IV SA/Wa 1453/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-24
Skład orzekający: Anita Wielopolska, Alina Balicka, Aneta Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który nie zawiera rzetelnej analizy racjonalnego wariantu alternatywnego, może stanowić podstawę do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach?Ratio decidendi
Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko musi zawierać rzetelną analizę co najmniej trzech wariantów: proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego oraz wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Brak takiej analizy, w szczególności pozorny wariant alternatywny, dyskwalifikuje raport jako podstawę do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ administracji ma obowiązek wnikliwej oceny raportu i wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, a nie jedynie akceptacji stanowiska inwestora.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla budowy dwóch chlewni. Skarżąca zarzuciła wadliwość oceny oddziaływania na środowisko, w tym zaniżoną liczbę inwentarza, niewydolność infrastruktury wodociągowej oraz brak analizy ryzyka poważnej awarii. Podniesiono również kwestie dotyczące nieprawidłowego wskazania odległości od rzeki i zabudowań oraz braku gruntów rolnych dla inwestora. Sąd uznał, że raport o oddziaływaniu na środowisko nie spełnia wymogów ustawowych, w szczególności w zakresie analizy wariantów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 roku Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], rozpoznając odwołanie J. K. o raz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2015r. znak [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na "budowie dwóch chlewni wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynku magazynowo-składowego na chlewnię do chowu tuczników na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gmina [...]" - utrzymało w ww decyzję Wójta w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2015r. sygn. akt [...], wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wójt Gminy [...] działając w oparciu o art. 71 ust. 1 i ust.2 pkt. 1, art.72 ust. 1, art.73 ust. 1, art.75 ust. 1 pkt. 4, art.80 ust. 1 pkt. 1-3, art. 82 ust. 1 i ust. 3, art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w związku z § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, na wniosek inwestora – [...] sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości [...] gm. [...], ustalił środowiskowe uwarunkowania dla ww przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. Jednocześnie organ określił warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, a także określił wymagania dotyczące ochrony środowiska, które należy uwzględnić w projekcie budowlanym. W uzasadnieniu decyzji Wójt Gminy [...] wyjaśnił, że w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ podjął szereg czynności w celu wyeliminowania zaistniałych uchybień wskazanych przez organ odwoławczy, w szczególności organ przeprowadził rozprawy administracyjne w dniu [...] maja 2015 r. oraz w dniu [...] czerwca 2015 r. otwarte dla społeczeństwa, o których powiadomił zainteresowanych w drodze obwieszczenia. Ponadto organ uwzględnił wniosek J. K. i dopuścił dowód z opinii biegłego - A. K. na okoliczność kompletności operatu środowiskowego i ustalenia czy uwzględnia on wszystkie środowiskowe i przyrodnicze uwarunkowania. Opinia to wykazała, że hydrauliczna wydajność kolektora o 110 wynosząca 12 m3/h zabezpiecza teoretycznie potrzeby mieszkańców. Ponadto sołtys wsi [...] został poinformowany o rozbudowie stacji o dwa kolejne zbiorniki retencyjne, co da łącznie dodatkowe 400 m wody, a także o budowie kolejnej studni głębinowej do 30 września 2016 r.
Wójt wskazał, że integralną część decyzji stanowi załącznik w postaci charakterystyki przedsięwzięcia, z którego wynika, iż planowane przedsięwzięcie polegało będzie na budowie chlewni o powierzchni zabudowy około 2210 m2 oraz rozbudowie i zmianie sposobu użytkowania istniejącego budynku magazynowo-składowego o powierzchni zabudowy 1105 m2, który rozbudowany zostanie o powierzchnię 1020 m2; w wyniku realizacji przedsięwzięcia powstaną dwie chlewnie o powierzchnii 2210 m2 i 2125 m2, przeznaczone do hodowli 1000 sztuk trzody każda (280 DJP) w systemie bezściółkowym. Budynki wyposażone zostaną w układy kanałów i basenów podrusztowych o pojemności ok. 3000 m3 w każdej chlewni. Sektory dla tuczników wyposażone będą w ruszta ażurowe betonowe. System zadawania pasz będzie mechaniczny, wyposażony w silosy magazynowe pasz, paszociągi i tubomaty. Skarmianie odbywać się będzie w sposób ciągły, sposób pojenia - w postaci układów poideł smoczkowych, zasilanych z wodociągu wiejskiego gminy [...] za pośrednictwem planowanego przyłącza. Budynki zostaną wyposażone w układy kanałów i basenów podrusztowych o pojemności ok. 3000 m3 w każdej chlewni. Budynki do chowu trzody chlewnej wentylowane będą za pomocą maksymalnie 12 wentylatorów dachowych o wydajności maksymalnej 12500 m3/h oraz o poziomie mocy akustycznej nie większym niż 78 dB każdy, z odprowadzaniem zanieczyszczeń 12 emitorami o średnicy maksymalnej 0,63 m i minimalnej wysokości 6,5 m każdy. Część socjalna dla pracowników znajdować się będzie w jednym budynku chlewni (utworzonej z budynku magazynowo -składowego). W przypadku braku zasilania uruchamiany będzie agregat prądotwórczy o mocy maksymalnej 20 kW. W bliskim sąsiedztwie przedmiotowej inwestycji, na działkach o nr ew. [...] i [...] znajduje się ferma trzody chlewnej o wielkości chowu 196 DJP (1400 stanowisk dla tuczników). Odległość projektowanego obiektu inwentarskiego od najbliższych budynków mieszkalnych w rzadkiej zabudowie zagrodowej (strona północno-wschodnia) wynosi około 115 m., na kierunku o niskiej częstotliwości występowania wiatrów, w terenie dobrze przewietrzonym, co jest korzystne z punktu widzenia oddziaływania zapachowego.
