IV SA/Wa 1439/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant ref. staż. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2015 r. o odmowie nadania Skarżącej - obywatelce [...] - statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał następujące uwarunkowania faktyczne i prawne sprawy. Istotą sprawy jest, czy Cudzoziemka jest uchodźcą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy Cudzoziemka oświadczyła, że sytuacja w jej miejscu zamieszkania (w [...] na [...]) była niestabilna i chciałaby mieszkać w bezpiecznym kraju. Aplikantka jest zdrowa, nie była prześladowana w kraju pochodzenia, zatrzymywana ani poddana przemocy. Opowiada się za niepodległą [...] W uzupełnieniu odwołania od decyzji organu pierwszej instancji Wnioskodawczyni podniosła m. in., że była dyskryminowana ze względu na wyznanie oraz przynależność do grupy społecznej przesiedleńców ze wschodnich obszarów [...] W trakcie przesłuchania (k. [...]) Wnioskodawczyni oświadczyła, że ma wykształcenie średnie i była kucharką, ale jeszcze przed wybuchem walk straciła pracę. Z [...] wyjechała, gdyż spotkała się groźbami sąsiada. Przebywając w [...] odebrała telefony z pogróżkami. Nie uczestniczyła w demonstracjach politycznych. W [...] uznawano ją za [...], a w [...] - za [...]. W [...] otrzymywała pomoc od Czerwonego Krzyża i wspólnoty [...], do której należy. Podejmowała tam prace dorywcze i otrzymała od Czerwonego Krzyża bilet kolejowy do [...] Po dotarciu do tego miasta nie podjęła starań o uzyskanie pomocy na miejscu, lecz skierowała się do granicy. W kraju pochodzenia nie miała problemów innego typu. Rada zbadała też ogólną sytuację w kraju pochodzenia Aplikantki, przedstawiając historię konfliktu od listopada 2013 r. W konkluzji organ stwierdził, co następuje. Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Zgodnie z przepisem art. 13 ust. 3 prześladowanie, o którym mowa w ust. 1, musi: 1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285 ze zm.), zwanej dalej "Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności" lub: 2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1. Materiał dowodowy nie wskazuje, aby w przypadku Wnioskodawczyni występowała przesłanka do udzielenia ochrony. Cudzoziemka nie jest zagrożona w kraju pochodzenia żadnymi prześladowaniami. Podobnie okoliczności, na które wskazała, nie dowodzą zaistnienia prześladowań. Zagrożenie wynikające z wojny lub zakłócenia porządku publicznego nie przemawia za udzieleniem ochrony międzynarodowej w sytuacji, gdy nie istnieje zindywidualizowana obawa prześladowania. Aplikantka we wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie wskazała na wystąpienie prześladowań, a także nie podjęła starań o ułożenie sobie życia w innym miejscu poza [...]. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na uznanie, że Strona była prześladowana na całym terytorium kraju pochodzenia lub takimi prześladowaniami byłaby w przyszłości zagrożona. Żadne z działań władz w [...] nie miało na celu pogorszenia jej sytuacji. Założenie, że nie uzyska ona rzeczywistej pomocy w kraju pochodzenia, nie zostało oparte na dostatecznych podstawach. Życie w strachu w regionie walk czy niechęć mieszkańców innych części państwa (nazywanie [...] lub [...]) nie wyczerpują przesłanek uzasadniających udzielenie statusu uchodźcy. Okoliczności związane z sytuacją w [...] nie mogą stanowić o udzieleniu Stronie ochrony międzynarodowej. Może ona osiąść w innej części [...] Stwierdzenia Strony o braku możliwości poszukiwania warunków do życia na [...] nie mają podstaw. Cudzoziemka jest zdrowa, a to stanowi dodatkową przesłankę przemawiającą za poszukiwaniem możliwości zaspokojenia swoich potrzeb w kraju pochodzenia. Nie jest przy tym zasadne założenie, że Aplikantka nie ma możliwości pozyskania pomocy od władz kraju pochodzenia. Nie podjęła w tym kierunku żadnych działań znajdujących formalne potwierdzenie w dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu. Władze [...] - w miarę swoich możliwości - podejmują próby udzielenia pomocy swoim obywatelom, którzy wyemigrowali ze spornych terenów. Za przesłankę uzasadniającą nadanie statusu uchodźcy nie można uznać wyznawanej przez Aplikantkę wiary. W odwołaniu podkreśliła ona zagrożenie wynikające z odrębności religijnej [...],[...] czy wiernych wspólnoty [...]. Twierdzenie to jest nieuzasadnione, gdyż na [...] wskazane osoby nie są dyskryminowane. O pochodzeniu Strony świadczy informacja zawarta we własnoręcznie podpisanym przez Cudzoziemkę kwestionariuszu aplikacyjnym. Wskazano w nim narodowość i obywatelstwo [...], a język ojczysty – [...]. Pytania w kwestionariuszu sformułowane są również w języku [...] Strona na późniejszym etapie postępowania mogła uzupełnić te informacje. Obawa przed prześladowaniem musi być uzasadniona. Nie wystarcza subiektywne przekonanie o stanie zagrożenia. Wnioskodawca powinien wykazać, że powrót do kraju pochodzenia może narazić go na prześladowania. W przypadku Cudzoziemki nie wystąpiły żadne okoliczności dające podstawę do nadania jej statusu uchodźcy. Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy, w przypadku gdy wnioskodawcy odmawia się nadania statusu uchodźcy, w decyzji orzeka się o udzieleniu ochrony uzupełniającej z przyczyn, o których mowa w art. 15, tj. gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić cudzoziemca na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1. orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2. tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3. poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Materiał dowodowy nie wskazuje, aby w przypadku repatriacji Strona byłaby narażona na krzywdę w rozumieniu art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy. Nie jest ona poszukiwana przez władze swego kraju, a w żaden sposób nie uzasadniła niemożności życia w innych jego regionach (oświadczenia o braku w nich warunków do życia nie są uzasadnione). W skardze na decyzję organu odwoławczego zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania, a to: a) art. 7, 8, 75 § 1, art. 77 § 1 i 2, art. 80 i 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej "K.p.a.", przez niesprawdzenie aktualnej sytuacji na [...], w tym bezpieczeństwa ludności cywilnej w centralnej i zachodniej części tego państwa oraz przestrzegania praw osób wewnętrznie przesiedlonych; b) art. 11 i 107 § 3 K.p.a. przez niewskazanie powodów odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej i nieodniesienie się w sposób zindywidualizowany do regulacji art. 18 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy; 2. przepisów prawa materialnego, a to: a) art. 13 ust. 1 ustawy przez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do nadania statusu uchodźcy, podczas gdy udzielenie tej formy ochrony jest zasadne z uwagi na pochodzenie Skarżącej z terenu objętego działaniami wojennymi oraz nieludzkim traktowaniem, na jakie narażeni są wewnętrzni przesiedleńcy w centralnej i zachodniej [...]; b) art. 15 ustawy przez uznanie, że nie zachodzą przesłanki do udzielenia ochrony uzupełniającej. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że: - ofiarami działań zbrojnych we wschodniej części [...] są również osoby cywilne, a w lipcu 2015 r. działania terrorystyczne objęły również zachodnią, całkowicie kontrolowaną przez rząd [...], część kraju (strzelanina na [...] oraz zamachy we [...]); obecna sytuacja na [...]