IV SA/Wa 1427/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał, asesor WSA Danuta Szydłowska (spr.), Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Z. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia (...) maja 2007 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności płatnika tytułem nieopłacenia w terminie pobranych zaliczek związanych ze skupem mleka I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezesa Agencji Rynku Rolnego na rzecz skarżącej Okręgowej Spółdzielni Mleczrskiej w Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia (...) grudnia 2006 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w P. na podstawie art. 30 § 4 i art. 47 § 4, art. 53 § 4 oraz art. 52 § 1 pakt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) ) w związku z art. 40 ust. 1 oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2081 ze zm.) stwierdził odpowiedzialność płatnika, podmiotu skupującego: Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Z. tytułem pobrania od dostawców hurtowych lecz niepłacenia w terminie, o którym mowa w art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. w brzmieniu określonym w ustawie z dnia 4 marca 2005 r. o zmianie ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( Dz. U. z 2005 r. Nr 53, poz. 469 ) na rachunek bankowy OT ARR w P. w roku kwotowym 2005/2006 zaliczki na poczet opłaty naliczanej w związku z przekroczeniem przez nich indywidualnej ilości referencyjnej dostaw mleka. Wysokość należności wynosi 2 528,00 złotych a składa się na nią należność główna w kwocie 2 430,00 złotych i odsetki za zwłokę od dnia 18 sierpnia 2006 r. do 29 grudnia 2006 r. w wysokości 98,00 złotych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Z. jako podmiot skupujący zobowiązana była do obliczenia zaliczki w wysokości 20 groszy za każdy kilogram mleka przeliczony na mleko o referencyjnej zawartości tłuszczu, wprowadzonego przez dostawców hurtowych do obrotu w ilości przekraczającej indywidualną ilość referencyjną na dany dzień roku. Obliczoną w ten sposób i pobraną zaliczkę w wysokości 203 038,60 złotych płatnik winien był przekazać na rachunek bankowy OT ARR w terminie do 25 dnia następującego po miesiącu w którym pobrano zaliczki. Obowiązkowi temu płatnik uchybił przekazując zaliczkę po wskazanym wyżej terminie. Organ wskazał, iż stosownie do treści art. 40 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych w sprawach nieuregulowanych w ustawie do opłat, dopłat i zaliczek na poczet opłaty stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. W odwołaniu od tej decyzji Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska wniosła o jej uchylenie lub zmianę. Podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 33 oraz art. 36 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2081 ze zm. ); art. 8, art. 30, art. 47 oraz art. 53 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) oraz art. 2 i art. 217 Konstytucji poprzez błędną ich wykładnię; a także zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. art. 120 oraz art. 210 ustawy Ordynacja podatkowa i zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że należne zaliczki zostały zapłacone z opóźnieniem. Uzasadniając skargę Spółdzielnia podniosła m.in., iż przepis art. 1 pkt 9 lit a ustawy z dnia 24 lutego 2006 r. o zmianie ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( Dz. U. Nr 50, poz. 363 ) obowiązującej od dnia 1 kwietnia 2006 r. zmienił brzmienie art. 33 ust 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. i obecnie nie ma obowiązku przekazywania przez podmiot skupujący kwoty pobranych zaliczek na poczet opłaty w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym pobrano zaliczki. Art. 36 ust. 2 oraz normy art. 36 ust. 3 pkt 1 i 2,ust. 4, ust. 5, ust. 6 w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2006 r. wskazuje, iż w przypadku określenia przez Dyrektora oddziału terenowego agencji kwoty należnych dopłat podmiot skupujący zobowiązany jest do pobrania od dostawcy hurtowego dopłaty i dopłatę tę wraz z należnymi zaliczkami jest zobowiązany przekazać na właściwy rachunek do dnia 31 sierpnia. W tej sytuacji, skarżąca wpłacając w dniu 17 sierpnia 2006 r. kwotę 95 998,60 złotych z