IV SA/Wa 1443/23
WyrokWSA w Warszawie2024-09-19
Skład orzekający: Anna Sidorowska-Ciesielska, Agnieszka Wąsikowska, Wojciech Białogłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ regulacyjny (Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie) zasadnie umorzył postępowanie administracyjne w sprawie odmowy zawarcia umowy o dostawę wody, uznając, że brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Organ regulacyjny nie może umorzyć postępowania w sprawie odmowy zawarcia umowy o dostawę wody, jeśli istnieje spór między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. W takiej sytuacji organ jest zobowiązany wydać decyzję merytoryczną, a nie formalną decyzję o umorzeniu postępowania, zgodnie z art. 27e ust. 1 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.Stan faktyczny
Fundacja "G." złożyła wniosek o nakazanie przedsiębiorstwu wodociągowemu zawarcia umowy o dostawę wody, zarzucając odmowę. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając, że skarżąca odmawia zawarcia umowy, a nie przedsiębiorstwo. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, uznając, że organ regulacyjny nie miał podstaw do umorzenia postępowania, a powinien rozstrzygnąć sprawę merytorycznie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 lutego 2023 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] listopada 2022 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sidorowska-Ciesielska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska, asesor WSA Wojciech Białogłowski, Protokolant st. sekr. sąd. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2024 r. sprawy ze skargi Fundacji "G." z siedzibą w J. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 20 lutego 2023 r. nr KWT.72.43.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...].
Zaskarżoną decyzją z 20 lutego 2023 r. Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, po rozpatrzeniu odwołania [...] z siedzibą w J., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z [...] listopada 2022 r. o umorzeniu postępowania w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody dla nieruchomości [...] przy ul. [...] oraz [...] działka nr [...] przez [...] z siedzibą w J..
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
W dniu 26 września 2022 r. do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor RZGW"), jako organu regulacyjnego, wpłynął wniosek skarżącej w sprawie nakazania [...] . w J.(dalej "P.") zawarcia umowy o dostawę wody. Skarżąca zarzuciła P. odmowę zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę właścicielom budynków położonych w J. przy ulicy [...] , działka nr [...] oraz [...] działka nr [...] . Nadto skarżąca zażądała otwarcia zasypanych przyłączy kanalizacyjnych do wszystkich budynków a następnie dopiero zawarcia umowy do na odbiór ścieków.
Pismem z 27 września 2022 r. Dyrektor RZGW zawiadomił strony o wszczęciu postępowania. Ponadto art. 27 b art. 27c ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2028) organ ten wezwał P. do wyjaśnienia zaistniałej sytuacji oraz przesłania dokumentów mających związek ze sprawą, celem jej rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na wezwanie P. przesłało umowę [...] z 1 lutego 2001 r. wraz z wykazem nieruchomości; aneks nr [...] do umowy [...] ; informację Fundacji [...] o przekazaniu obiektów Fundacji [...] aneks nr [...] do umowy [...] ; wyrok Sądu, sygn. akt [...]; wyrok Sądu, sygn. akt [...]; korespondencję mailową; umowę wysłaną dla obiektu [...] (2021); mapkę sytuacyjną. Przedsiębiorstwo stwierdziło także, że nigdy nie odmawiało podpisania umowy na dostarczanie wody i odbiór ścieków. Osią sporu jest oczekiwanie przez odbiorcę szczególnej umowy dotyczącej jedynie dostarczania wody. Taki wzór jednak nie funkcjonuje w przedsiębiorstwie a umowy mają charakter uniwersalny. Ostatecznie zdaniem przedsiębiorstwa, to właśnie Fundacja [...] odmawia podpisania umowy. Przedsiębiorstwo w dniu 21 czerwca 2021 r. wysłało nową umowę dla m.in. obiektu [...] do Fundacji [...] listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, która została odebrana przez adresata. Umowa do dziś nie została podpisana i zwrócona.