. w znacznym stopniu stanowi więc zagrożenie dla ludności cywilnej przebywającej na terenie całego kraju (a nie tylko jego części wschodniej); - niewłaściwie uznano, że w przypadku Skarżącej jest możliwa wewnętrzna relokacja poza wschodnią część kraju, bez dokonania pogłębionej analizy sytuacji w innych częściach [...] w kontekście indywidualnych możliwości Cudzoziemki i coraz większego napływu osób wewnętrznie przesiedlonych do centralnych i zachodnich rejonów [...], z których część - z uwagi na trudne warunku bytowe - powraca, mimo trwających walk, do poprzedniego miejsca zamieszkania we wschodniej [...]; w szczególności chodzi o ustalenie, czy jako osoba posługująca się językiem [...] Aplikantka jest narażona na dyskryminację, w tym w zakresie zatrudnienia, znalezienia mieszkania i dostępie do podstawowych usług, np. służby zdrowia; - błędnie wskazano, że w [...] Strona uzyskała pomoc od wspólnoty [...], podczas gdy świadczyli ją członkowie innej wspólnoty; - we wniosku o nadanie statusu uchodźcy błędnie wskazano, że Skarżąca jest narodowości [...], a nie [...]; było to spowodowane słabą znajomością języka [...] przez wypełniającego wniosek wraz ze Stroną funkcjonariusza Straży Granicznej oraz zmęczeniem Wnioskodawczyni; - organ nie zbadał, czy ze względu na poglądy polityczne Skarżąca może być prześladowana w kraju pochodzenia. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie datowanym na [...] października 2016 r. (k. [...]) pełnomocnik Skarżącej wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu - pisma Skarżącej z [...] lipca 2016 r. na okoliczność sytuacji na [...] Na rozprawie (k. [...]) pełnomocnik skarżącej podniósł, że Cudzoziemka, gdy zwracała się o pomoc, spotykała się z niechętnym nastawieniem zarówno ludności, jak i administracji [...] Była traktowana jako [...] pochodząca z obwodu chcącego oderwać się od [...] Skarżąca na rozprawie wskazała, że: - spotkała się z trudnościami w udzieleniu pomocy medycznej jej dorosłemu synowi; dopiero gdy zagroziła, że sprawę nagłośni w prasie wobec nadchodzących wyborów, pomocy tej udzielono, ale odmówiono rehabilitacji; tak samo było, gdy chodzi o udzielenie wszelkiej innej pomocy; - spotkała się z niechęcią, gdy zabiegała w organach bezpieczeństwa państwa o pomoc dla osób ofiar konfliktu wewnętrznego; osoba, której pomagała w dostaniu się na uniwersytet (interweniowała u władz) jest obecnie poszukiwana listem gończym i musiała wyjechać z [...]; w takiej sytuacji także Cudzoziemka może być zagrożona. Sąd zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organ, stąd - wobec obszernego zreferowania stanu sprawy - nie ma potrzeby ich powtarzania. Organ prawidłowo przywołał też i dokonał właściwej wykładni przepisów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, co następuje. Brak podstaw do stwierdzenia, że organ nie zbadał aktualnej sytuacji na [...], w tym bezpieczeństwa ludności cywilnej w centralnej i zachodniej części tego państwa oraz przestrzegania praw osób wewnętrznie przesiedlonych. Organ przedstawił bieżące wydarzenia w tym państwie oraz rozwiązania, jakie podejmuje rząd [...] w celu rozwiązania zaistniałego problemu. Ustaleniom tym nie można zarzucić bezpodstawności. Okoliczność, że w lipcu 2015 r. doszło do strzelaniny na [...] i zamachów we [...] w żadnym razie nie może świadczyć, że osoby mieszkające na tym terenie mają prawo do objęcia ich ochroną międzynarodową i to niezależnie od tego, czy wydarzenia te były skierowane indywidualnie przeciwko aplikującej o ochronę osobie czy miały na celu zastraszenie określonej społeczności. Gdyby przyjąć odmienny punkt widzenia, prawo do objęcia ochroną mieliby np. mieszkańcy metropolii, w których dochodzi do strzelanin czy zamachów (np. Nowy Jork, Paryż, Londyn, Bruksela, Madryt, Berlin). W ten sposób idea ochrony straciłaby charakter ukształtowany umową międzynarodową - Konwencją dotyczącą statusu uchodźców, sporządzoną w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515 z uzup.). Zasadnie organ uznał, że w przypadku Skarżącej możliwa jest wewnętrzna relokacja poza wschodnią część kraju i swoje stanowisko wystarczająco uzasadnił. Skarżąca bez przeszkód opuściła [...], po czym przez pewien czas przebywała w [...] Uzyskała tam pomoc od członków jednej ze wspólnot [...], przy czym nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, do jakiej wspólnoty należały osoby udzielające pomocy ([...] czy innej). Jedynie w [...] próbowała znaleźć pracę (imała się tam zajęć dorywczych). Następnie otrzymała od Czerwonego Krzyża bilet kolejowy do [...]