IV SA/Wa 143/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do likwidacji hodowli zwierząt 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy R. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 roku; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja niepodlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego W. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. Wójt Gminy R. zobowiązał W. K. do likwidacji hodowli zwierząt gospodarskich - gołębi, prowadzonej na terenie nieruchomości położonej we wsi N., przy ul. [...], gm. R., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], obr. N., w terminie do dnia [...] września 2008 r. W. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż na przedmiotowej posesji hodowlę gołębi prowadzi od 1963 r. Jego działka znajduje się we wsi N., gdzie utrzymywanie przy domu zwierząt jest zwyczajowo przyjęte od niepamiętnych czasów. Ponadto uważa, że organ I instancji nieprawidłowo zakwalifikował gołębie do zwierząt gospodarskich, gdyż bez wątpienia nie są one zwierzętami gospodarskimi. Wskazał także, iż prowadzona przez niego hodowla nie narusza przepisów ustawy o utrzymywaniu czystości i porządku w gminach. Gołębie znajdują się w zamkniętej wolierze, teren wokół jest zabezpieczony i czysty. Same ptaki również są zadbane i nie stanowią zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi ani zwierząt. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008, z późn. zm.) oraz § 23 ust. 1 i 2 uchwały Nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] września 2007 r. w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy R. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]) uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakreślenia terminu likwidacji przedmiotowej hodowli zwierząt gospodarskich - gołębi i wyznaczyło nowy termin likwidacji do dnia [...] stycznia 2009r., zaś w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z § 23 ust. 1 obowiązującej na terenie Gminy R. uchwały Nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] września 2007 r. w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy R. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...], zwana dalej "regulaminem"), utrzymywanie zwierząt gospodarskich jest zabronione na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w myśl zaś ust. 2 owego paragrafu -zakaz utrzymywania zwierząt gospodarskich dotyczy także zwartych terenów, zajętych przez budownictwo wielorodzinne, jednorodzinne, instytucje użyteczności Sygn. akt IV SA/Wa 143/09 publicznej, centra handlowe, hotele, strefy przemysłowe, ogrody działkowe. W § 2 pkt 24 regulaminu pod pojęciem "zwierząt gospodarskich" należy zaś rozumieć zwierzęta utrzymywane w celach hodowlanych i produkcyjnych, a w szczególności: konie, bydło, świnie, owce, kozy, kury, kaczki, gęsi, gołębie, indyki, perliczki, strusie, króliki, nutrie, norki, lisy, tchórzofretki, ryby hodowlane, pszczoły oraz inne zwierzęta w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich. Powyższe oznacza, że w Gminie R., w tym na nieruchomości, której skarżący jest współwłaścicielem zabronione jest utrzymywanie zwierząt gospodarskich, w tym - gołębi. Okoliczności podnoszone przez W. K., a przede wszystkim odwołanie się do wieloletniej tradycji prowadzenia takiej hodowli oraz brak - w jego przekonaniu - uciążliwości prowadzonej przezeń hodowli, zakazu owego znieść nie mogą. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. K. wskazując, iż hoduje gołębie od wielu lat. Posiada około 20 gołębi, które przebywają zamknięte w wolierze, z dala od ulicy. Zgodnie z opinią weterynaryjną z dnia 1 sierpnia 2008r. ptaki są zdrowe. Gołębniki i teren przed nimi są zabezpieczone, przed ewentualną ucieczką ptaków. Na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009r. skarżący oświadczył do protokołu, iż gołębie trzyma jedynie dla własnej przyjemności, w celach niehodowlanych. Zwierzęta są zamknięte nie mają oblotów. Nie handluje nimi. Ponadto wskazał, iż w okolicy wiele osób hoduje gołębie, ale im nie nakazano ich likwidacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami Sygn. akt IV SA/Wa 143/09 postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do art. 134 p.p.s.a. -zarzutami i wnioskami skargi uznał, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz decyzja Wójta Gminy R. z dnia [...] sierpnia 2008r. naruszają prawo w stopniu uzasadniającym konieczność ich uchylenia. Podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008, z późn. zm.) w związku z § 23 ust. 1 i 2 uchwały Nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] września 2007 r. w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy R. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...] zwanej w dalszej części "regulaminem"). Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez realizację obowiązków określonych w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, uchwalonym przez radę gminy w trybie przewidzianym w art. 4 ustawy. W myśl ust. 2 pkt 7 tegoż artykułu, wspomniany regulamin określa m.in. wymagania utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach. W przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków w zakresie owych wymagań, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje -stosownie do art. 5 ust. 7 ustawy - decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Dla terenu Gminy R. obowiązuje Uchwała Nr [...] Rady Gminy R. z dnia [...] września 2007 r. w sprawie uchwalenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy R. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]), zwana dalej "regulaminem". Zgodnie z § 23 ust. 1 regulaminu, utrzymywanie zwierząt gospodarskich jest zabronione na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej, w myśl zaś ust. 2 owego paragrafu - zakaz utrzymywania zwierząt gospodarskich dotyczy także zwartych terenów, zajętych przez budownictwo wielorodzinne, jednorodzinne, instytucje użyteczności publicznej, centra handlowe, hotele, strefy przemysłowe, ogrody działkowe. W § 2 pkt 24 regulaminu znajduje się definicja pojęcia "zwierząt gospodarskich", zgodnie z którą pod tym pojęciem należy Sygn. akt IV SA/Wa 143/09 rozumieć zwierzęta utrzymywane w celach hodowlanych i produkcyjnych, a w szczególności: konie, bydło, świnie, owce, kozy, kury, kaczki, gęsi, gołębie, indyki, perliczki, strusie, króliki, nutrie, norki, lisy, tchórzofretki, ryby hodowlane, pszczoły oraz inne zwierzęta w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich. Powyższe w ocenie orzekających w sprawie organów oznacza, że w Gminie R., na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej oraz na zwartych terenach, zajętych przez budownictwo wielorodzinne, jednorodzinne, na obszarze których znajduje się nieruchomość skarżącego jest zabronione utrzymywanie zwierząt gospodarskich, w tym - gołębi. Wobec powyższego wydano zaskarżone decyzje. Rozpoznając niniejszą sprawę w ocenie Sądu organy nie odniosły się i nie rozpoznały wszystkich jej okoliczności, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 7 k.p.a organ administracji publicznej ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej, poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - art. 77 § 1 k.p.a oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a, zgodnie treścią którego, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Podstawową przesłanką jaką kierowały się organy wydając zaskarżone decyzje - nakazujące skarżącemu likwidację hodowanych przez niego gołębi, było uznanie, iż są to zwierzęta gospodarskie w rozumieniu § 2 pkt. 24 regulaminu, tj. utrzymywane w celach hodowlanych i produkcyjnych. W ocenie Sądu, organy nie wyjaśniły jednak rzetelnie, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, dlaczego i na jakiej podstawie przyjęły, iż prowadzona przez skarżącego hodowla spełnia właśnie definicję zwierząt gospodarskich. Poczynione przez organy ustalenia ograniczają się zdaniem Sądu jedynie do przytoczenia w/w definicji zawartej w regulaminie, nie wskazano zaś żadnej okoliczności, dowodu który uzasadniałby przyjęte stanowisko. Sygn. akt IV SA/Wa 143/09 Tymczasem zarówno w toku postępowania, jak i na rozprawie skarżący podniósł, iż gołębie które posiada, hoduje dla własnej przyjemności, a nie w celach hodowlanych- nie handluje nimi. Ponadto podkreślił, iż gołębie te są cały czas zamknięte w specjalnym pomieszczeniu - w wolierze, z którego nie są wypuszczane. W miejscowości w której mieszka zwyczajowo przyjęta jest zaś hodowla gołębi, które trzymane są na wielu posesjach. Podniesione przez skarżącego okoliczności zdaniem Sądu wskazują, iż gołębie, które posiada nie utrzymuje w celach typowo hodowlanych, czy też produkcyjnych, a tylko wówczas zgodnie z § 2 pkt. 24 regulaminu, można by je było uznać za zwierzęta gospodarskie. Skoro zatem skarżący w odpowiednim pomieszczeniu trzyma gołębie jedynie dla własnej przyjemności, a z przedłożonych przez niego wyjaśnień wynika, iż w miejscowości w której zamieszkuje zwyczajem jest posiadanie gołębi, zasadnym w ocenie Sądu było rozważenie przez organy, czy sporne gołębie w okolicznościach niniejsze sprawy nie należało uznać za zwierzęta domowe, o których mowa w § 2 pkt. 23 regulaminu. Przepis ten stanowi bowiem, iż pod pojęciem zwierząt domowych należy rozumieć zwierzęta tradycyjnie przebywające wraz z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywane przez człowieka w charakterze jego towarzystwa, w szczególności psy, koty, ptaki egzotyczne, chomiki świnki morskie, ryby i żółwie hodowane w akwarium oraz inne zwierzęta uznane za nadające się do trzymania w mieszkaniach w celach niehodowlanych. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji wydano w oparciu o art. 152 p.p.s.a.. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organy winne wykazać, czy skarżący utrzymuje gołębie: jako zwierzęta gospodarskie - w celach hodowlanych i produkcyjnych, czy też, tak jak twierdzi, jako zwierzęta domowe - tradycyjnie przebywające z człowiekiem dla jego towarzystwa w odpowiednim pomieszczeniu i w zależności od poczynionych ustaleń wydać odpowiednie rozstrzygnięcie.