Decyzją z [...] listopada 2022 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we W. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie umorzył postępowanie w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody dla nieruchomości [...] przy ul. [...] oraz [...] działka nr [...] , [...] . z siedzibą w J.. Uzasadniając swoją decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Decyzja wydana na podstawie wskazanego przepisu nie rozstrzyga sprawy merytorycznie (w jej znaczeniu materialnym), bo nie kształtuje żadnego stosunku prawnego w zakresie uprawnień czy obowiązków strony, a jedynie znosi prowadzone postępowanie. Bezprzedmiotowość, o jakiej mowa w art. 105 § 1 K.p.a., wiąże się bowiem z sytuacją braku któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie, co do istoty. Bezprzedmiotowość może mieć charakter podmiotowy, jak i przedmiotowy. Ta ostatnia może wiązać się z brakiem możliwości ukształtowania stosunku administracyjnoprawnego, ze względu na brak przepisów prawa powszechnie obowiązującego, stanowiących podstawę prawną do wydania merytorycznej decyzji, przy czym istotny jest stan prawny z chwili wydawania danej decyzji administracyjnej. Dyrektor RZGW stwierdził, że zgodnie z art. 27a ust. 1 i 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków rozstrzyganie sporów między przedsiębiorstwami wodociągowo-kanalizacyjnymi a odbiorcami usług należy do zadań organu regulacyjnego. Art. 27e ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków zawiera zamknięty katalog spraw spornych podlegających jego rozstrzygnięciu i są to sprawy dotyczące odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub oprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo, sprawy dotyczące odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza, lub odmowy przyłączenia do sieci nieruchomości osobie ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Przepis art. 27e ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wskazuje jakiego rodzaju rozstrzygnięcie może zapaść w sprawach, o których mowa w art. 27e ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i katalog ten ma charakter zamknięty. Obowiązujące przepisy nie przewidują wydania przez Dyrektor RZGW decyzji, nakazującej przedsiębiorstwu zawarcia umowy o określonej treści. W art. 6 ust. 2 — 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ustawodawca określił warunki zawarcia umowy. Kwestie dotyczące treści umowy winny być uregulowane w umowie pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Nie może zatem budzić wątpliwości, że ingerowanie przez organ regulacyjny w treść umowy cywilnoprawnej, stanowiłoby ingerencję pomiędzy odbiorcę usług, a przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne, do czego organ regulacyjny nie jest upoważniony, zgodnie art. 27e ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy zawarcia umowy przez Fundację [...] jako odbiorcę usług z przedsiębiorstwem. Dlatego w ocenie organu regulacyjnego odmowa zawarcia umowy przez skarżącą z przedsiębiorstwem nie mieści się w pojęciu "odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne".
Pismem z 8 grudnia 2022 r. Fundacja [...] wniosła odwołanie od powyższej decyzji zaskarżając ją w całości.
Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję z [...] listopada 2022 r., stwierdził, że przedmiotowa sprawa dotyczy odmowy zawarcia umowy na dostawę przez Fundację [...] jako odbiorcy usług z przedsiębiorstwem. Świadczy o tym treść zarówno wniosku z 26 września inicjującego postępowanie, jak i kolejne pisma skarżącej z dnia 8, 13 (3 pisma), 17, 21 i 22 (2 pisma) listopada.
W związku z przeprowadzonym postępowaniem Prezes PGW WP stwierdza, że odmowa zawarcia umowy przez skarżącą z przedsiębiorstwem nie mieści się w pojęciu "odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo- kanalizacyjne" zawartym w dyspozycji art. 27 e ust. 1 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Przy tym analizując złożony przez P. materiał dowodowy, w tym przede wszystkim pismo z dnia 18 czerwca 2021 r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez odbiorcę, informujące o przesłaniu Fundacji [...] do podpisu 2 egzemplarzy umowy o zaopatrzenie w wodę, za udowodniony przez przedsiębiorstwo fakt organ odwoławczy uznał, że w stosunku do nieruchomości przy ul. [...] nie wpłynął ani jeden wniosek o podpisanie umowy ani nie wpłynęły żadne dokumenty potwierdzające fakt posiadania danego obiektu przez konkretny podmiot. twierdzenia skarżącej zawarte w kolejno składanych pismach na ogół nie dotyczą meritum sprawy, z reguły będąc inwektywami wobec przedsiębiorstwa, rozpatrujących sprawę organów i ich pracowników, co siłą rzeczy musi podlegać negatywnej ocenie organów pod kątem wiarygodności skarżącej. Ustosunkować się jednak niewątpliwie należy do podnoszonego przez skarżącego zarzutu wobec przedsiębiorstwa, że sieć przy ul. [...] (po byłej [...] ) należy do [...] ., wobec czego przedsiębiorstwo nie posiada własnych przyłączy i nie powinno pobierać opłat za wykonywane usługi wodociągowo-kanalizacyjne. W tej kwestii uznać trzeba, podnoszony zarzut nie jest zasadny, gdyż wynagrodzenie za ww. usługi należy się nie za posiadanie czy też prawo własności do sieci, lecz właśnie za realizację zobowiązania płynącego z dotychczas zawartej umowy (umowa