IV SA/Wa 1427/15
WyrokWSA w Warszawie2016-03-14
Skład orzekający: Grzegorz Rząsa, Aneta Dąbrowska, Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obawa przed powołaniem syna do służby wojskowej w kraju pochodzenia, przy braku indywidualnych prześladowań, może stanowić podstawę do nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały przepisy ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Obawa przed powołaniem syna do wojska, jeśli jest zgodna z prawem krajowym i nie wiąże się z indywidualnym prześladowaniem lub realnym ryzykiem doznania poważnej krzywdy, nie stanowi podstawy do nadania statusu uchodźcy ani ochrony uzupełniającej. Kluczowe jest indywidualne prześladowanie, a nie ogólna sytuacja w kraju pochodzenia czy motywacje ekonomiczne.Stan faktyczny
Skarżący, H. D., złożył skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców odmawiającą mu nadania statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej. Organy administracji uznały, że głównym motywem wyjazdu skarżącego z kraju pochodzenia była chęć poprawy sytuacji osobistej i bytowej, a nie obawa przed prześladowaniem. Skarżący podniósł, że nie przeprowadzono z nim wywiadu statusowego i że jego obawy dotyczące powrotu do kraju, w tym powołania syna do wojska, nie zostały należycie wyjaśnione. Organy odwoławcze i pierwszoinstancyjne uznały wniosek za bezzasadny, wskazując na brak indywidualnego prześladowania i niewiarygodność zeznań skarżącego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2016 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę
H. D. ("skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015r., utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2015 r., którą odmówiono skarżącemu nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Uchodźców odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej, stwierdzając, że cudzoziemiec nie wskazał okoliczności, które uprawniałyby go do otrzymania statusu uchodźcy na terytorium Polski. Skarżący jako powód wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem wskazał chęć zalegalizowania swojego pobytu na terytorium Polski ze względów natury osobistej – nie chce aby jego syn trafił do wojska. Organ uznał, że głównym motywem wyjazdu cudzoziemca z kraju pochodzenia była chęć poprawienia swojej trudnej sytuacji osobistej oraz bytowej, i że jest on osobą poszukującą lepszego życia, a nie uchodźcą potrzebującym ochrony drugiego, bezpiecznego kraju. W przypadku skarżącego nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w rozumieniu ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ podkreślił przy tym, że migrantem jest osoba, która z przyczyn innych niż zawarte w Konwencji Genewskiej z 1951 r. dobrowolnie opuszcza swój kraj w celu osiedlenia się w innym miejscu. Motywację może tu stanowić chęć zmiany lub przeżycia przygody, względy rodzinne albo inne o charakterze osobistym. Jeśli przyczyny tego stanu są wyłącznie ekonomiczne osoba taka jest migrantem ekonomicznym, a nie uchodźcą. Na tej podstawie organ uznał skarżącego za migranta.
Organ wskazał, że z zeznań skarżącego złożonych w toku postępowania, jak również ze zgromadzonych w sprawie informacji o kraju pochodzenia, nie wynika, aby po powrocie do A. był on narażony na doznanie poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji. Cudzoziemiec nie przytoczył żadnych faktów ani okoliczności, na podstawie których można by ustalić, że na terytorium A. został on skazany przez sąd albo inny organ quasi sądowy na karę śmierci, a co za tym idzie nie grozi mu wykonanie takiej kary. Z ustaleń postępowania dowodowego wynika, że nie jest on osobą poszukiwaną w kraju pochodzenia. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że w A. wobec skarżącego toczy się obecnie, bądź może toczyć się w przyszłości, postępowanie przygotowawcze, które mogłoby doprowadzić do skazania go na karę śmierci. Nie istnieją również podstawy do twierdzenia, że po powrocie do kraju pochodzenia skarżący zostanie zatrzymany i w konsekwencji, poddawany torturom, nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu albo karaniu. W związku z faktem, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego ryzyko doznania przez skarżącego poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie nie jest realne, nie można uznać za spełnioną przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej, zawartej w art. 15 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się natomiast do kryterium poważnego i zindywidualizowanego zagrożenia dla życia lub zdrowia wynikającego z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, organ stwierdził, że obecnie w A. nie toczy się żaden z takich konfliktów zbrojnych.
