarunkowania cudzoziemca (ust. 2 powołanego przepisu).
Postępowania administracyjne, których przedmiotem jest nadanie statusu uchodźcy wymagają przede wszystkim przeprowadzenia oceny oświadczeń ubiegającego się o tę ochronę cudzoziemca. W postępowaniu takim organy orzekające, co do zasady, napotykają bowiem na istotne utrudnienia w kompletowaniu materiału dowodowego. Brak jest realnych możliwości dokonywania przez organ bezpośrednich, samodzielnych ustaleń w odniesieniu do sytuacji cudzoziemca w kraju jego pochodzenia poprzez np. przesłuchanie świadków, dokonanie oględzin, itd. Wobec tego, że zasadniczym elementem materiału w sprawie są zeznania ubiegającego się o status uchodźcy cudzoziemca, organ zeznania te musi szczególnie wnikliwie zweryfikować i rozważyć w kontekście sytuacji, którą określa.
Innym instrumentem ochrony międzynarodowej, z którego ewentualnie powinny skorzystać organy w ramach procedury uchodźczej jest udzielenie cudzoziemcowi ochrony uzupełniającej. Celem tego instrumentu jest, w szerokim ujęciu, ochrona osób zagrożonych w swoich krajach pochodzenia różnego rodzaju nieuzasadnionymi i dolegliwymi represjami, godzącymi w ich podstawowe prawa. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w wypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd podziela stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, iż R. D. nie wykazał, że żywi on uzasadnioną obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia.
W ocenie składu orzekającego zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, stąd zarzuty skargi odnośnie naruszenia przepisów postępowania uznać należało za chybione.
Z akt sprawy wynika, że aplikując o nadanie statusu uchodźcy, skarżący jako zasadniczy powód wyjazdu z kraju pochodzenia, wskazał działania wojenne w rejonie zamieszkania (rejon [...]) na skutek których zostało zniszczone miejsce zamieszkania. W toku przesłuchania statusowego wyjaśnił, że opuścił kraj pochodzenia z obawy przed poborem do wojska. Dodał, że wezwania do służby wojskowej nie są obecnie wysyłane, lecz "ludzie zabierani są do wojska bez wezwań". Cudzoziemiec nie wie czy miałby walczyć po stronie [...] czy [...]. W D., gdzie pozostała jego najbliższa rodzina (matka, ojczym i dwóch braci) panuje atmosfera zagrażająca życiu. Na etapie postępowania odwoławczego cudzoziemiec podniósł, że w związku z trwającą mobilizacją na [...] będzie zobowiązany do służby w armii. Odmowa udziału w tej mobilizacji skutkować będzie oskarżeniem cudzoziemca o dezercję oraz będzie traktowany jako "potencjalny dywersant", na terytoriach podlegających kontroli separatystów. Po powrocie do kraju pochodzenia obawia się o własne bezpieczeństwo z uwagi na znane mu fakty o wydarzeniach noszących znamiona działań bezprawnych, zarówno na terytorium [...], jak i terenach będących pod kontrolą separatystów.
Zdaniem Sądu powyższy materiał dowodowy dawał podstawę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, stąd zamierzonego skutku nie może odnieść zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.
W ocenie Sądu materiał dowodowy w sposób jasny i spójny wskazuje, że skarżący nie chce poddać się mobilizacji i uczestniczyć w ewentualnej wojnie z obawy o własne życie. Jak słusznie podkreśliły organy orzekające w sprawie, skarżący zanim otrzymał wezwanie do odbycia służby wojskowej opuścił kraj pochodzenia. Tym samym w ocenie Sądu skarżący nie może oczekiwać od organu azylowego, aby z uwagi na powszechną mobilizację jaka ma miejsce na [...], organ prowadził dalsze postępowanie dowodowe na okoliczność jego prześladowania z uwagi na wszczęcie lub prowadzenie postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.
W tym miejscu przywołać należy treść znajdującego się w aktach sprawy opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 29 października 2014 r. nr [...], z którego wynika m.in., że od kwietnia 2014 r. w związku z aneksją [...] i wydarzeniami na wschodzie [...] przywrócono w kraju pochodzenia cudzoziemca pobór do zasadniczej służby wojskowej. Natomiast uchylanie się od poboru do takiej służby karane jest pozbawieniem wolności na okres do trzech lat. Z opracowania tego wynika również, że w 1992 r. określono organizacyjno-prawne zasady powoływanie obywateli [...] do alternatywnej służby wojskowej, których przekonania religijne lub światopoglądowe uniemożliwiają odbywanie obowiązku wojskowego. Oznacza to, że władze kraju pochodzenia cudzoziemca poprzez powszechną mobilizacją do wojska realizują prawo do utrzymania sił zbrojnych w celu zapewnienie bezpieczeństwa państwa i ochrony swych granic. Przy czym obowiązek służby wojskowej nie jest bezwzględny, albowiem dopuszczalne jest - ze względu na przekonania religijne - odbycie alternatywnej służby wojskowej.
