IV SA/Wa 1433/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi B. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r Wójt Gminy R. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości położonej w obrębie wsi N. gm. R., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiącą współwłasność B. A., D. A., D. A. i spadkobierców R. K. - E. J., G. F., A. K. i R. K. z działkami : nr [...] stanowiącą własność S. i Z. S., nr [...] stanowiącą własność M. S., nr [...] stanowiącą własność K. i J. K., nr [...] i [...] stanowiącą własność G. M., nr [...] i nr [...] stanowiących własność J. i J. Z., nr [...] stanowiącą własność S. J. oraz działką nr [...] stanowiącą własność K. S., na kwotę 2000 zł. Do uiszczenia ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego zobowiązani zostali wskazani powyżej współwłaściciele działki nr [...] i właściciele pozostałych wymienionych działek w wysokości po 142,86 zł każdy z nich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości zostało wszczęte na wniosek D. A. Do kosztów postępowania, zgodnie z art. 263 k.p.a. zaliczono koszt przeprowadzonych czynności rozgraniczeniowych przez uprawnionego geodetę. Organ podkreślił, że w rozumieniu przepisów art. 152 i art. 153 Kodeksu cywilnego, postępowanie rozgraniczeniowe jest prowadzone w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości podlegających rozgraniczeniu, a koszty postępowania ponosi każda ze stron. Zatem, organy prowadzące postępowanie rozgraniczeniowe mają obowiązek obciążenia kosztami nie tylko wnioskodawcę, lecz i pozostałe strony tego postępowania. Na powyższe postanowienie zażalenie wnieśli J. i J. Z. oraz K. i J. K., podnosząc, że organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że wnioskodawca rozgraniczenia działek wnosił o obciążenie go kosztami postępowania w całości. Ponadto skarżący zaznaczyli, że postępowanie nie zostało prawomocnie zakończone, a sprawa zostaje przekazana do rozstrzygnięcia sądowi powszechnemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. postanowieniem z dnia [...] lipca 2011r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] czerwca 2011 r. w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Kolegium wskazało, iż przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie zawierają żadnych przepisów regulujących koszty administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego. Zatem do kosztów rozgraniczenia stosuje się odpowiednio ogólne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art.262 § 1 Kpa, stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony oraz zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Natomiast w myśl art. 264 § 1 Kpa, jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Kolegium podało, że w przedmiotowej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte postanowieniem Wójta Gminy R. z dnia [...] maja 201Or. na żądanie D. A. i zakończyło się wydaniem w dniu [...] czerwca 2011 r. decyzji przez Wójta Gminy na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości). W tym samym dniu organ pierwszej instancji wydał również postanowienie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego. Odnosząc się do argumentacji podnoszonej w zażaleniach Kolegium wskazało, iż wniesienie przez strony, niezadowolone z ustalenia przebiegu granic w drodze decyzji, żądania przekazania sprawy sądowi powszechnemu nie powoduje samo w sobie, braku podstaw do ustalenia kosztów postępowania bowiem ich ustalenie następuje wraz z wydaniem decyzji przez organ administracji i dotyczy kosztów tego postępowania administracyjnego. Ponadto, organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. może, co do zasady, obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości, strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 Kodeksu cywilnego), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Kolegium zwróciło uwagę, że udział w postępowaniu rozgraniczeniowym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Ustalenie granic nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli. W przypadku bowiem złożenia wniosku o rozgraniczenie nieruchomości, granice gruntów sąsiadujących automatycznie stają się sporne. Nie można zatem twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest prowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej, nawet gdy ten nie wystąpił ze stosownym wnioskiem. Niemniej jednak, w ocenie Kolegium, w świetle stanu faktycznego wynikającego z przedłożonych akt administracyjnych, przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficznej (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.), jak i rozporządzenia wykonawczego z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (Dz. U. z 1999 r. Nr 45, poz. 453) nie wskazują, aby koszty udziału geodety w postępowaniu rozgraniczeniowym winny być uiszczane z góry. Koszty te powinna w pierwszym rządzie ponosić gmina, albowiem to wójt (burmistrz, prezydent) upoważnia geodetę uprawnionego do dokonania czynności rozgraniczenia i to między wójtem, a geodetą nawiązuje się określony stosunek prawny. Organ administracji publicznej natomiast może, w uzasadnionych przypadkach, zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania (art. 262 § 2 Kpa). Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, jedynymi kosztami jakie zostały poniesione w rozpatrywanej sprawie były koszty przeprowadzonych czynności rozgraniczeniowych przez uprawnionego geodetę A. D. Jednakże kosztów postępowania nie poniósł Wójt Gminy R., lecz zostały one uiszczone przez określone strony postępowania, co wynika z faktury wystawionej w dniu 3 lipca 201Or. na rzecz D. A. (wnioskodawcy) opiewającej na kwotę 1999,99 złotych, a dotyczącej czynności geodezyjnych przy rozgraniczeniu nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości N. gm. R. Na odwrocie faktury poczyniono adnotację, iż opłatę wnieśli: B. A., D. A., E. J., R. K., D. i M. R. Potwierdza to również późniejszy wniosek strony - D. A., w którym żądał on od organu obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego, właścicieli działki nr [...] i działki [...] (J. i J. Z.), przy czym w odniesieniu do pozostałych uczestników postępowania podtrzymał swój uprzedni wniosek o obciążenie jego, jako wnioskodawcy, kosztami tego postępowania. Zdaniem Kolegium, kosztów poniesionych przez uczestników postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego w niniejszej sprawie nie można zaliczyć do kosztów, o których mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Na podstawie tego przepisu można orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej oraz obciążyć strony kosztami rozgraniczenia wyłożonymi przez organ. Natomiast nie jest możliwe orzekanie o kosztach postępowania między stronami. Poniesienie przez jedną ze stron kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego nie daje podstaw, aby to organ administracji publicznej postanowił o zwrocie kosztów postępowania (a przynajmniej ich części) przez drugą ze stron. Kolegium podkreśliło, że nie ma możliwości wydania przez organ właściwy w przedmiocie prowadzenia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, w trybie przepisów Działu IX k.p.a. "Opłaty i koszty postępowania", postanowienia w przedmiocie kosztów w sytuacji, gdy koszty te nie zostały poniesione przez organ. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, iż w sprawie niniejszej, to nie organ, lecz strona decydowała o wysokości kosztów ustalając z geodetą wysokość wynagrodzenia za czynności wykonane w tym postępowaniu. W tej sytuacji, skoro organ nie poniósł żadnych kosztów postępowania rozgraniczeniowego, brak było podstaw prawnych i faktycznych do orzekania w kwestii ustalenia wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz określenia terminu i sposobu ich uiszczenia. Z powyższych względów Kolegium zaskarżone postanowienie uchyliło, a postępowanie organu w tym przedmiocie umorzyło w całości jako bezprzedmiotowe. Skargę na powyższe postanowienie wniosła B. A. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj art. art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1, 263, 264 i 262 k.p.a. polegające m.in. na przyjęciu błędnego założenia, że koszty geodety w postępowaniu o rozgraniczenie nieruchomości nie są kosztami postępowania, lecz kosztami strony. Zdaniem skarżącej Kolegium nie uwzględniło wadliwości postępowania organu pierwszej instancji polegającej na zaniechaniu zażądania od strony zaliczki na koszty usługi uprawnionego geodety, jak również wystąpienia do geodety A. D. o wystawienie faktury na Urząd Gminy R. Skarżąca podniosła, że na organie pierwszej instancji ciążył obowiązek ustalenia kosztów postępowania, a także zażądania od strony zaliczki, bądź poniesienia kosztów we własnym zakresie i domagania się ich zwrotu od stron w postępowaniu o kosztach. Podkreśliła, że skoro Wójt Gminy R. postanowieniem z dnia [...] maja 201Or. do przeprowadzenia czynności związanych z rozgraniczeniem gruntów wyznaczył geodetę A. D., to koszty tego geodety poniesione przy rozgraniczeniu nieruchomości należało uznać za koszty postępowania. Dodatkowo skarżąca podniosła, że D. A. nie wiedział, że powinien zapłacić zaliczkę do Urzędu Gminy R., zamiast bezpośrednio geodecie, a strona nie może ponosić konsekwencji nieznajomości prawa. Wskazując na powyższe naruszenia prawa, skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia organu drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, jak również argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Analiza akt administracyjnych potwierdza trafność stanowiska organu drugiej instancji, iż w stanie faktyczno-prawnym niniejszej sprawy nie może mieć zastosowania art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że kosztów poniesionych przez strony postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego w niniejszej sprawie nie można zaliczyć do kosztów, o których mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium dokonało prawidłowej wykładni powołanego artykułu, wywodząc, iż na podstawie tego przepisu można orzec o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej oraz obciążyć strony kosztami rozgraniczenia wyłożonymi przez organ. Natomiast organ administracji nie jest upoważniony do orzekania o kosztach postępowania pomiędzy stronami. Poniesienie przez jedną ze stron kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego nie daje podstaw, aby to organ administracji publicznej rozstrzygał o zwrocie kosztów postępowania (a przynajmniej ich części) przez drugą ze stron. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że wynagrodzenie dla geodety A. D., wykonującego czynności rozgraniczeniowe zostało uiszczone przez współwłaścicieli działki nr [...] na podstawie faktury wystawionej przez wymienionego stron kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego nie daje podstaw, aby to organ administracji publicznej rozstrzygał o zwrocie kosztów postępowania (a przynajmniej ich części) przez drugą ze stron. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że wynagrodzenie dla geodety A. D., wykonującego czynności rozgraniczeniowe zostało uiszczone przez współwłaścicieli działki nr [...] na podstawie faktury wystawionej przez wymienionego geodetę na wnioskodawcę D. A. W tej sytuacji, nie można uznać, że organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe poniósł koszty postępowania. Skoro Wójt Gminy R. nie wydatkował środków finansowych na wynagrodzenie wskazanego geodety, to nie została spełniona przesłanka poniesienia kosztów przez organ, wynikająca z art. 262 § 1 k.p.a. Prawidłowo zatem Kolegium orzekło o uchyleniu postanowienia organu pierwszej instancji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.