Wójt Gminy [...], biorąc pod uwagę uzyskane uzgodnienia i ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a także wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa określił środowiskowe uwarunkowania dla planowanego przedsięwzięcia wskazując, że inwestycja ta nie jest zlokalizowana w sieci obszarów NATURA 2000, teren lokalizacji inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a raport został pozytywnie oceniony przez organy uzgadniające tj. RDOŚ w [...] i Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w [...]. W ocenie organu przedsięwzięcie jest zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju, nie będzie powodować zagrożeń dla środowiska naturalnego i zdrowia ludzi, a przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko wykazała, że projektowane budynki chlewni nie będą źródłem uciążliwym w ponadnormatywny sposób dla żadnego z ocenianych komponentów środowiska, pod warunkiem zachowania określonych w decyzji wymogów. Organ ustalił także, że emisja substancji do powietrza oraz hałasu, spowodowana eksploatacją sprzętu budowlanego i środków transportu będzie okresowa i ustąpi po zakończeniu prac budowlanych. W celu zminimalizowania emisji substancji do powietrza, podczas prowadzenia prac budowlanych stosowany będzie sprzęt sprawny technicznie, eksploatowany i konserwowany w sposób prawidłowy, materiały pyliste zostaną zabezpieczone przed rozwiewaniem, a teren inwestycji utrzymywany będzie w należytym porządku. Organ podkreślił, że przy zachowaniu określonych w decyzji warunków, dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu zostaną dotrzymane.
Źródłem emisji substancji do powietrza na etapie eksploatacji przedsięwzięcia będą systemy wentylacyjne budynków inwentarskich, agregat prądotwórczy oraz środki transportu. Mając na uwadze minimalizację oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na stan i jakość powietrza atmosferycznego, nałożono na inwestora warunki dotyczące rodzajów, liczby i parametrów wentylatorów w planowanych budynkach chlewni. Ponadto emisja substancji do powietrza będzie ograniczona dzięki sprawnemu czyszczeniu budynków chlewni i systematycznemu wywożeniu sztuk padłych, które na terenie chlewni przechowywane będą w warunkach minimalizujących uciążliwość odorową. Przewidziano również, że transport gnojowicy do miejsc przeznaczenia prowadzony będzie w sposób zabezpieczony przed niezorganizowaną emisją odorów, za pomocą specjalistycznych pojazdów. Także analiza oddziaływania skumulowanego wykazała, że łączna emisja z planowanego przedsięwzięcia i istniejących sąsiednich chlewni nie spowoduje przekroczenia obowiązujących standardów jakości powietrza. Natomiast emisja substancji odoroczynnych, takich jak amoniak, czy siarkowodór, pochodzących z procesu technologicznego, nie spowoduje przekroczeń aktualnie obowiązujących w tym zakresie norm zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu. Przeprowadzone w raporcie ooś obliczenia rozprzestrzeniania się hałasu wykazały, że przy zachowaniu warunków dotyczących zwłaszcza zastosowania systemu wentylacyjnego, dopuszczalne poziomy hałasu na terenach chronionych akustycznie będą dotrzymane. W celu minimalizacji emisji pyłu do powietrza zapewniona będzie systematyczna konserwacja silosów paszowych, a także zastosowana zostanie pełna hermetyzacja załadunku pasz. Sztuki padłe i ubite z konieczności przechowywane będą w warunkach ograniczających uciążliwość odorową i zagrożenie chorobotwórcze, a po każdym cyklu produkcyjnym budynki inwentarskie będą czyszczone. Wytworzona w czasie eksploatacji przedsięwzięcia gnojowica magazynowana będzie w szczelnych bezodpływowych zbiornikach podrusztowych, a następnie wykorzystywana do nawożenia na gruntach własnych inwestora, nadwyżki przekazywane będą zaś innym rolnikom lub do unieszkodliwiania jako odpad.