Skład orzekający stanął na stanowisku, że wobec braku wskazania konkretnych przesłanek odnoszących się do osoby skarżącego organy nie mogły ustalić, czy obawa przed wcieleniem do wojska i czynnym udziałem w konflikcie zbrojnym stanowiły prześladowania w rozumieniu Konwencji Genewskiej. Tych obaw nie potwierdza powołanie w skardze stanowisk organizacji międzynarodowej (UNHCR) i sądu (TSUE). Skarżący nie wyjaśnił bowiem w jaki sposób stanowiska te korespondują z jego indywidualną sytuacją. Zaakcentować należy, że organy azylowe nie dokonują w sposób abstrakcyjny oceny czy uzasadnione jest nadanie cudzoziemcowi statusu uchodźcy (np. z uwagi na narodowość, kraj pochodzenia cudzoziemca i sytuację panującą w tym kraju), ale ocena ta pozostaje w ścisłym związku z osobą cudzoziemca ubiegającego się o ochrony i doświadczeniami jakich doznał w kraju pochodzenia.
Nieusprawiedliwione zdaniem Sądu były również pozostałe zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. Zarzuty zostały sformułowane w sposób lakoniczny bez odniesienia się do konkretnych uchybień organu uniemożliwiając dokonanie oceny, czy uchybienia rzeczywiście miały miejsce, a jeśli tak, to czy miały wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od powyższego, Sąd nie będąc związany z zarzutami skargi nie dopatrzył się innych uchybień proceduralnych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu trafna jest ocena stanu faktycznego dokonana przez organy azylowe. Skarżący nie uprawdopodobnił, że przyczyną wyjazdu z [...] i wszczęcia procedury uchodźczej była obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju, tj. przesłanek określonych w art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.
Skarżący wskazał, że nie brał udziału w działaniach wojennych, nie był poddany przemocy fizycznej lub psychicznej, nie był zatrzymywany ani aresztowany, nie prowadzono wobec niego kiedykolwiek postępowania sądowego lub administracyjnego. Skarżący oświadczył również, że nie był członkiem żadnej organizacji politycznej, religijnej, kulturalnej, społecznej czy etnicznej.
Ponadto skarżący nie podjął jakiejkolwiek próby przesiedlenia się do innej, bezpiecznej części [...]. Niejako z góry założył, że nie może tam mieszkać z uwagi na negatywne nastawienie mieszkańców zachodniej [...] do przesiedleńców oraz braku realnych możliwości samodzielnej egzystencji.
W tym miejscu należy zauważyć, że – zgodnie z treścią uzasadnienia zaskarżonej decyzji - poza wschodnią częścią [...] sytuacja w tym kraju jest stabilna i panują tam bezpieczne warunki do zamieszkania. Okoliczność taką potwierdza, znajdujące w aktach sprawy opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia z 10 listopada 2014 r. nr [...]. Z treści tego opracowania wynika, że zarówno organizacje międzynarodowe, jak i władze [...] podejmują szereg działań, które miałyby pomóc osobom wewnętrznie przemieszczającym się. Tytułem przykładu warto wskazać, że Rada Najwyższa [...][...] października 2014 r. podjęła ustawę Nr [...] o zapewnieniu praw i swobód osób wewnętrznie przesiedlonych, która obowiązuje od 22 listopada 2014 r.
Zdaniem Sądu brak było również podstaw do uznania, że skarżący winien obawiać się represji, o których mowa w art. 15 pkt 2 ustawy o udzielaniu ochrony cudzoziemcom na terytorium RP. Skarżący nie uprawdopodobnił, że w kraju pochodzenia grozi mu rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Z okoliczności faktycznych nie wynika, aby cudzoziemcowi w kraju pochodzenia groziła kara śmierci lub egzekucja. Brak podstaw do uznania, że powinien się on obawiać tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Z akt sprawy nie wynika, aby tego rodzaju represjom podlegał w okresie poprzedzającym wyjazd z kraju pochodzenia.
W świetle powyższego Sąd stwierdził, że organy przenalizowały przesłanki udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej i wydały rozstrzygnięcie w granicach prawa. Natomiast podniesione w skardze zarzuty w istocie sprowadzają się do podważenia wniosków i ocen jakie wyprowadziły organy z zebranego materiału dowodowego.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że brak jest podstaw do podważenia legalności wydanej w sprawie decyzji i działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło