IV SA/Wa 1442/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron, asesor WSA Joanna Skiba (spr.), Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2007 r. sprawy ze skargi J. S. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) maja 2007 r. nr (...) w przedmiocie reformy rolnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; II. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego J. S. B. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia (...) maja 2007 roku nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi , po rozpatrzeniu odwołania J. B. od decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia (...) kwietnia 2005 r. nr (...) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny: Wojewoda Podkarpacki decyzją z dnia (...) kwietnia 2005 r., po rozpatrzeniu wniosku J. B. o stwierdzenie, że nieruchomość położona w D. objęta whl (...), stanowiąca uprzednio współwłasność L. B., M. B., J. L. , M. Z., M. B. i J. B. nie podlegała przejęciu na cele reformy rolnej w trybie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, orzekł, że wymieniona nieruchomość położona w D. podlegała przejęciu na cele reformy rolnej, ponieważ posiadała 334,9380 ha obszaru ogólnego, a zatem przekraczała normę obszarową 100 ha, ustanowioną przepisami dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Organ II instancji rozpoznając odwołanie od tej decyzji uznał, że zgodnie z przepisami art.2 ust. 1 lit. "e" dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, przejęciu na cele reformy rolnej podlegały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich łączny rozmiar przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Nieruchomości takie, stosownie do przepisów art. 6 wymienionego wyżej dekretu, z dniem 13 września 1944 r. przechodziły z mocy samego prawa w całości na własność Państwa bez żadnego wynagrodzenia. Dekretem o reformie rolnej objęte zostały nieruchomości ziemskie przekraczające bądź 100 ha obszaru ogólnego bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw : poznańskiego, pomorskiego i śląskiego jeśli łączny rozmiar przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Oznacza to, że kryterium wielkości użytków rolnych de facto nie było istotne. Nieruchomość ziemska podlegała bowiem przejęciu nawet wtedy, gdy w jej skład w ogóle nie wchodziły użytki rolne. Decydujące znaczenie miała bowiem jej powierzchnia ogólna. Przepisy dekretu nie przewidywały takiej sytuacji, aby jakakolwiek część nieruchomości ziemskiej nie podlegała przejęciu tylko dlatego, że nie miała charakteru rolnego (użytków rolnych). Pod pojęciem nieruchomości ziemskiej, a więc nieruchomości podpadającej pod działanie dekretu rozumiano bowiem nie tylko nieruchomości o charakterze rolnym, ale także i te, które były zabudowane lub zalesione (wyrok SN III CKN 36/02, III CKN 393/97 oraz NSA w sprawach : IV SA 1658/96, IV SA 1146/97, II SA 1400/94. Organ uznał również, że nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym zarzut, że przedmiotowa nieruchomość w dacie wejścia w życie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. tj. w dniu 13 września 1944 r., znajdowała się na terenie ZSRR i z tego względu nie podlegała działaniu przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Przedmiotowa nieruchomość objęta była księgą wieczystą whl (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w S. i z uzyskanego w tym Sądzie wypisu nie wynika, że nieruchomość ta była kiedykolwiek poza terytorium Państwa Polskiego. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. B. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia (...) kwietnia 2005 roku. W skardze zarzucono naruszenie przez organy art. 7 kpa co miało wpływ na wynik sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi podnosząc , że skarga nie wnosi nowych okoliczności, które nie byłyby wcześniej znane organowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać , że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody Podkarpackiego zostały podjęta z naruszeniem ww. reguł. Stosownie do przepisu art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku wszczęcia postępowania przez stronę, to tylko i wyłącznie ta strona określa przedmiot tego żądania. Z treści wniosku z dnia 15 grudnia 2005 roku wynika , że wniosek J. B. dotyczył stwierdzenia , że nieruchomość położona w D. , składająca się z szeregiu działek nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Również zapis w księdze wieczystej whl (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w S. dotyczy nieruchomości położonej w D. Natomiast Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia (...) kwietnia 2005 roku orzekającej, że nieruchomość położona w D. podlegała przejęciu na cele reformy rolnej. Oznacza to , że organ rozpoznał sprawę niezgodnie z wnioskiem strony , która wyraźnie wnosiła o stwierdzenie, że pod działanie dekretu o reformie rolnej nie podpada nieruchomość położona w D. Zatem w ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda Podkarpacki rozpozna sprawę zgodnie z wnioskiem strony tzn. odniesie się do stwierdzenia podpadania pod działanie dekretu nieruchomości położonej w D., a nie D. Należy również podkreślić , że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany wyżej przepis art. 7 k.p.a. wymaga załatwienia wniosku po myśli strony, z uwzględnieniem jej słusznego interesu. Dodatkowo art. 77 kpa wskazuje , że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zatem w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien zbadać fakt, podnoszony przez skarżącego w trakcie całego postępowania administracyjnego oraz w skardze, że przedmiotowa nieruchomość w dniu wejścia w życie dekretu znajdowała się poza granicami Polski, nie przerzucając w tym zakresie ciężaru dowodu na stronę . Przy badaniu tego fakty pomocne jednak będą odnalezione przez skarżącego i dołączone do skargi dwa protokoły zdawczo- odbiorcze z dnia (...) października 1951 roku dotyczące przekazania i przejęcia nieruchomego mienia obywateli przesiedlanych z zamienianego odcinka położonego w miejscowości D. gmina U. W przypadku ustalenia , że rzeczywiście przedmiotowa nieruchomość położona w D. w momencie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej nie znajdowała się na terenie Państwa Polskiego , organ winien wziąć pod uwagę stanowisko przedstawione przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 16 kwietnia 1996 roku W 15/95 OTK 1996/2/13 . W uchwale tej Trybunał Konstytucyjny wypowiedział pogląd, że normy obszarowe określone w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (t. j. Dz. U. z 1945 r. nr 3 poz. 13 ze zm. ) dotyczyły wyłącznie nieruchomości ziemskich , które z dniem wejścia w życie dekretu przechodziły z mocy prawa na własność Skarbu Państwa , normy te nie wyznaczały górnej granicy ogólnej powierzchni na przyszłość. Oznacza to, że skutek przewłaszczenia nieruchomości określonych w art. 2 lit. e dekretu nastąpił z mocy samego prawa w chwili wejścia w życie dekretu czyli z dniem 13 września 1944 roku. Reasumując sąd uznał , że zostały naruszone art. 7, 77 i 61 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt I wyroku. Na mocy art. 152 powołanej wyżej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt II wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.