Organ I instancji wskazał także, że planowana inwestycja zlokalizowana będzie w Obszarze Krajobrazu Chronionego [...], funkcjonującym na podstawie rozporządzenia Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...](Dz. Urz. Woj. [...] [...], poz.[...] ze zm.). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt. 2 ww. rozporządzenia w Obszarze Chronionego Krajobrazu [...] zakazuje się realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, jednak zapis w § 3 ust. 2 ww. rozporządzenia stanowi, że powyższy zakaz nie dotyczy realizacji przedsięwzięć bezpośrednio związanych z rolnictwem i przemysłem spożywczym. Przedmiotowa inwestycja należy zaś do przedsięwzięć służących produkcji rolnej. W tej sytuacji nie narusza ona zakazów wynikających z powyższego rozporządzenia. Najbliższym obszarem [...] Natura 2000 jest obszar [...] i [...] oddalony o około 8 km od terenu planowanej inwestycji. Z uzgodnień Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] oraz Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w [...], a także z waloryzacji przyrodniczej, wynika, że budowa planowanych chlewni we wskazanym miejscu nie zakłóci krajobrazu i charakteru zabudowy. Krajobraz terenu lokalizacji przedsięwzięcia charakteryzuje się niewysokimi walorami. Według organu pierwszoinstancyjnego dogłębna analiza przedłożonych dokumentów, w tym zapisów raportu o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko wskazuje, że zamierzone przedsięwzięcie nie spowoduje zmiany standardów jakości środowiska i nie wprowadzi nowych czynników wpływających degradująco na środowisko, jeżeli spełnione zostaną wszystkie wymogi określone w treści decyzji.
Od powyżej decyzji organu pierwszej instancji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wnieśli J. K. oraz Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...], domagając się jej uchylenia w całości i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zarzucili decyzji naruszenie przepisów ustawy art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz, iż inwestor nie posiada legitymacji strony w niniejszym postępowaniu, albowiem czynność prawna, na podstawie której miało nastąpić nabycie działki pod inwestycję jest nieważna z mocy art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego, jako czynność pozorna.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], rozpoznając ww odwołanie, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało, iż przedmiotowe przedsięwzięcie, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 51 cyt. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r., wymaga obowiązkowo przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, jak również sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, co wynika z art. 59 ust. 1, art. 69 ust. 1 i 3 oraz art. 74 ust. 1 ustawy, a jego zakres określa art. 66 tej ustawy. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji w sposób prawidłowy przeprowadził całe postępowanie administracyjne, w sprawie niniejszej raport przygotowany przez mgr inż. A. K., obejmuje szczegółowy i wystarczający opis planowanego przedsięwzięcia, zawierający charakterystykę całego przedsięwzięcia i warunki użytkowania terenu w fazie budowy i eksploatacji lub użytkowania, główne cechy charakterystyczne procesów produkcyjnych oraz przewidywane rodzaje i ilości zanieczyszczeń, wynikające z funkcjonowania planowanego przedsięwzięcia, co spełnia wymóg określony w art. 66 ust. 1 pkt 1 ooś. Raport zawiera również opis elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko - co spełnia wymóg z art. 66 ust. 1 pkt 2 ooś. W pkt 5 raportu dokonano oceny wartości środowiska i uwarunkowań wynikających z potrzeb ochrony środowiska, z której wynika, że mimo formalnego położenia w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu, inwestowany teren charakteryzuje się niewysoką wartością walorów środowiskowych, a poszczególne elementy środowiska nie przedstawiają szczególnej wartości ekologicznej; teren jest typowo rolniczy, bez cennych zbiorowisk roślinnych, z izolacją wód podziemnych warstwami nieprzepuszczalnymi, położony poza strefą intensywnego oddziaływania emisyjnego i akustycznego ze źródeł przemysłowych i komunikacyjnych. W raporcie zawarto również opis krajobrazu, w którym dane przedsięwzięcie ma być zlokalizowane (art. 66 ust. 1 pkt 3a ooś). Autor raportu w pkt 4.7. wskazał, że teren inwestycyjny leży w strefie Obszaru Chronionego Krajobrazu "[...]", jednak przedsięwzięcie nie łamie zakazów zabudowy obowiązujących w tym obszarze, który nie posiada szczególne cennych walorów krajobrazowych. Raport zawiera nadto informacje dotyczące zabytków chronionych na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (art. 66 ust. 1 pkt 3 ooś). W pkt 4.1.3. raportu wymieniono zbytki istniejące w gminie, położone jednak w samym [...], w tym dwór z XVIII w., a także w [...].. W pkt 7.1. raportu zawarty został natomiast opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia (art. 66 ust. 1 pkt 4 ooś), a także opis analizowanych wariantów, w tym wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, racjonalnego wariantu alternatywnego, a także wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru oraz określeniem przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, a także możliwego transgranicznego oddziaływania na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt 5 i pkt 6) - pkt 7.2., pkt 7.3. i pkt 7.4. raportu. Zdaniem Kolegium przedstawiony w raporcie w pkt 7.3. wariant alternatywny, polegający na odmiennym sposobie wentylacji budynków inwentarskich, co stanowiłoby rozwiązanie bardziej uciążliwe dla środowiska, spełnia wymogi z art. 66 ust. 1 pkt 5 ooś. Również przeprowadzona analiza przedsięwzięcia wskazuje, że w pkt 8 raportu opisano również przewidywane znaczące oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, obejmujące bezpośrednie, pośrednie, a także skumulowane, oddziaływania na środowisko, wynikające z istnienia przedsięwzięcia, wykorzystywania zasobów środowiska i emisji (art. 66 ust. 1 pkt 8 ooś). Biegły zanalizował gospodarkę wodno - ściekową inwestycji, a także jej wpływ na środowisko gruntowo - wodne oraz przewidział działania minimalizujące negatywne oddziaływanie na środowisko w tym zakresie. W raporcie analizowano również wpływ przedsięwzięcia na powietrze (pkt 8.2.3), co związane jest z emisją zanieczyszczeń technologicznych z budynków - głównie amoniaku i siarkowodoru - poprzez wyrzutnie dachowe z wylotami zadaszonymi. Z raportu wynika, że wartości odniesienia substancji w powietrzu zostaną zachowane, a dotyczy to amoniaku, siarkowodoru, pyłu zawieszonego, tlenku węgla, dwutlenku azotu węglowodorów alifatycznych i aromatycznych, a także dwutlenku siarki.
Również sporna kwestia zanieczyszczenia powietrza odorami została w raporcie omówiona i zgodnie z jego zapisami oddziaływanie odorowe spełnia warunki wynikające z rozporządzenia ww Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010r. Przy czym autor raportu zaznaczył, że z uwagi na brak unormowań prawnych istnieją ogromne trudności w sparametryzowaniu i właściwej ocenie wielkości dopuszczalnych stężeń substancji zapachowych w powietrzu. Odory nie stanowią bezpośrednio substancji toksycznych dla człowieka i środowiska, ale mogą znacznie pogarszać komfort życia, a stężenia głównych odorantów (amoniaku i siarkowodoru), mimo, że toksycznie nieszkodliwe, są wyczuwalne i uciążliwe. Brak określenia wartości odniesienia uciążliwości odorowej i sparametryzowanych kryteriów nie pozwala na ocenę tego rodzaju oddziaływania z punktu widzenia przepisów prawa. W raporcie przewidziano jednak działania minimalizujące to oddziaływanie. W szczególności zaplanowano chów bezściółkowy, na rusztach z systemem podrusztowych zbiorników do magazynowania gnojowicy, których pojemność zapewni magazynowanie gnojowicy przez okres co najmniej 4 miesięcy, zwłaszcza w zimie. Przewidziano również, że transport gnojowicy musi odbywać się w sposób bezpieczny, eliminujący niezorganizowaną emisje odorów. Ponadto zobowiązano inwestora do racjonalnego doboru pasz, co ma zminimalizować emisję amoniaku (tak: pkt 11 raportu), a także obsadzenia nieruchomości zielenią zimozieloną (tuja, świerk), co również zmniejszy rozprzestrzenianie się odorów. Wentylowanie chlewni odbywać się będzie w sposób zorganizowany, poprzez wyrzutnie dachowe na wysokości 6,5m. Raport zawiera więc określenie wymogów co do działań minimalizujących negatywny wpływ odorów na powietrze, przyznając przy tym, że całkowita eliminacja tego zjawiska nie jest możliwa przy tego rodzaju produkcji. Nie może to jednak stanowić podstawy odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia. Ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym ochrony powietrza przed zapachami, a jedynie przed określonymi substancjami w powietrzu. Zapach, czy też odór jest substancją niemierzalną, zaś jego odczuwanie w każdym przypadku ma charakter subiektywny. Zapachy, pomimo, iż mogą być uciążliwe nie poddają się badaniu, ponieważ w polskim systemie prawnym nie istnieją normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. W takiej sytuacji za kryterium oceny przyjmuje się stężenia amoniaku i siarkowodoru, które były przedmiotem rozważań, opisanych w raporcie. Wynikało z nich, iż stężenia tych substancji nie zostaną przekroczone.
W raporcie dokonano również analizy uciążliwości hałasowej chlewni (pkt 8.2.4.) i przedstawiono graficzny zasięg uciążliwości hałasowej obiektu dla środowiska w postaci map akustycznych z izofonami określającymi dopuszczalne poziomy hałasu. Z wykonanych obliczeń wynika, że poziom hałasu dla obszarów zabudowy zagrodowej 55 dB w dzień i 45 dB w nocy nie zostanie przekroczony i nie obejmie obszarów chronionych akustycznie i mieści się całkowicie w granicach własności. Jednocześnie, jak wskazało Kolegium, raport opisuje także gospodarkę odpadami, wskazując w tabeli rodzaje odpadów, ich charakterystykę i sposób postępowania z tym odpadami, podsumowując, że gospodarka odpadami nie spowoduje zagrożenia dla środowiska (pkt 8.2.5. raportu). W uzupełnieniu raportu z dnia 17 lutego 2014r. sprecyzowano, że padłe zwierzęta przechowywane będą w specjalnym szczelnym kontenerze dostarczonym przez firmę utylizacyjną, a odbiór padliny następował będzie raz w tygodniu, a w okresie letnim 2 razy w tygodniu. Ponadto inwestor obowiązany będzie do prowadzenia ilościowej i jakościowej ewidencji odpadów zgodnie ze stosownymi przepisami.