nr [...] z dnia 1 lutego 2001 r.). Pierwotna umowa z 2001 r. w części uzgodnień technicznych potwierdza fakt przyłączenia do sieci kanalizacyjnej. W tym kontekście art. 5 ust. 2 ustawy określa, że to odbiorca usług odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. W związku z tym przedsiębiorstwo opierając się na art. 27 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przedsiębiorstwo ma prawo obciążyć obiekt [...] ilością ścieków równą ilości pobranej wody. Niezależnie od powyższego zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi (Dz.U.2022.2519), że właściciel nieruchomości jest obowiązany do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, chyba że nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. W tym kontekście bezzasadna jest sugestia skarżącej zawarta w piśmie z 22 listopada 2022 r., że powinna mieć ona odrębną umowę na zaopatrzenie w wodę do budynków, gdyż sieć "kanalizy" jest zasypana, gdyż przedsiębiorstwo w świetle ww. przepisu uucip ma prawo i obowiązek wymagać od odbiorcy usług jednoczesnego podpisania umowy na zaopatrzenie w wodę i odbiór ścieków na wszystkie budynki będące w posiadaniu odbiorcy do których są realizowane usługi wodociągowo-kanalizacyjne, tak by stan faktyczny był zgodny z wymogami prawa, pod rygorem odpowiedzialności odbiorcy z art. 28 ust. 1 i ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Co do nieruchomości tzw. [...] przy ul. [...] (dz. Nr [...] ) przedsiębiorstwo podało, że w dniu dziesiątym sierpnia 2021 została podpisana odrębna umowa z użytkownikiem tego obiektu.
Fundacji [...] z siedzibą w J.wniosła skargę na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 20 lutego 2023 r. nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem. Zdaniem skarżącej, umowa na dostawę wody i odbiór ścieków dla nieruchomości [...] przy ul. [...] , powinna zostać podpisana pod warunkiem przejęcia przez P. sieci od [...] .
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu, z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a).
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy organ zasadnie umorzył postępowanie administracyjne z przyczyn przedmiotowych, przyjmując że brak jest podstaw prawnych do załatwienia sprawy.
Zgodnie z treścią art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (art. 105 § 2 K.p.a.).
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z kilku różnych przyczyn - podmiotowych lub przedmiotowych. Wystąpienie przesłanki o charakterze podmiotowym lub przesłanki o charakterze przedmiotowym zamyka dopuszczalność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Przesłanki te mają charakter samoistny, co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje bezprzedmiotowością postępowania.
Przesłanka przedmiotowa wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie jest spełniona, jeżeli postępowanie w sprawie zostało wszczęte przez organ administracji, mimo że przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym.
W rozpoznawanej sprawie podstawą umorzenia postępowania przez organ było uznanie, że to nie P. odmówiło zawarcia umowy na dostarczanie wody i odprowadzenie ścieków tylko skarżąca. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego wskazał, że jej twierdzenia, iż powinna mieć odrębną umowę na zaopatrzenie w wodę do budynków, gdyż sieć kanalizacyjna nie jest drożna nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W ocenie organu odwoławczego skarżąca nie może domagać się odrębnego podpisania umowy na dostarczanie wody.
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków określa m.in. zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ścieków, w tym: 1) zasady: a) działalności przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, b) tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw i odpowiedniej jakości wody oraz niezawodnego odprowadzania i oczyszczania ścieków, c) ochrony interesów odbiorców usług, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i optymalizacji kosztów; 2) wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi; 3) tryb zatwierdzania taryf oraz organ regulacyjny i jego zadania. Zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest przy tym zadaniem własnym gminy.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. W pierwotnym brzmieniu art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków stanowił, że dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Dopiero art. 1 pkt 5 lit. a ustawy zmieniającej z 2005 r. dokonał zmiany w art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przez doprecyzowanie, że umowa ta powinna być zawarta w formie pisemnej (nowelizacja weszła w życie z 17 sierpnia 2005 r.). Także treść art. 2 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków odnosi się do pisemnego charakteru umowy. Stosownie do tego przepisu, użyte w ustawie określenie "odbiorca usługi" oznacza każdego, kto korzysta z usług wodociągowo-kanalizacyjnych z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na podstawie pisemnej umowy z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Jednocześnie stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, kto bez uprzedniego zawarcia umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1, pobiera wodę z urządzeń wodociągowych, podlega karze grzywny do 5000 zł.