tytułu należnych opłat i związanych z tym dopłat za przekroczenie ilości referencyjnej w miesiącu marcu 2006 r. wywiązała się z nałożonego obowiązku. Decyzja, zgodnie z art. 210 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej powinna zawierać powołanie podstawy prawnej a jak stanowi art. 8 tej ustawy termin wpłacenia należności przez płatnika musi wynikać z przepisów prawa podatkowego, przy czym terminem płatności dla płatników jest ostatni dzień w którym, zgodnie z przepisami prawa podatkowego powinna nastąpić wpłata należności z tytułu podatku. Tak więc, skoro skarżąca wywiązała się w terminie ze swojego obowiązku, bezzasadne jest naliczenie odsetek. W ocenie skarżącej organ, ustalając termin płatności dopłaty po dniu 1 kwietnia 2006 r. na termin nie przewidziany wyraźnie w przepisach prawa w tym zakresie, naruszył zasady praworządności z art. 120 Ordynacji podatkowej. Nadto, ustalając termin dopłaty na zasadzie niedozwolonego swobodnego uznania administracyjnego organ I instancji naruszył art. 2 i art. 217 Konstytucji. Zaskarżoną decyzją z dnia (...) maja 2007 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej należności w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie, na którą składają się zaległa i niewpłacona kwota zaliczek oraz odsetki za zwłokę i o orzekł o ustaleniu należności w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie w wysokości 2 505,00 złotych, na którą składają się zaległa i nie wypłacona kwota zaliczek w wysokości 2 430,oo złotych oraz odsetki za zwłokę w wysokości 75,00 złotych w stosunku do Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Z. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ odwoławczy nie podzielił zarzutów skarżącej i co do zasady podtrzymał stanowisko organu I instancji wyjaśniając, iż Dyrektor OT ARR w sposób nieprawidłowy ustalił należność. W obszernej skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca Spółdzielnia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, alternatywnie o stwierdzenie jej nieważności a także o zasądzenie kosztów postępowania. Ponowiła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania tj 6 kpa, art. 7 kpa, art. 107 kpa, art. 138 kpa i art. 156 kpa. Uzasadniając zarzuty nie zgłaszane w odwołaniu podniosła, iż decyzja organu odwoławczego winna uchylić decyzję organu I instancji, jako wydana oparciu o przepisy już nie obowiązujące, i nie nakładać na skarżącego dodatkowych obowiązków. Utrzymanie w mocy decyzji wydanej na podstawie przepisów, które w czasie rozpatrywania odwołania już nie obowiązywały, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dalej skarżąca, przywołując stanowisko doktryny, szeroko opisuje zasady postępowania administracyjnego określone w art. 6 kpa oraz 7 kpa. W ocenie skarżącej decyzja organu odwoławczego nie odpowiada treści art. 107 § 1 kpa albowiem nie zawiera w podstawie prawnej art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych- powyższy przepis został wskazany jedynie w uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Dodatkowo podniósł, iż nowelizacja wprowadzona ustawą z dnia 24 lutego 2006 r. o zmianie ustawy o organizacji rynku i przetworów mlecznych nie uchylała powinności wykonywanie których uczestnicy rynku mleka obowiązani byli realizować w roku kwotowym 2005/2006. Przepis art. 8 Ordynacji podatkowej umieszczony w dziale I jak również przepis art. 120 Ordynacji umieszczony w dziale IV nie mają, w myśl art. 40 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. zastosowania w sprawie, natomiast art. 30 § 1 i art. 53 § 4 Ordynacji wiążą się z art. 33 ust 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 kpa i art. 7 kpa Prezes Agencji Rynku Rolnego wyjaśnił, iż, organy ARR działając prewencyjnie podjęły działania związane z realizacją przez zobowiązanego przepisów ustawy, organ, wbrew twierdzeniom skarżącej, wskazał podstawę prawną wydania decyzji a rozstrzygnięcie organu odwoławczego zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 kpa. Rozstrzygnięcie korygujące nieprawidłowe ustalenie przez organ I instancji wysokości należnej kwoty nie zmienia sytuacji prawnej skarżącej w zakresie ustaleń leżących u podstaw tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153 