W odwołaniu od ww decyzji skarżący podniósł m. in., że przeprowadzony przez organ wywód jest nietrafny, a przedstawione przez niego okoliczności, związane z brakiem możliwości powrotu do kraju pochodzenia, wymagają dokładnego wyjaśnienia przez organ. Skarżący wskazał na swoją przynależność do opozycji politycznej, która stała się przyczyną wyjazdu skarżącego i jego rodziny do H. (w tym kraju skarżący nie uzyskał azylu). Skarżący stwierdził także, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie został z nim przeprowadzony wywiad statusowy, co w istotny sposób ograniczyło mu możliwość wypowiedzenia się czy też wskazania obaw związanych z ewentualnym powrotem do A.
Rozpatrując sprawę wskutek wniesionego przez skarżącego odwołania, Rada do Spraw Uchodźców, decyzją z dnia [...] marca 2015 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia [...] października 2014 r. skarżący, obywatel A., narodowości ormiańskiej, zwrócił się po raz kolejny do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o nadanie mu statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżący z A. wyjechał [...] marca 2012 r. Po raz pierwszy z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy wystąpił w dniu [...] marca 2012 r., a po trzech dniach pobytu w Polsce wyjechał nielegalnie do H. W dniu [...] czerwca 2012 r., w ramach procedury "Dublin II" został przekazany do Polski. Jesienią 2012 r. ponownie nielegalnie opuścił Polskę i udał się samochodem osobowym do B., przekraczając granicę na kierunku wyjazdowym z Polski do N. w nieznanym miejscu. Skarżący podróżował wówczas z synem. W B. przebywał ok. 3 miesięcy, następnie udał się do S., gdzie również przebywał ok. 3 miesięcy. Ze S. wyjechał do D., gdzie przebywał ok. 7 miesięcy. W sierpniu 2013 r. skarżący przekroczył granicę na kierunku wjazdowym do Polski w nieznanym miejscu, od strony N., bez dokumentów uprawniających do jej przekroczenia oraz pobytu na terytorium RP. Będąc w Polsce wznowił procedurę uchodźczą, zakończoną wydaniem przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu [...] stycznia 2014 r. decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy z powodu oczywistej bezzasadności wniosku, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i wydaleniu z RP wobec braku przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] października 2014 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy nadania statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej i odmowy udzielenia zgody na pobyt tolerowany, natomiast uchyliła decyzję Szefa Urzędu w części orzekającej o wydaleniu i w tej części umorzyła postępowanie organu I instancji. Po przeprowadzeniu przewidzianej prawem procedury, wszczętej złożeniem przez skarżącego kolejnego wniosku (16 dni po wydaniu przez Radę decyzji ostatecznej), decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania skarżącemu statusu uchodźcy na terytorium RP, powołując się na przepis art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.
Organ wskazał, że we wniosku o nadanie statusu uchodźcy skarżący podał, że był prześladowany, tymczasem z materiału dowodowego zebranego w sprawie nie można wysnuć takiego wniosku. Skarżący nie wykazał żadnych istotnych faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie, lub które mogłoby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Za błędne i nieuprawnione uznał przekonanie skarżącego, wyrażone w uzasadnieniu odwołania, że w świetle przedstawionych okoliczności powinien uzyskać międzynarodową ochronę. Organ wskazał, że w okresie pomiędzy złożeniem poprzedniego wniosku i wniosku obecnie rozpatrywanego skarżący nie był zatrzymywany, aresztowany, skazany wyrokiem sądu, nie było prowadzone wobec niego postępowanie sądowe lub administracyjne. Skarżący nie brał też udziału w działaniach wojennych, nie prowadził działalności politycznej. Nigdy nie stawiano mu żadnych zarzutów, które świadczyłyby o posądzaniu go o wrogą działalność wobec władz. Natomiast podstawową przyczyną złożenia przez skarżącego kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy była obawa o bezpieczeństwo syna, który w kwietniu 2015 r. skończył 18 lat i po powrocie do kraju zostanie powołany do wojska, jak również potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa rodzinie w związku z wydarzeniami, które miały miejsce po deportacji z H. do A. w 2011 r.