Z powyższego wynika, że właściciel nieruchomości, który korzysta z usług wodociągowo-kanalizacyjnych powinien zawrzeć na te usługi umowę pisemną z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Aktualne brzmienie art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków jednoznacznie bowiem stanowi, że "dostarczanie wody" winno odbywać się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, a odbiorcą usług. Dlatego też w przypadku, gdy z odbiorcą usług nie została zawarta umowa pisemna w zakresie usług wodociągowo-kanalizacyjnych, a dotychczas dostarczanie do niego tych usług następowało przez czynności dorozumiane, ma on podstawę do żądania od przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego unormowania tej kwestii zgodnie z treścią ww. art. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Według ust. 3 tego przepisu umowa ta powinna zawierać w szczególności postanowienia dotyczące: ilości i jakości świadczonych usług wodociągowych lub kanalizacyjnych oraz warunków ich świadczenia; sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń; praw i obowiązków stron umowy; warunków usuwania awarii przyłączy wodociągowych lub przyłączy kanalizacyjnych będących w posiadaniu odbiorcy usług; procedur i warunków kontroli urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych; ustaleń zawartych w zezwoleniu, o których mowa w art. 18; okresu obowiązywania umowy oraz odpowiedzialności stron za niedotrzymanie warunków umowy, w tym warunków wypowiedzenia. Postanowienia, o których mowa w art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków nie mogą być bowiem przyjęte w sposób dorozumiany.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 1 lutego 2001 r. w J. pomiędzy [...] a [...] w J. zawarta została umowa nr [...] o dostawę wody i odprowadzenie ścieków. W zakresie usługobiorcy nie doszło do zmiany umowy, ponieważ aneks [...] do tej umowy z 1 marca 2002 r. nie został podpisany przez osobę uprawnioną do reprezentacji Fundacji [...] w J., albowiem podpis w obrębie pieczątki "[...] " na aneksie nr [...] do umowy nr [...] o dostawę wody i odprowadzanie ścieków do kanalizacji miejskiej przez jednostkę gospodarczą z 1 lutego 2001 r. nie został nakreślony przez M.G.. Podpis ten został sfałszowany metodą naśladownictwa (por. uzasadnienie do wyroku Sądu Rejonowego w J.I Wydział Cywilny z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I C 843/21). Z treści uzasadnienia wyroku z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt [...] wynika, że skarżąca uiszczała kwoty wynikające z faktur dotyczących dostarczanej wody i opłaty abonamentowej, natomiast nie regulowała należności za odbiór ścieków.
Tym samym należy uznać, że nieruchomość przy ulicy [...] numer [...] , działka nr [...] od kilkunastu lat jest przyłączona do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, jak również że skarżąca nie zawarła z P. [...] pisemnej umowy na zaopatrzenie w wodę. Do tej pory, jak przyjął to także Sąd Okręgowy w J. w wyroku z [...] sierpnia 2022 r., sygn. akt [...], dostarczanie do skarżącej tej usługi w tym zakresie następowało w sposób dorozumiany. Tym samym, mając na względzie treść ww. przepisów, miała ona prawo do zwrócenia do P. o unormowanie tej kwestii w formie pisemnej i ustalenia postanowień zawartych w art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, tj. m.in. sposobu i terminów wzajemnych rozliczeń.
Ustawodawca uregulował procedurę i zasady rozstrzygania spraw spornych pomiędzy odbiorcą usług, a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Stosownie do treści art. 27a ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków do zadań organu regulacyjnego należy rozstrzyganie sporów między przedsiębiorstwami wodociągowo-kanalizacyjnymi, a odbiorcami usług. Organem regulacyjnym jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (art. 27a ust.1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków).
Zgodnie z art. 27e ust. 1 u.z.z.w. w sprawach spornych dotyczących:
1) odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne,
2) odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego, lub odmowy przyłączenia do sieci nieruchomości osobie ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci - na wniosek strony rozstrzyga organ regulacyjny w drodze decyzji. Katalog możliwych rozstrzygnięć przewidziano w art. 27e ust. 2 u.z.z.w. zgodnie z którym rozstrzygnięcie organu regulacyjnego, o którym mowa w ust. 1, może polegać na nakazaniu przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu:
1) zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków;
2) przywrócenia dostawy wody;
3) otwarcia przyłącza kanalizacyjnego;
4) przyłączenia do sieci.
