IV SA/Wa 1431/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 11 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. N. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich postanawia I. przyznać skarżącemu Z. N. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., II. oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z. N. wniósł do Sądu skargę na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W skardze skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, a na wezwanie Sądu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPf. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r. przyznał Z. N. prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnił go od kosztów sądowych. Następnie w piśmie z dnia 22 sierpnia 2013 r. skarżący wniósł o ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPf, Z. N. przy piśmie z dnia 3 września 2013 r. przesłał wypełniony formularz, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 10 września 2013 r. ustanowiono skarżącemu adwokata z urzędu (punkt I postanowienia), zaś wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalono (punkt II). Powyższe postanowienie doręczono skarżącemu w dniu 17 września 2013 r. Skarżący pismem z dnia 17 września 2013 r., doprecyzowanym pismem z dnia 26 września 2013 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, co do punktu drugiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W świetle powyższego przepisu wniesienie w dniu 18 września 2013 r. sprzeciwu od postanowienia z dnia 10 września 2013 r., który nie został przez Sąd odrzucony, skutkuje utratą mocy powyższego postanowienia w całości i przejęciem sprawy do rozpoznania przez sąd "od nowa". Zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątkiem od powyższej zasady jest instytucja prawa pomocy, która winna być stosowana tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek Z. N. z dnia 3 września 2013 r. o przyznanie prawa pomocy Sąd uznał, że wniosek ten w zakresie ustanowienia adwokata zasługuje na uwzględnienie, natomiast wniosek w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że prawomocnym postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oznacza to, że skarżący zwolniony jest w całości z ponoszenia kosztów niniejszego postępowania przez cały jego tok, zarówno przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i przed sądem drugiej instancji Naczelnym Sądem Administracyjnym Mając na uwadze powyższe brak jest podstaw do ponownego orzeczenia o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż strona korzysta już z takiego prawa, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło. Wniosek w tym zakresie podlega więc oddaleniu. Z kolei dokonując oceny oświadczeń zawartych pod kątem wniosku o ustanowienie adwokata Sąd uznał, że wniosek ten jest zasadny. Istotą prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Stosownie bowiem do treści art. 29 ust. 1 ustawy z 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. nr 146, poz. 1188 ze zm.) koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. Zatem kryterium przyznania prawa pomocy prawnej w zakresie ustanowienia adwokata jest to, że strona ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej z wyboru. Zgodnie z oświadczeniem zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, źródłem utrzymania skarżącego Z. N. jest świadczenie emerytalne w wysokości niespełna 1 333 (tysiąc trzysta trzydzieści trzy) złotych miesięcznie. Do wydatków zaś skarżący zaliczył raty bankowe, opłaty za wodę, gaz, wywóz nieczystości, energię elektryczną, zakup leków i węgla. Ponadto Z. N. oświadczył, że nie dysponuje ani zasobami pieniężnymi, ani wartościowymi przedmiotami, natomiast posiadana przez niego nieruchomość rolna nie przynosi dochodu. W ocenie Sądu Z. N. wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę ww. okoliczności faktyczne, w tym wysokość uzyskiwanych miesięcznych dochodów oraz brak praktycznie jakiegokolwiek majątku uzasadnione jest przyznanie prawa pomocy również w zakresie ustanowienie adwokata. W świetle powyższego Sąd stwierdził, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.