Okoliczności związane z deportacją skarżącego z H. do A. w 2011 r., z przynależnością do [...] (w tym miejscu organ zauważył, że skarżący w trakcie obydwu procedur podawał 3 różne okresy przynależności do tej partii: w pierwszej procedurze najpierw podał, że należał do partii w latach 1991-1999, potem że w latach 1996-2001, a w trakcie obecnej procedury, że w latach 1993-2004) zostały szczegółowo rozpatrzone i poddane ocenie w trakcie pierwszej procedury, zakończonej wydaniem przez Radę do Spraw Uchodźców decyzji ostatecznej utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie nadania statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej i odmowie udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Dlatego też organ nie uznał też za zasadne odnoszenie się do tych zarzutów odwołania, które nawiązywały do okoliczności rozpatrzonych w poprzednim postępowaniu. Sprowadzanie z H. dokumentacji zgromadzonej w sprawie, prowadzonej w 2010 r. i zakończonej wydaniem decyzji o odmowie udzielenia międzynarodowej ochrony.
Organ odwoławczy podkreślił, że podnoszone przez skarżącego obawy związane z ewentualnym powołaniem jego syna do wojska i sam fakt powołania do tej służby, jeżeli istnieje obowiązek jej odbycia, nie jest przesłanką do nadania statusu uchodźcy, gdy jest to zgodne z prawem krajowym. Również obawa przed powołaniem do wojska, czy też obawa przed karą za uchylanie się od służby wojskowej, jeżeli nie jest powiązana z innymi przesłankami warunkującymi status uchodźcy, nie stanowi sama w sobie podstawy do uznania za uchodźcę. Organ dodał też, że w A. możliwe jest odbycie służby zastępczej.
Zdaniem organu odwołanie cudzoziemca nie wniosło żadnych istotnych elementów do dotychczasowego stanu sprawy, a było wyłącznie próbą wyolbrzymienia swojej sytuacji w zamiarze uwiarygodnienia faktów rzekomego zagrożenia.
Organ podkreślił, że o nadaniu statusu uchodźcy nie może przesądzać sam fakt opuszczenia kraju pochodzenia. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia lub sytuację ekonomiczną cudzoziemca, lecz jedynie z uwagi na istniejące, realne i uzasadnione obawy prześladowania w kraju pochodzenia osoby ubiegającej się o taki status. Aby uzyskać status uchodźcy, należy wykazać indywidualny charakter tych prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami. Negatywna decyzja w sprawie nadania skarżącemu statusu uchodźcy nie wynikała z braku wiedzy o sytuacji w jego kraju pochodzenia i stanie przestrzegania w tym regionie praw człowieka, lecz wyłącznie z oceny jego sytuacji osobistej i wiarygodności jego zeznań. To ubiegający się o status uchodźcy powinien starać się wesprzeć swoje oświadczenia wszelkimi dostępnymi dowodami i dawać zadowalające wyjaśnienia braku dowodów.
Odnosząc się do obaw skarżącego, związanych z aktualną sytuacją w A., organ wskazał, że nie podważa tezy, iż sytuacja w A. charakteryzuje się pewnym stopniem niestabilności (w szczególności przy granicy z A.) i jest dynamiczna (informacje zgromadzone przez organ pierwszej instancji), ale rzadko dotyka przeciętnego mieszkańca tego regionu. A. w dniu [...] kwietnia 2002 r. ratyfikowała Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 r., która została uznana za najbardziej efektywny traktat międzynarodowy w dziedzinie ochrony praw człowieka (instytucja "skargi indywidualnej").
Nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zaświadczenia, świadectwa, dyplomy dotyczące dzieci skarżącego. Dokumenty te mogłyby być ewentualnie wzięte pod uwagę w przypadku rozpatrywania przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, jednak od dnia [...] maja 2014 r. (wejście w życie nowej ustawy o cudzoziemcach) ani Urząd do Spraw Cudzoziemców, ani Rada do Spraw Uchodźców nie mają uprawnień do rozstrzygania w tym przedmiocie.
Organ stwierdził również, że postępowanie w sprawie skarżącego prowadzone było prawidłowo, a organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Nie doszło też do żadnych naruszeń przepisów postępowania administracyjnego i prawa materialnego.
H. D. w skardze na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2015 r. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2015 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP poprzez uznanie, że prześladowania, jakie miały miejsce w stosunku do niego w A. nie stanowią niedopuszczalnej dyskryminacji w rozumieniu zarówno prawa polskiego, jak i prawa międzynarodowego i jednocześnie niesłuszne uznanie, że kraj ten przestrzega standardów w zakresie ochrony praw człowieka, a tym samym ewentualny powrót do A. i wcielenie do tamtejszego wojska syna D. nie będzie stanowiło zagrożenia dla jego zdrowia lub nawet życia.
W uzasadnieniu skarżący podniósł podobną jak w odwołaniu od decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. argumentację oraz ponownie wskazał, że przedstawione przez niego przesłanki uzyskania statusu uchodźcy wymagają dokładnego wyjaśnienia przez polskie organy. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów, że A. jest krajem demokratycznym, przestrzegającym praw człowieka, w którym nie dochodzi do szerszych naruszeń tychże praw. Jest to, jego zdaniem, stanowisko głęboko rozmijające się ze stanem faktycznym. Skarżący podkreślił też, że obawia się o przyszłość swoich dzieci w razie ewentualnego powrotu do A.
Rada do Spraw Uchodźców – w odpowiedzi na skargę – wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego, ustalonego i obowiązującego w dniu wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a.], sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie, pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, zaskarżony akt organu administracji publicznej, a nie pod kątem celowości, słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.
W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji. W ocenie Sądu organy administracji w sposób kompleksowy i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej [(Dz.U. z 2012 r., poz. 680 ze zm. – dalej w skrócie: ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony)], czy też Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515), a nadto i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji prawidłowo orzekły co do braku podstaw do przyznania skarżącemu ochrony międzynarodowej – statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Uregulowanie to ma charakter enumeratywny – zawiera katalog przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy. Charakter określonych w Konwencji przyczyn powodujących obawę przed prześladowaniem i jej skutek – niemożność korzystania z ochrony państwa swego obywatelstwa – wskazuje, że chodzi głównie o zagrożenie prześladowaniami ze strony władz państwa bądź z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z racji przekonań politycznych. Wśród przesłanek uzasadniających ubieganie się o status uchodźcy nie ma przyczyn bytowych czy ekonomicznych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 1998 r., sygn. akt V SA 1765/97, niepubl.) przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej, należy interpretować wąsko. Nadanie statusu uchodźcy nie następuje ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia, ale ze względu na istniejące, uzasadnione obawy prześladowania osoby ubiegającej się o taki status.
Pojęcie "uzasadnionej obawy" nie zostało sprecyzowane w ustawie, jednak jego znaczenie zostało dookreślone w orzecznictwie i doktrynie. Przyjmuje się, że w tym sformułowaniu mieści się wymóg zaistnienia dwóch koniecznych elementów: subiektywnego (strona realnie odczuwa obawę przed prześladowaniem) oraz obiektywnego (obawa ta znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości).
Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia zawarte w przytoczonej definicji kryteria, w połączeniu z uzasadnioną obawą przed prześladowaniem. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, ponieważ "obawa" jest odczuciem indywidualnym osoby ubiegającej się o status. Obawa ta musi być "uzasadniona", co oznacza, że stan uczuć musi zostać potwierdzony przez obiektywną sytuację. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się, które nie mogą jednak być rozważane w oderwaniu od sytuacji, która ich dotyczy. Skoro więc pojęcie uzasadnionej obawy łączy element subiektywny i obiektywny to ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być dokonana w odniesieniu do konkretnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy.