Z treści tego przepisu wynika, że w przypadku wystąpienia sporu w sprawach w zakresie wskazanym w tym przepisie, organ regulacyjny jest właściwy i zobligowany do jego rozstrzygnięcia. Przepis art. 27e ust. 1 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w swej treści zawiera bowiem sformułowanie, że w sprawach spornych "rozstrzyga organ regulacyjny w drodze decyzji" dlatego też organ w tym zakresie winien wydać rozstrzygniecie merytoryczne - w drodze decyzji administracyjnej odnieść się do kwestii związanych z odmową zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę. Tym samym organ regulacyjny, na podstawie art. 27e ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, ma prawem przewidziany obowiązek wydania decyzji merytorycznej (a nie formalnej o umorzeniu postępowania), jeżeli ziści się warunek tam przewidziany (spór co do odmowy zawarcia umowy). Dlatego też okoliczność, że skarżąca jak i P. [...] mają inne oczekiwania co do treści umowy - skarżąca domaga się zawarcia umowy tylko na dostarczanie wody, a P. [...] wskazuje, że nie ma możliwości zawarcia umowy na samo dostarczanie wody, albowiem ma tylko wzorce umowne na dostarczanie wody i odbiór ścieków (i taką umowę przesyła do skarżącej) – świadczą o sporze co do zawarcia umowy na dostarczanie wody.
Powyższa okoliczność nie może skutkować obowiązkiem wydania decyzji zgodnie z żądaniem skarżącej (tj. o obowiązku zawarcia umowy na zasadzie określonej przez skarżącą). Pamiętać również należy, że od decyzji, o której mowa w art. 27e ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków służy odwołanie do Sądu Okręgowego w W. - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Postępowanie w sprawie odwołania od decyzji toczy się na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1575 i 1578) o postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji rynku wodno-kanalizacyjnego (por. art. 27f ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków).
W ocenie Sądu w tej sprawie stwierdzić należy, że P. [...] odmawia zawarcia umowy jedynie na dostawę wody. Za odmowę taką należy bowiem uznać zarówno sytuację, w której przedsiębiorstwo w ogóle nie jest skłonne do zawarcia jakiejkolwiek umowy, jak również sytuację, gdy widząc co do zasady taką możliwość, wskazuje, że nie zawrze umowy z uwagi na rozbieżne oczekiwanie strony co do jej treści.
Zdaniem Sądu badając sprawę sporu o zawarcie umowy organ nie może całkowicie abstrahować od warunków wskazywanych przez przedsiębiorstwo, czyniłoby całkowicie nieskutecznym zakres sprawy przewidziany do rozstrzygnięcia w art. 27e ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Z resztą w zaskarżonej decyzji organ odniósł się zarówno do stanowiska P. [...] jak i skarżącej, ale jednocześnie umorzył postępowanie w tej sprawie. Spór o zawarcie umowy zawsze powstaje w kontekście zarówno możliwości jej zawarcia, jak i warunków umownych na zasadzie których ma się toczyć. Twierdzenie więc, że regulator nie ma kompetencji wszędzie tam, gdzie pojawia się jakikolwiek element analizy warunków umownych, jest twierdzeniem błędnym. Podkreślić również należy, że rozstrzygnięcie organu regulacyjnego podlega kontroli Sądu Okręgowego w W. Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który zachowuje pełne spektrum uprawnień przypisanych dla sądu powszechnego. Uwzględnianie i rozważanie kwestii warunków umownych jako powodów odmowy zwarcia umowy jest więc immanentnie wpisane w istotę orzekania organu regulacyjnego.
W konsekwencji, uznać należy, że organy bezzasadnie umorzyły postępowanie w sprawie odmowy zawarcia umowy na dostawę wody. Stanowiło to naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego (art. 27e ust. 1 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków) jak i procesowego (art. 105 § 1 k.p.a.). Ponownie rozpatrując sprawę organy powinny mieć na uwadze, że na podstawie art. 27e ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków winny wydać decyzję merytoryczną, a nie formalną (decyzję o umorzeniu postępowania), jak również że w przypadku świadczenia przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne usług przez czynności dorozumiane, odbiorca usług ma prawo do żądania od przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego unormowania tej kwestii zgodnie z treścią ww. art. 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, tj. przez zawarcie umowy pisemnej.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 27e ust. 1 pkt 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz art. 105 § 1 K.p.a. orzekł jak sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło