IV SA/Wa 1438/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA -Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 6 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. i B. K. o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi krajowej w sprawie ze skargi S. K. i B. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia -odmówić wstrzymania wykonania decyzji- W skardze z dnia 20 lipca 2008 r. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2008 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji drogi krajowej S. K. i B. K. zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania powołanej decyzji. W uzasadnieniu wskazali, że ostateczna decyzja lokalizacyjna zatwierdza projekt podziału nieruchomości i jest podstawą do rozpoczęcia postępowań wywłaszczeniowych. W ocenie skarżących, w razie uchylenia decyzji lokalizacyjnej i zlokalizowania drogi w innym przebiegu, wywłaszczone nieruchomości staną się zbędne dla Skarbu Państwa, nie będzie jednak możliwości odwrócenia skutków ich nabycia, bowiem w przypadku, gdy nieruchomość nabyta lub wywłaszczona na cel publiczny nie zostanie na ten cel wykorzystana, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi jedynie na jego wniosek a żądanie w tym zakresie stanowi uprawnienie a nie obowiązek. Zatem wykonanie ostatecznej decyzji lokalizacyjnej wywołuje nieodwracalne skutki w postaci nabywania gruntów pod drogę ale także, w razie jej uchylenia i zmiany przebiegu drogi, wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody po stronie finansów publicznych. Nadto, jak podnieśli skarżący, na podstawie kwestionowanej przez nich decyzji wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, w związku z czym budowa drogi może być rozpoczęta w każdym czasie. Rozpoczęcie prac związanych z realizacją inwestycji może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków. Jeżeli Sąd podzieliłby argumentację skarżących i uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r., a organ administracyjny wydałby inną decyzję o lokalizacji drogi, to istnieje realne niebezpieczeństwo powstania znacznych strat finansowych. Budowa drogi spowoduje także nieodwracalne skutki w środowisku naturalnym i lokalnej infrastrukturze. W ocenie skarżących, dalsze prowadzenie inwestycji, pomimo ewentualnego stwierdzenia niezgodności tego procesu z prawem, doprowadzi do znacznej zmiany stanu faktycznego, co niewątpliwie będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem interes publiczny będzie przemawiał za zakończeniem rozpoczętej inwestycji kosztem indywidualnego interesu skarżących. W ocenie B. K. i S. K., wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody [...] niewątpliwie spowoduje wstrzymanie wykonania także decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia organu administracji jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył sądowi orzekającemu w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji przesłanki orzeczenia zgodnego z roszczeniem wnioskującego, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jest bowiem stanem niepożądanym niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych, a prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd administracyjny może orzec tylko, gdy stwierdzi, że wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, a który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/2004.). Należy podkreślić, iż obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji leży po stronie skarżącego. Mając powyższe na względzie, w pierwszym rzędzie należy zauważyć, iż stosownie do treści art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 727 ze zm.) nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren, ustalonymi decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej, które stanowią linie podziału nieruchomości, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji. Treść powołanej regulacji wskazuje, iż nieruchomości objęte ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa, a orzeczenie Sądu wydane na podstawie art. 63 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu o postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez wątpienia nie może niwelować skutków zaistniałych ex lege. Podkreślić też należy, iż instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem prawidłowości zaskarżonego aktu. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd rozważa, czy wykonanie jej przed zakończeniem postępowania sądowego może spowodować nieodwracalne pogorszenie sytuacji skarżącego po ewentualnym wyeliminowaniu zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Stąd przedmiotem oceny Sądu rozpoznającego wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o lokalizacji drogi krajowej nie mogą być podnoszone przez B. K. i S. K. okoliczności dotyczące szkody po stronie finansów publicznych oraz trudnych do odwrócenia skutków w środowisku i lokalnej infrastrukturze. Niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma zagrażać skarżącemu - nie zaś osobom trzecim (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OZ 1477/05. Niepublikowane). Poza tym, wskazywane w przedmiotowym wniosku okoliczności dotyczące kontynuowania budowy inwestycji nie są, co sami skarżący zauważają, bezpośrednimi skutkami wykonania decyzji z dnia [...] marca 2007 r., a skutkami, będącej następnym etapem procesu inwestycyjnego, decyzji o pozwoleniu na budowę. Stąd argumentacja prezentowana w tym zakresie nie może stanowić uzasadnienia dla orzeczenia o wstrzymaniu wykonania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej. Wobec powyższego, mając na uwadze rygorystyczne kryteria, jakie ustawodawca wyznaczył sądowi orzekającemu w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji należy uznać, że brak jest podstaw do zastosowania ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przewidzianej w art. 61 § 3 cyt. ustawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.