. Z materiału dowodowego nie wynika jednak, aby w tym mieście ani w jakiejkolwiek innej zachodniej części państwa próbowała znaleźć zatrudnienie czy miejsce zamieszkania, lecz od razu udała się do Rzeczypospolitej Polskiej, wnosząc o nadanie statusu uchodźcy. Nie jest w tym kontekście uzasadniony zarzut, że jako osoba posługująca się językiem [...] Cudzoziemka jest narażona w zachodniej części [...] na dyskryminację, np. w zakresie zatrudnienia, znalezienia mieszkania czy dostępu do podstawowych usług, np. służby zdrowia. Z tego rodzaju problemami boryka się wielu stałych mieszkańców tych terenów, stąd o ile Aplikantka się z takimi trudnościami spotkała, to nie musiało być oznaką szczególnej dyskryminacji z powodu jej pochodzenia ze wschodnich terenów [...] Niezależnie od tego, sama niechęć, jaką mogą żywić do przesiedleńców niektórzy stali mieszkańcy centralnej lub zachodniej części państwa, nie uzasadnia jeszcze udzielenia tym pierwszym statusu uchodźcy, gdyż nie wypełnia to przesłanek z art. 13 ustawy. Prześladowanie bowiem to sytuacja, w której dochodzi do szczególnie dramatycznych ekscesów bądź krytycznego skumulowania pewnych szykan. Muszą być one przy tym doświadczone od organów państwa bądź dotyczyć sytuacji, gdy instytucje publiczne wykazują w danych okolicznościach bierność. Sytuacja tego rodzaju nie miała miejsca, gdy chodzi o Cudzoziemkę. W szczególności, w kontekście indywidualnego prześladowania nie może być postrzegana trudność w zapewnieniu pomocy medycznej dla dorosłego już syna Aplikantki. W tej sytuacji nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, czy Skarżąca jest narodowości [...] czy [...] - we wniosku wskazano, że jest [...] (k. [...]). Nie do końca w związku z tym zrozumiały jest zarzut skargi, że we wniosku błędnie określono, że jest ona [...]. Niemniej jednak, jak wyżej wspomniano, rzeczywista narodowość Wnioskodawczyni ([...] czy [...]) nie ma wpływu na wynik sprawy. Aplikantka wskazała, że posługuje się zarówno językiem [...], jak i [...]. Trudno uznać to za pomyłkę, gdyż dane w tym zakresie nie zostały zmienione w toku postępowania. Poza tym, z powszechnie dostępnych informacji wynika, że w niektórych bezpiecznych rejonach [...], pozostających pod kontrolą rządu w [...] (np. w [...] i okolicach), dominującym językiem jest [...] (na co dzień posługuje się nim również cześć [...]). Trudno więc uznać, aby np. narodowość [...] mogłaby uniemożliwić bądź utrudnić relokację wewnętrzną w takim stopniu, aby zachodziły przesłanki ochrony międzynarodowej. Nie może też mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia okoliczność, że część z przesiedleńców powróciła do poprzedniego miejsca zamieszkania, mimo zagrożenia wynikającego z toczących się walk. Brak jest bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy podstaw do uznania, że sytuacja Skarżącej w wolnej od walk zbrojnych części [...] jest gorsza niż ta, w której znalazła się w [...], gdzie - jak wskazywała - odczuwała strach o własne życie. Jest ona lepsza na tyle, aby zasadnie uznać, że spełnione są przesłanki relokacji wewnętrznej z art. 18 ustawy. Poglądy polityczne Skarżącej (poparcie dla niepodległej [...]) nie mogą mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia. Mimo wskazywanych przez Cudzoziemkę gróźb, z jakimi z tego powodu spotkała się ze strony swego sąsiada w [...] i telefonu z pogróżkami podczas pobytu w [...] nie spełnia to przesłanek z art. 13 ustawy. W przypadku wydarzenia w [...] Cudzoziemka mogła zwrócić się do organów bezpieczeństwa w celu wykrycia sprawcy. Tego rodzaju czyn ma charakter kryminalny, podlegający ściganiu przez właściwe organy. Odnosząc się do zarzutów podniesionych na rozprawie należy wskazać, co następuje: - w świetle materiału dowodowego brak jest podstaw do uznania, że administracja [...] nie udzieliła Skarżącej żadnej pomocy; jak sama Cudzoziemka stwierdziła, została zarejestrowana jako przesiedleniec, czego konsekwencją jest przyznanie określonych w przepisach uprawnień; - co do zasady trudności w dostępie do opieki medycznej nie stanowią przesłanki udzielenia ochrony; Skarżąca nie zgłaszała tego rodzaju problemów ani we wniosku o nadanie statusu uchodźcy ani w trakcie przesłuchania; zapytana podczas niego, czy miała dodatkowe powody wyjazdu stwierdziła: Nie, tylko strach o życie; ponadto owe problemy miałyby dotyczyć nie Skarżącej, lecz jej dorosłego syna, którego poddano w [...] operacji, ale odmówiono mu rehabilitacji; - niechęć organów bezpieczeństwa państwa w pomocy ofiarom konfliktu wewnętrznego jest na tyle ogólnym stwierdzeniem, że - bez przedstawienia szczegółów - nie może stanowić podstawy do udzielenia statusu uchodźcy; podobnie okoliczność, że osoba, której Skarżąca pomagała w dostaniu się na uniwersytet (interweniowała u władz), jest obecnie poszukiwana listem gończym i musiała wyjechać z [...], samo w sobie nie oznacza, że istnieje z tego powodu jakieś zagrożenie dla Cudzoziemki; nie podniosła ona bowiem tej okoliczności ani we wniosku ani na późniejszych etapach postępowania administracyjnego, stąd można wnosić, że nie czuła się zagrożona z tego powodu; brak danych, aby uznać, że sama Skarżąca jest poszukiwana przez władze [...], a jak wskazała we wniosku - nigdy nie była nawet zatrzymana ani nie udzielała się w publicznej działalności politycznej. Nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestia wyznawanej przez Skarżącą wiary, zasygnalizowana w piśmie uzupełniającym odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca nie wskazała na doznane prześladowania na tym tle nie tylko w stosunku do swej osoby, ale również wobec innych członków wspólnoty, do której należy. W dobie powszechnego dostępu do informacji, gdyby takie prześladowania miały miejsce, nie byłoby zasadniczo trudności w dotarciu do informacji o nich. Aktualne standardy przestrzegania wolności wyznania na terytorium [...] kontrolowanym przez rząd nie wskazują, aby Skarżąca mogła być po powrocie na [...] poddana jakimkolwiek represjom z tego powodu. Skoro Skarżąca przed wyjazdem z kraju pochodzenia nie doświadczyła prześladowań mogących być podstawą do udzielenia ochrony międzynarodowej, to - przy braku wykazania zmiany sytuacji na [...] w kontekście okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia - nie można przewidywać, że doświadczy ich po swoim powrocie. Nie ma również podstaw do udzielenia Skarżącej ochrony uzupełniającej, gdyż nie są spełnione przesłanki z art. 15 ustawy. Sąd w całości podziela stanowisko organu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżąca w żaden sposób nawet nie uprawdopodobniła, że po powrocie do kraju pochodzenia mogłaby doznać krzywdy, o której mowa w powyższym przepisie. Powyższe wskazuje, że organ nie naruszył art. art. 13 ust. 1 ani art. 15 ustawy, a postępowanie przeprowadził z poszanowaniem zasad procedury administracyjnej, nie naruszając wskazanych w skardze przepisów K.p.a. Na rozprawie Sąd odmówił dopuszczenia dowodu z pisma Skarżącej z [...] lipca 2016 r. na okoliczność sytuacji na [...] Jego treść nie odnosi się do jej indywidualnej sytuacji, lecz uwzględnia dane o sytuacji ogólnej. Informacje w tym zakresie zawarte są też w aktach administracyjnych i nie dają podstaw do objęcia Cudzoziemki ochroną międzynarodową. W związku z tym Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).