W raporcie opisano także oddziaływanie przedsięwzięcia na ludzi, podkreślając, że zasadnicza uciążliwość rozpatrywanej inwestycji nie wystąpi poza działką będącą własnością inwestora. Autor raportu podkreśla, iż z uwagi na to, że spełnione będą kryteria jakości środowiska w najbliższym otoczeniu, w tym na terenie najbliższej zabudowy mieszkalnej (zagrodowej) można jednoznacznie stwierdzić, że rozpatrywana inwestycja nie będzie miała wpływu na zdrowie mieszkańców (pkt 8.2.6 raportu).
W raporcie uwzględniono również wpływ inwestycji na klimat, krajobraz, dobra materialne, dziedzictwo kulturowe i zabytki (pkt 8.2.7. raportu), a także na rośliny, grzyby, siedliska przyrodnicze (pkt 8.2.8.raportu) i faunę (pkt 8.2.9. raportu), stwierdzając, iż brak jest istotnego wpływu inwestycji na te elementy środowiska. Przedsięwzięcie nie będzie także źródłem emisji pól elektromagnetycznych (pkt 8.2.10.raportu). W pkt 11 raportu opisano przewidywane działania mające na celu zapobieganie, ograniczanie lub kompensację przyrodniczą negatywnych oddziaływań na środowisko (art. 66 ust. 1 pkt 9 ooś).
Planowane przedsięwzięcie jest związane z użyciem instalacji, dlatego też w raporcie (pkt 12 porównano proponowaną technologię z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (art. 66 ust. 1 pkt 11 ooś). W ocenie biegłego zastosowana instalacja będzie nowoczesna, powszechnie używana w branży chowu świń w kraju i na świecie, w znacznym zakresie sterowana automatycznie (automatyzacja karmienia i pojenia stada). Stosownie do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 lipca 2002r. w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości nie podlega obowiązkowi uzyskania pozwolenia zintegrowanego.
Raport w pkt 14 zawiera analizę możliwych konfliktów społecznych związanych z planowanym przedsięwzięciem (art. 66 ust. 1 pkt 15 ooś). W ocenie autora raportu z uwagi na nieduży wpływ inwestycji na środowisko ewentualny protest mieszkańców gminy pozbawiony byłby merytorycznych podstaw. Nie ma również obiektywnych przesłanek natury zdrowotnej do wystąpienia konfliktów społecznych. W zakresie monitoringu (pkt 10) raport nie przewiduje rutynowego monitoringu jakości środowiska, natomiast prowadzony będzie monitoring w zakresie pomiaru i rejestracji ilości pobranej wody, ilości wywożonych do oczyszczalni ścieków, ewidencji odpadów, ewidencji ilości gnojowicy, ilości zużytych surowców oraz energii elektrycznej, rejestr ilości substancji pyłowo - gazowych emitowanych do powietrza (art. 66 ust. 1 pkt 16 ooś). Raport zawiera streszczenie w języku niespecjalistycznym informacji zawartych w raporcie, w odniesieniu do każdego elementu raportu (pkt 18 raportu). W raporcie podano również, że przewidywane oddziaływanie przedsięwzięcia mieści się w granicach własności i nie przewiduje się w związku z tym ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania (pkt 13 raportu) - art. 66 ust. 1 pkt 12 ooś. Oddziaływanie chlewni będzie mieć charakter lokalny i nie spowoduje transgranicznego oddziaływania na środowisko (pkt 16 raportu). Natomiast źródła informacji stanowiące podstawę do sporządzenia raportu (art. 66 ust. 1 pkt 20 ooś) zawarte zostały w pkt 2.1., 2.2. i 2.3. raportu.
Mając na uwadze, że raport ten został pozytywnie zaopiniowany w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych przez Państwowego [...] Inspektora Sanitarnego w [...] - opinią sanitarną z dnia [...] lutego 2014r. znak: [...] oraz po uzupełnieniu z dnia [...] września 2014r. uzyskał pozytywną opinię Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], który postanowieniem z dnia [...] września 2014r. znak: [...] uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki konieczne do spełnienia na etapie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, a także uwarunkowania, które należy uwzględnić w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ooś., w ocenie Kolegium wszystkie warunki wynikające z powołanej wyżej regulacji prawnej zostały spełnione. Wobec czego odwołanie jako niezasadne nie mogło zostać uwzględnione.
Skargę na powyższą decyzję SKO w [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. J. K. wnosząc o uchylenie w całości obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. tv zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe oszacowanie liczby sztuk inwentarza, co przesądza o wadliwości oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i wydanej na jej podstawie decyzji;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej u.o.o.ś.), poprzez błędne przyjęcie, iż istniejąca infrastruktura wodociągowa umożliwia zaspokojenie potrzeb mieszkańców i planowanej inwestycji;
- art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 37 pkt 1 u.o.o.ś., poprzez nieuwzględnienie zasadnych wniosków mieszkańców w przedmiocie wydolności sieci wodociągowej, a mającej zaspokoić potrzeby mieszkańców i planowanej inwestycji;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. e) u.o.o.ś. poprzez pominięcie ryzyka wystąpienia poważnej awarii, przy uwzględnieniu używanych substancji i stosowanych technologii.
W uzasadnieniu skargi skarżąca opisała stan sprawy, rozwijając szczegółowo wskazane w niej zarzuty. W szczególności podkreśliła, że ocena środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia jest wadliwa bowiem opiera się na zaniżonej szacunkowej obsadzie inwentarza, wskazując na pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 19.08.2015r., II SA/Po 34/15 zgodnie z którym: "przy obliczaniu DJP dla danej inwestycji istotna jest maksymalna możliwa obsada inwentarza, a nie obsada deklarowana przez inwestora." (tak m.in.). W ocenie skarżącej planowane przedsięwzięcie spełnia wymogi dla dwukrotnie wyższej aniżeli deklarowana przez inwestora liczby tuczników, co przesądza o tym, iż założenia zawarte w analizie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko również są znacząco niedoszacowane. Nadto, nieprawidłowe ustalenie wartości obsady inwentarza na tym etapie może skutkować uchybieniem innych istotnych wymogów przewidzianych dla takich przedsięwzięć - chociażby wymogu uzyskania pozwolenia zintegrowanego czy uzgodnienia planu nawożenia. Skarżąca podniosła również, że mieszkańcy gminy w toku postępowania administracyjnego wyrazili swoje zaniepokojenie wydolnością infrastruktury wodociągowej, wskazując na zauważalne obniżenie ciśnienia w instalacji i okresowe przerwy w dostawie wody, a w związku z tym poważne obawy przed przyłączaniem do sieci kolejnych odbiorców - w szczególności takich, których duże potrzeby mogą pogłębić problem. Powyższe wynika z faktu, iż od wielu lat, w szczególności w okresach letnich, istnieją w gminie poważne problemy z dostępem do wody, i choć okoliczność ta była Wójtowi wiadoma, błędnie nie została uwzględniona w procesie decyzyjnym, bowiem jak wyraził to organ, mieszkańcy nie przedstawili na jej potwierdzenie oficjalnych opinii i ekspertyz. Powyższe stanowi uchybienie nie tylko art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 3 lit. c) u.o.o.ś., ale również i co najważniejsze art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. w zw. z art. 37 pkt 1 u.o.o.ś. - jako świadome działanie wbrew słusznemu interesowi mieszkańców. Niezależnie hodowla zwierząt w ilości 280 DJP, a tym bardziej w ilości szacowanej w pkt I (607 DJP) może stanowić potencjalne źródło awarii zdefiniowanej w ustawie z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska. Zagrożenie to może wynikać w szczególności z rozszczelnienia zbiornika na gnojowicę (kanałów podrusztowych) jak i braku lub ograniczenia dostępu do wody skutkującego pogorszeniem warunków sanitarnych i skażeniem środowiska. Brak analiz w powyższym zakresie stanowi uchybienie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. e) u.o.o.ś., co przesadza o wadliwości postępowania i wydanej decyzji.
Samorządowe kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas reprezentowane stanowisko.
Na rozprawie sądowej w dniu 24 października 2016 roku, skarżąca dołączyła do akt sprawy protokół pokontrolny z dnia 4 kwietnia 2014 roku dotyczący prowadzonej działalności - produkcja trzody chlewnej na działkach sąsiednich przez W. A., z którego wynika, że prowadzona działalność jest niezgodna z treścią decyzji środowiskowej w tym zakresie wydanej, gdyż ilość tuczników aktualnie tam hodowanych jest zdecydowanie większa niż wskazana w ww decyzji tj. zamiast 196 DPJ jest 718 DPJ. Powyższa okoliczność powoduje brak zaufania do inwestora, który może rozwinąć planowaną produkcję ponad zakres wniosku powodując tym samym znaczne obciążenie bliskiego otoczenia.
Niezależnie przedstawiciele Stowarzyszenia [...] podnieśli, że planowana inwestycja znajduje się w odległości 300 metrów a nie jak wskazano w raporcie 500 metrów od rzeki [...] ustawą chronionej, stąd dane wskazane w raporcie są w tym zakresie nieprawdziwe. Nieprawidłowo również wskazano odległość od planowanej inwestycji do najbliższych zabudowań, która została wadliwie wskazana do nieruchomości skarżącej, przy czym wynosi ona 75 metrów a nie jak wskazano w raporcie 115 metrów a licząc przez płot wynosi tylko 3 metry, a nie do rzeczywiście najbliżej do planowanej inwestycji położonej nieruchomości, która należy do W. R. i wynosi wskazane w raporcie 115 metrów. Podnieśli również fakt niewyjaśnienia przez organy, czy inwestor posiada grunty rolne gdyż jak wskazali, zgodnie z obowiązującą regulacją prawną na wielkość planowanej hodowli 280 DJP inwestor powinien posiadać 70 ha powyższych gruntów.
Dodatkowo przedstawiciele Stowarzyszenia wskazali, iż warunki życia we wsi są tragiczne a raport został sporządzony wyjątkowo nierzetelnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwaną dalej "ustawą udostępnianiu informacji", przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko:
1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.
Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397), które ma zastosowanie w niniejszej sprawie, będąca przedmiotem niniejszego postępowania inwestycja zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze negatywnie oddziaływać na środowisko dla których istnieje obowiązek przeprowadzenia oceny na środowisko. Jak wynika z akt sprawy przed wydaniem przedmiotowej decyzji organ uzyskał niezbędne uzgodnienia z organem inspekcji sanitarnej oraz organem ochrony środowiska. Zatem zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowej inwestycji.
Podnieść należy, iż w skardze zarzucono naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Skarżąca przede wszystkim podniosła zarzut nie dokonania przez organy właściwej i rzetelnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, uniemożliwiającego w jej ocenie wydanie decyzji pozytywnej. Należy w tym miejscu wskazać, że uchylając decyzje, sąd nie był zobligowany do dokonywania merytorycznej oceny wszystkich zarzutów skargi i poglądów przedstawionych przez organ, gdyż taka analiza byłaby przedwczesna. Należy mieć bowiem na uwadze, że jak wynika z art. 80 ust. 1 ustawy, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. Mianowicie organ może odmówić wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jedynie w razie:1. niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2. odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy,
3. braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 ustawy),
4. gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy).
Z powyższego wynika, iż podstawowym elementem postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, która obejmuje weryfikację raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, uzyskanie i uwzględnienie uzgodnień i opinii, zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu, w tym rozpatrzenie uwag i zarzutów do raportu (por. art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy). Należy wskazać, że raport poprzedzający wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych powinien mieć charakter kompleksowy i odnosić się do wszystkich możliwych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia oraz wskazywać, jakie w tym zakresie obowiązują standardy ochrony środowiska oraz czy zamierzona inwestycja mieści się w ich ramach. W tym miejscu zauważyć należy, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny treści raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Ocena sądu odnośnie raportu dotyczyć może tylko tego, czy raport jest kompletny i spójny, czy spełnia wymagania ustawowe (por. wyroki NSA: z dnia 1 marca 2013 r., sygn. II OSK 2105/11,; z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. II OSK 639/13, LEX, z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. II OSK 495/13 – dostępne w CBOSA). Sąd administracyjny kontroluje bowiem ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy w trakcie postępowania administracyjnego, sam zaś nie dokonuje takich ustaleń. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 602/14 (dostępny w CBOSA) raport, chociaż jest dokumentem prywatnym oraz opracowanym przez osoby posiadające wiadomości specjalne, musi być jednak kompleksowy, spójny i rzetelny. Oznacza to, że raport powinien uwzględniać wszystkie wymagania nałożone przez ustawodawcę w świetle przepisu art. 66 ustawy, ponieważ jest także kluczowym dowodem w tym postępowaniu administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko powinien zawierać: opis przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia (pkt 4) oraz opis analizowanych wariantów, w tym: a) wariantu proponowanego przez wnioskodawcę oraz racjonalnego wariantu alternatywnego, b) wariantu najkorzystniejszego dla środowiska wraz z uzasadnieniem ich wyboru (pkt 5), nadto należy określić przewidywane oddziaływanie na środowisko analizowanych wariantów (art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy). Z kolei przepis art. 81 ust. 1 ustawy wskazuje, że jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, to organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia.
W świetle art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy nie jest wystarczające przedstawienie w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jedynie wariantu wnioskodawcy oraz wariantu alternatywnego polegającego na lakonicznym przedstawieniu tego samego ze wskazaniem na minimalną różnicę. Ze wskazanych przepisów wyraźnie wynika, że zamiarem ustawodawcy było stworzenie warunków dla szerszego wyboru niż tylko wyboru pomiędzy realizowaniem przedsięwzięcia, a jego zaniechaniem. Chodzi o wybór pomiędzy wariantami oddziałującymi na środowisko w różny sposób. Inaczej ustawodawca nie nakazywałby w art. 66 ust. 1 pkt 6 ustawy określania przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów, albowiem wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia nie oddziałuje na środowisko. Wariantowość przedstawionych rozwiązań nie może mieć charakteru pozornego (sytuacja taka występuje przy wariantach przedsięwzięcia, zakładających jego realizację w tym samym miejscu i z technicznego punktu widzenia niewiele różniących się od siebie). Nie budzi także wątpliwości, że na gruncie ustawy o udostępnianiu informacji, o ile wariant proponowany przez inwestora może się pokryć z wariantem najkorzystniejszym dla środowiska, to nigdy wariant proponowany przez inwestora nie może się pokryć z wariantem alternatywnym (por.: wyrok z 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 464/13). Warianty realizacji przedsięwzięcia stanowią jeden z najważniejszych środków oceny oddziaływania na środowisko. Dlatego też inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji, a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Kryterium ekonomiczne może stanowić element uzasadnienia wyboru określonego wariantu, ale nie usprawiedliwia pominięcia w raporcie co do zasady analizy racjonalnego wariantu alternatywnego. Raport powinien zawierać opis trzech wariantów. W opisie poszczególnych wariantów powinny być