z 2002 r. poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2002 r. nr 153 poz. 1270-dalej zwaną p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 kpa obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest kompleksowe i wyczerpujące wyjaśnienie stanu sprawy. Zasada prawdy obiektywnej realizowana jest przede wszystkim przez przepisy normujące postępowanie dowodowe, zwłaszcza art. 77 § 1 kpa nakazujący organom administracji zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ naruszając zasady ogólne musi się liczyć z tym, iż w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego jego działania lub zaniechania zostaną uznane za niezgodne z prawem. W myśl art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Tak, więc należy stwierdzić, iż uzasadnienie jest integralną częścią decyzji. Funkcją uzasadnienia jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji a jego zadaniem- przekonanie stron o prawidłowości tegoż rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 kpa ). Równocześnie powinno umożliwiać organowi nadzoru oraz sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracji należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania sprawy. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu, strony, bowiem mają oprawo znać argumenty i przesłanki podejmowanej decyzji by miały możliwość obrony swoich interesów i polemiki z organem- tak w odwołaniu jak i w skardze do Sądu. Co więcej, prawidłowe uzasadnienie decyzji ma również znaczenie wychowawcze- pogłębia, bowiem zaufanie uczestników postępowania do organów administracji ( wyrok NSA OZ w Lublinie z 15 grudnia 1995 r., SA/Lu 2479/94 LEX nr 27106 ). Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć przesłanki faktyczne i prawne, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy wydaną decyzją, a nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji ( wyrok NSA z 16 marca 1998 r., II SA 96/98-LEX nr 41681 ). Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy Sąd uznał, iż postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone niezrozumiale a uzasadnienie nie wyjaśnia motywów rozstrzygnięcia. Przede wszystkim stwierdzić należy, iż z przedłożonych przez organ rozliczeń nie sposób, w ocenie Sądu, sprawdzić prawidłowości wyliczonej kwoty stanowiącej należne zobowiązanie skarżącej. Jak podaje skarżąca, zarówno w odwołaniu jak i w skardze złożonej do Sądu, w dniu 17 sierpnia 2007 r. wpłaciła na konto Agencji Rynku Rolnego kwotę 95 998,60 złotych z tytułu należnych opłat i związanych z tym dopłat za przekroczenie ilości referencyjnej w miesiącu marcu 2006 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odnosi się w żaden sposób i nie wyjaśnia jakie należności składają się na powyższą kwotę i czy kwota ta obejmuje także kwotę w wysokości 2 505,00 złotych wskazaną w decyzji ustalającej w stosunku do skarżącej należności w związku z uchybieniem obowiązkowi określonemu w ustawie, czy też jest dodatkową kwotą należną. Uzasadnienie organu odwoławczego ogranicza się w zasadzie jedynie do przytoczenia treści zastosowanych w sprawie przepisów co, jak już wskazano powyżej, nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Nie jest natomiast trafnym zarzut naruszenia przez organy administracji art. 120 i art. 210 ustawy Ordynacja podatkowa albowiem przepisy te umieszczone zostały w tych działach ustawy, które zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych nie mają w niniejszej sprawie zastosowania. Reasumując należy stwierdzić, iż organy administracji nie wyjaśniły sprawy w sposób wymagany przez art. 7 kpa, art. 77 kpa, art. 107 § 3 kpa, które to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy a zaskarżona decyzja jako wadliwa winna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji rozważy wskazane wyżej okoliczności a wydane rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 §3 kpa. Wobec konieczności ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie Sąd uznał zajmowanie stanowiska, co do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze za przedwczesne. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 135, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sad postanowił w myśl art. 200 p.p.s.a.