W niniejszej sprawie Sąd podziela stanowisko organów. Z przedstawionej w aktach sprawy dokumentacji wynika, że organy w sposób wyczerpujący odniosły się do podnoszonych przez skarżącego kwestii oraz oceniły je w kontekście wszystkich okoliczności sprawy. Skarżący nie wykazał indywidualnego charakteru prześladowań lub obaw przed prześladowaniami, opartych o przyczyny wymienione w przywołanych wyżej regulacjach, do czego był zobowiązany wnioskując o nadanie statusu uchodźcy. Materiał dowodowy nie wskazywał na takie zagrożenie w stosunku do skarżącego ani ze strony władz państwowych, ani innych podmiotów. Skarżący nigdy nie był aresztowany czy skazany wyrokiem sądu, nie brał udziału w działaniach wojennych, nie było także prowadzone przeciwko niemu żadne postępowanie sądowe lub administracyjne. Z decyzji organu pierwszej instancji wynika co prawda, że był dwa razy zatrzymywany (w 2008 r. i w 2011 r.), zatrzymania te były incydentalne i nie miały charakteru systemowego. Skarżący zadeklarował przynależność do [...], która według ostatniego oświadczenia skarżącego trwała do 2004 r., do innych organizacji o charakterze politycznym, społecznym, kulturalnym, etnicznym czy religijnym nie należał. Dalej słusznie organ zauważył, że wszystkie te okoliczności, które były podnoszone przez skarżącego podczas postępowania, które zakończyło się ostateczną decyzją z [...] października 2014 r., w przedmiotowym postępowaniu nie mogły być brane pod uwagę, tym samym zaważyć na ostatecznym jego rozstrzygnięciu. Innymi słowy w toku aktualnie prowadzonego postępowania organy statusowe nie były upoważnione do oceny tożsamych okoliczności i związanych z wcześniejszym wnioskiem. Oznacza to, że okoliczności te ocenił już organ w poprzednim postępowaniu i już wówczas doszedł do przekonania, że wniosek skarżącego jest oczywiście bezzasadny, czyli niedający żadnych podstaw do uzyskania przez skarżącego ochrony uzupełniającej. Z kolei nowa okoliczność, którą w przedmiotowej procedurze uchodźczej podniósł skarżący, czyli obawa o wcielenie do wojska syna skarżącego, po powrocie do kraju pochodzenia, jak słusznie wskazały organy obu instancji, nie mogła stanowić przesłanki do nadania statusu uchodźcy. Obowiązek służby wojskowej wynika z prawa krajowego i sam fakt powołania do służby, jako zgodny z prawem krajowym, nie może być przesłanką do nadania statusu uchodźcy.
Trzeba też powtórzyć za organem odwoławczym, że negatywna decyzja w sprawie odmowy nadania skarżącemu statusu uchodźcy nie wynikała z braku wiedzy o sytuacji w jego kraju pochodzenia i stanie przestrzegania w tym regionie praw człowieka, lecz wyłącznie z oceny sytuacji osobistej skarżącego i wiarygodności jego zeznań. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w tym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 2139/04, ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się o uznanie tego statusu, a nie oceny sytuacji panującej w kraju jego pochodzenia. Tego rodzaju podejście pozostaje w zgodzie z wymogami Konwencji Genewskiej związanymi z koniecznością indywidualizacji prześladowań, potrzebną oceny racjonalności obawy w połączeniu z oceną wiarygodności aplikanta, wreszcie oceną faktycznych i przewidywanych kroków, jakie zostały lub mogą zostać podjęte przeciwko tej osobie, biorąc pod uwagę jej poglądy i odczucia. Tylko w takim zakresie może mieć znaczenie ogólna sytuacja społeczno-prawna i polityczno-ekonomiczna kraju pochodzenia cudzoziemca. Tak więc ogólne uwagi o sytuacji społeczno-politycznej [...], raporty organizacji [...] mają znaczenie jedynie w takim zakresie, w jakim opisywane w nich okoliczności mogą odnosić się bezpośrednio do cudzoziemca. Informacje zgromadzone w postępowaniu na temat sytuacji w A., które zostały przygotowane w oparciu o aktualne dane, na podstawie bardzo bogatego materiału źródłowego, którego organy, a obecnie i Sąd nie miały podstaw podważać, nie wskazują na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla skarżącego.
Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2230/13, "ubiegający się o status uchodźcy powinien [...] wykazać, że powrót do kraju pochodzenia może narazić go na prześladowania. Przesłanki do nadania statusu uchodźcy należy interpretować wąsko, nie nadaje się bowiem statusu uchodźcy ze względu na warunki życia, sytuację osobistą cudzoziemca, ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia.". Dodatkowo, wskazywanie przez skarżącego na indywidualny charakter prześladowań (czy też obawy o takie prześladowania) na podstawie przekonania, że w kraju jego pochodzenia nie są przestrzegane prawa człowieka, jak wynika z cytowanego orzeczenia, również nie może uzasadniać przyznania mu ochrony międzynarodowej na podstawie art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.
W ocenie Sądu, za prawidłowe należy uznać także rozstrzygnięcie o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.
Organy słusznie przyjęły, że w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. Cudzoziemiec nie spełnia warunków, uzasadniających przyznanie mu statusu uchodźcy ani udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, określonych w art. 13 ust. 1 i art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony.
Zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony cudzoziemcowi odmawia się nadania statusu uchodźcy, jeżeli nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. Podobnie, na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1 ww ustawy, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia ochrony uzupełniającej, jeżeli nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy.
Biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego w sprawie, organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie uwiarygodnił, że narażony jest na znalezienie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia ww zagrożeń w kraju, do którego ma wrócić, mimo że to na nim spoczywał ciężar wykazania istnienia takich, uzasadnionych, obaw. Obawy te powinny być poparte faktami i dowodami, które wskazywałyby na realne oraz skierowane indywidualnie przeciwko niemu zagrożenie prześladowaniami. Zgodnie z dyspozycją przywołanych przepisów, w razie stwierdzenia braku występowania takich zagrożeń, organy są zobowiązane do wydania decyzji odmownej.
W związku z tym, organy trafnie rozstrzygnęły, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że przytoczone przez skarżącego okoliczności nie dają podstaw uzasadniających istnienie obawy przed prześladowaniem z powodów, o których mówi art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji Genewskiej i ww ustawie oraz nie uzasadniają udzielenia ochrony uzupełniającej.
Sąd nie dopatrzył się również, w postępowaniu organów, naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Trzeba wskazać, że zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 K.p.a. i ujęty w art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych, mających potwierdzić okoliczności korzystne dla skarżącego. Sąd podziela ocenę organu drugiej instancji, który stwierdził, że słuszny interes strony nie może być utożsamiany z rozstrzygnięciem zgodnym z oczekiwaniami osoby zainteresowanej, w celu osiągnięcia przez nią osobistych korzyści. Rozstrzygnięcie musi być dokonywane na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, a nie na podstawie niczym niepotwierdzonych domniemań.
W przedmiotowej sprawie organy bardzo wnikliwie przeanalizowały zgromadzony materiał dowodowy, a oceniając materiał dowodowy – wzięły pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, jak też odniosły się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Na tej podstawie w uzasadnieniu swoich decyzji wskazały, dlaczego nie uznały za zasadne udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej, czyli wyjaśniły motywy rozstrzygnięć, wskazując m. in., że skoro wyjazd skarżącego z kraju pochodzenia miał głównie motywację ekonomiczną, a obawa przed powrotem dotyczy możliwości wcielenia jego syna do wojska, to nie mogło to stanowić podstawy do pozytywnego załatwienia wniosku o nadanie statusu uchodźcy.
W związku z powyższym, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszej sprawie oraz po rozważeniu zarzutów podniesionych przez skarżącego, Sąd uznał wydane w sprawie decyzje za zgodne z prawem.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło