IV SA/Wa 1451/09
PostanowienieWSA w Warszawie2009-10-22
Skład orzekający: Referendarz sądowy Grzegorz Antas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienia od kosztów sądowych) w sytuacji, gdy jej dochody z emerytury, mimo że nieznacznie przekraczają minimalne koszty utrzymania, są niewystarczające na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z trudną sytuacją mieszkaniową i podeszłym wiekiem?Ratio decidendi
Przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Pomimo niewielkiego przekroczenia minimalnych kosztów utrzymania, trudna sytuacja mieszkaniowa, podeszły wiek i związane z tym wydatki na leki usprawiedliwiają zwolnienie od opłat sądowych.Stan faktyczny
H. P. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania. Skarżąca wskazała na trudną sytuację materialną, wynikającą z niskich dochodów z emerytury (wspólnie z mężem) oraz znaczących wydatków związanych z podeszłym wiekiem, złym stanem zdrowia i warunkami mieszkaniowymi. Po analizie jej sytuacji finansowej i wydatków, sąd uznał, że zachodzą przesłanki do przyznania częściowego prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
Przyznano H. P. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi H. P. na postanowienie Wojewody M. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia: przyznać H. P. prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Wojewody M. z [...] lipca 2009 r. w zakresie odmowy zawieszenia postępowania w przedmiocie wymeldowania, H. P. wniosła pismo nazwane "zażaleniem", w którym wystąpiła o uchylenie zarządzenia i jednoczesne zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu. Wskazała na swoją trudną sytuację materialną, która uniemożliwia uiszczenie należnej opłaty. Do powyższego pisma, potraktowanego jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżąca załączyła wypełniony formularz PPF, w którym zakres żądanej pomocy - w świetle możliwych jej form prawnych - zawężony został do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że w gospodarstwie domowym pozostaje wraz z mężem. Źródłem utrzymania obojga są otrzymywane świadczenia emerytalne (powiększone o dodatek pielęgnacyjny i dodatek kombatancki męża) w wysokości 1162 zł brutto (wnioskodawczyni) oraz 1891 zł brutto (mąż). Wnioskująca o prawo pomocy, jak i jej mąż ze względu na podeszły wiek (odpowiednio 77 lat i 84 lat) nie pracują. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności. Wskazała, że z uwagi na zły stan zdrowia oraz warunki mieszkaniowe (rodzina została wyeksmitowana do lokalu socjalnego, który nie posiada ogrzewania centralnego) ponosi wydatki, które w znacznym stopniu uszczuplają dochody z tytułu otrzymywanych świadczeń emerytalnych.
Wobec wątpliwości odnoszących się do sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, zarządzeniem z 2 października 2009 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia szczegółowego spisu wydatków ponoszonych przez rodzinę, jak też udokumentowania kosztów zużycia prądu, które to koszty, jak wynikało z wyjaśnień skarżącej i jej męża, stanowią zasadniczy składnik obciążający budżet domowy.
Średnie miesięczne wydatki gospodarstwa skarżącej, jak wynika z jej oświadczenia z dnia 14 października 2009 r., w przeliczeniu na jedną osobę kształtują się na poziomie zbliżonym do kwoty 1160 zł (rachunki za telefon - 50 zł, czynsz - 80 zł, rachunek za energię elektryczną - 150 zł, rachunek za gaz - 20 zł, środki czystości - 40 zł, lekarstwa - 140 zł, koszty zakupu odzieży - 120 zł, koszty żywności i innych drobnych wydatków - 560 zł).
Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje:
W świetle art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie o stanie majątkowym i porównując je z obciążeniem wynikającym z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postępowaniu, należało uznać, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia składającej wniosek prawa pomocy w zakresie przez nią określonym.
W chwili obecnej na wnioskodawczyni ciąży wymóg uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, a w przypadku zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji - wpisu od skargi kasacyjnej również w wysokości 100 zł. Skarżącą obciąża również obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Wymaga dodatkowo zauważenia, że mąż skarżącej, którego świadczenie emerytalne z racji prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego zostało doliczone do dochodów skarżącej w niniejszej sprawie, również zobowiązany jest do poniesienia analogicznych kosztów sądowych z uwagi na zaskarżenie do sądu administracyjnego skierowanego do niego postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania (sprawie została nadana sygn. IV SA/Wa 1450/09).
Na kierunku rozstrzygnięcia wniosku zaważyło ustalenie, że skarżąca nie posiada oszczędności, jak też majątku, którego poszczególne składniki mogłyby zostać spożytkowane na pokrycie kosztów prowadzenia postępowania sądowego. Dochód uzyskiwany przez składającą wniosek z tytułu przyznanego świadczenia emerytalnego (powiększonego o świadczenie uzyskiwane przez męża), w świetle deklarowanych wydatków, które rodzina zobowiązana jest ponosić z uwagi na swoją trudną sytuację mieszkaniową, jak i przede wszystkim z uwagi na podeszły wiek i łączący się z tym stan zdrowia, nie uprawnia do przyjęcia usprawiedliwionego założenia, że wykazana kwota świadczeń może być traktowana jako źródło pokrycia kosztów postępowania sądowego. Deklarowane przez składającą wniosek wydatki nie zostały ocenione jako nierzeczywiste albo nadmierne. Przyznany został im jednocześnie charakter "koniecznego utrzymania", co wynika z faktu, że wydatki wymienione w złożonym wniosku niewątpliwie należą do kosztów wymaganych do zaspokojenia wyłącznie elementarnych potrzeb bytowych związanych z prowadzeniem wspólnie gospodarstwa domowego, składającego się z dwu osób w wieku niepozwalającym na uzyskiwanie innych (dodatkowych) środków finansowych.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło