IV SA/Wa 1443/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 4 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] grudnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania paszportu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. A. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Wedle złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 9 sierpnia 2013 r. oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń skarżącego i jego żony z dnia 5 września 2013 r. wynika, że A. P. wraz z żoną i dwojgiem małoletnich dzieci (w wieku 3 i 6 lat) mieszka w [...]. Pełnoletnia córka skarżącego studiuje w Polsce w trybie stacjonarnym i nie jest zatrudniona. Skarżący pracuje jako elektryk, osiągając dochód w wysokości [...] tygodniowo. Żona A. P. nie pracuje, prowadząc dom i wychowując dzieci. Skarżący jest właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni 7.300 m2 położonej w S. w województwie [...], z której nie uzyskuje dochodu. W [...] skarżący wynajmuje mieszkanie. Czynsz najmu wynosi [...] miesięcznie plus koszty opłat za energię elektryczną i gaz. Skarżący rozlicza się z [...] urzędem skarbowym, posiada rachunek bankowy, z którego korzysta również jego żona, nie posiadając własnego konta bankowego. W okresie od 13 maja do 12 czerwca bieżącego roku saldo początkowe rachunku bankowego wyniosło [...], a saldo końcowe [...], w okresie od 13 czerwca do 14 lipca - odpowiednio [...] i [...], a w okresie od 15 lipca do 12 sierpnia [...] i [...]. W okresach ujętych na nadesłanych wyciągach najniższe saldo odnotowano 23 maja 2013 r. ([...]), a najwyższe 3 czerwca 2013 r. ([...]). W ostatnim z miesięcy ujętych w nadesłanych zestawieniach suma wpływów na rachunek była wyższa niż suma obciążeń o [...]. Skarżący korzysta też z linii kredytowej w kwocie [...] w rachunku karty kredytowej. Na dzień 23 maja 2013 r. dostępna kwota wyniosła [...], na dzień 24 czerwca [...], a na dzień 23 lipca [...]. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy. Powołany przepis nie pozostawia również wątpliwości co do tego, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazane przez skarżącego stan rodzinny, majątkowy i dochody nie dają podstaw do przyjęcia, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nadesłane przez A. P. wyciągi z rachunku bankowego obejmują okres od 13 maja do 12 sierpnia bieżącego roku. Najniższe saldo środków dostępnych odnotowano na początku tego okresu (23 maja). Saldo dostępne na koniec ostatniego z okresów ujętych w nadesłanych zestawieniach (15 lipca - 12 sierpnia) było wyższe niż saldo na koniec okresów poprzedzających (13 czerwca - 14 lipca i 13 maja - 12 czerwca) i wyniosło [...]. W okresie tym suma wpływów przewyższyła też sumę obciążeń rachunku w proporcji [...] do [...]. Powyższe wskazuje, że środki finansowe pozostające aktualnie do dyspozycji Państwa P. pozwalają na pokrycie konicznych kosztów utrzymania, a po poniesieniu tych wydatków do ich dyspozycji pozostaje jeszcze kwota środków, która może zostać przeznaczona na inne cele. Co więcej, skarżący może dokonywać płatności nie znajdujących pokrycia w posiadanych środkach, korzystając z linii kredytowej rachunku karty kredytowej do kwoty [...]. W ostatnim z okresów ujętych w nadesłanych zestawieniach kwota środków dostępnych w ramach linii kredytowej wynosiła [...], zatem ponad połowę dostępnego limitu. Nie bez znaczenia pozostaje też okoliczność, że żona skarżącego nie podejmuje zatrudnienia, zajmując się domem i wychowując dzieci w wieku trzech i sześciu lat. Powyższe wskazuje, że środki finansowe pozostające do dyspozycji Państwa P. pozwalają na poniesienie konicznych kosztów utrzymania bez potrzeby wykorzystania możliwości zarobkowania przez żonę skarżącego. Należy też zauważyć, że w piśmie z dnia 13 sierpnia 2013 r. (karty nr 27-28 akt sprawy) skarżący nadmienił, iż korzystał z usług dwóch adwokatów (w Polsce i w [...]), ponosząc z tego tytułu koszty [...] zł i [...]. Jak wynika z treści wzmiankowanego pisma, wnioskodawca korzystał z tych usług już po utracie ważności "starego" paszportu i po odmowie wydania "nowego". Jednocześnie, nie przedstawił on argumentacji, która wskazywałaby na to, że w późniejszym okresie jego możliwości płatnicze uległy zmianie w taki sposób, aby poniesienie podobnych wydatków okazało się niemożliwe. Nie kwestionując zatem w żadnej mierze argumentacji strony dotyczącej trudności, jakie wiążą się dla niej z brakiem ważnego dokumentu paszportowego, nie można uznać, że uprawdopodobniła ona, iż znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych A. P. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Skarżący osiąga stały dochód, a analiza wyciągów z przedstawionych przez niego rachunków bankowych wskazuje, że środki finansowe, jakimi dysponuje pozawalają na zaspokojenie koniecznych kosztów utrzymania rodziny, a także wygospodarowanie dodatkowych środków, z przeznaczeniem na inne cele. Ponadto wnioskodawca posiada możliwość dokonywania płatności w ramach posiadanej linii kredytowej, co dodatkowo zwiększa jego możliwości płatnicze. Decyzja zaś o pozostaniu żony skarżącego w domu i opiekowaniu się dziećmi dodatkowo wskazuje na możliwość utrzymania gospodarstwa domowego z posiadanych środków, bez potrzeby wykorzystywania możliwości zarobkowania przez oboje małżonków. Nie można również pominąć, że A. P. dysponuje majątkiem nieruchomym w postaci działki gruntu o powierzchni 7.300 m2. W tej sytuacji należy stwierdzić, że A. P. jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.