zachowane jednakowe proporcje. Nie jest dopuszczalna sytuacja, w której raport obejmuje przede wszystkim analizę oddziaływania na środowisko wariantu proponowanego przez wnioskodawcę i marginalnie analizuje pozostałe warianty. W takim przypadku organ administracji powinien wezwać wnioskodawcę do przedstawienia pełnej analizy wariantowej planowanego przedsięwzięcia. Jeżeli analiza wariantowa planowanego przedsięwzięcia okaże się niewystarczająca organ powinien wezwać wnioskodawcę do przedstawienia analizy porównawczej wariantu wybranego do realizacji z racjonalnym wariantem alternatywnym, w tym określenia przewidywanego oddziaływania na środowisko. Opis wariantów przedsięwzięcia musi znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym postępowania, w ten sposób, aby spełniał wymagania określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy. W opisach wariantów powinno znaleźć się jednoznaczne wskazanie sposobu funkcjonowania przedsięwzięcia, które musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w parametrach technicznych opisujących przedsięwzięcie (por. wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1238/11). Wszystkie warianty powinny zawierać analizę oddziaływania na poszczególne elementy środowiska, które mogą być znacząco dotknięte skutkami realizacji przedsięwzięcia, w szczególności populację, faunę, florę, glebę, wodę, powietrze, czynniki klimatyczne, aktywa materialne, łącznie z dziedzictwem architektonicznym i archeologicznym, krajobrazem oraz wzajemne relacje pomiędzy powyższymi elementami. Wariantowanie przedsięwzięcia nie może sprowadzać się jedynie do przedstawiania wariantów związanych np z lokalizacją przedsięwzięcia czy wprowadzających drobne różnice techniczne nie wprowadzającej żadnych zmian do inwestycji. Wariantowanie może dotyczyć w szczególności: stosowania różnych technologii, skali przedsięwzięcia, rozwiązań technicznych, harmonogramu, organizacji prac związanych z realizacją i funkcjonowaniem przedsięwzięcia.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że w przedłożonym raporcie oddziaływania na środowisko nie przedstawiono rzeczywistego racjonalnego wariantu alternatywnego. Oczywiście wydając decyzję środowiskową nie można wykluczać sytuacji, w której wariant zaproponowany przez wnioskodawcę będzie również wariantem najkorzystniejszym dla środowiska i wówczas w praktyce będą występowały dwa dopuszczalne warianty. W takim przypadku w praktyce przyjmuje się, że "gdy w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko został przedstawiony wariant najkorzystniejszy, a z wniosków raportu wynika, że oddziaływanie zamknie się w granicach nieruchomości, to lakoniczność wariantu co do niepodejmowania przedsięwzięcia nie jest mankamentem, który dyskwalifikowałby go w tym względzie." (wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., II OSK 1137/10, LEX nr 1083542). Jednakże wariantowość przedstawionych w raportach rozwiązań nie może mieć, jak wyżej wskazano, charakteru pozornego a taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Tj. przy wariantach przedsięwzięcia, zakładających jego realizację dokładnie w tym samym miejscu i z technicznego punktu widzenia identycznego, z jedyną różnicą polegającą w wariancie alternatywnym na wentylacji bocznej przy użyciu wentylatorów ściennych. Jednocześnie, jako, zdaniem autora raportu z uwagi na przekroczenie standardów jakościowych powietrza oraz norm dopuszczalnych poziomu hałasu, bardziej uciążliwy dla środowiska od proponowanego przez inwestora, wariant ten odrzucono. Raport, w wariancie proponowanym przez inwestora wskazuje, że z założenia nie przewiduje się wariantowania ani budowy ani sposobu funkcjonowania przedsięwzięcia oraz jego etapowania, gdyż inwestor wybrał opcję optymalną ze względów ekonomicznych, ekologicznych i społecznych. Zaletami zaakceptowanego wariantu będzie wzrost podaży mięsa wieprzowego na rynku, wzrost wpływów gminy z podatków jak i wytwarzanie cennego nawozu naturalnego-gnojowicy. Powyższe jednak wypada merytorycznie zweryfikować a to z uwagi na brak wariantów alternatywnych jest niemożliwe do przeprowadzenia Wobec powyższego w ocenie Sądu przedstawiona w raporcie analiza wariantów jest niedopuszczalna, okoliczności przemawiające za dokonaniem słusznego wyboru nie znajdują poparcia w obowiązującej regulacji prawnej zaś sam wskazany wariant alternatywny jest pozorny. Brak przedstawienia innego możliwego do realizacji rozwiązania funkcjonowania danego przedsięwzięcia, które stanowiłoby racjonalny wariant alternatywny musi oznaczać, że raport nie może być uznany za spełniający wymogi określone w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o udostępnianiu informacji i z tego powodu nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do przeprowadzenia rzetelnej analizy oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uwzględniającej warianty jego realizacji, w ten sposób, aby było możliwe porównanie oddziaływań w ramach poszczególnych wariantów i uzasadnienie wyboru jednego z nich. Warianty powinny odwoływać się do różnych kryteriów realizacji przedsięwzięcia takich jak: czynniki społeczne, ekonomiczne, środowiskowe, przestrzenne. Umieszczenie urządzeń wentylacyjnych nie może być jedynym kryterium wyróżnienia wariantów jego realizacji. Warianty mogą dotyczyć rozwiązań technologicznych takich jak konstrukcja obiektów, skala przedsięwzięcia, czy moc planowanych instalacji, urządzeń.
Wskazać należy, że raport jest dokumentem prywatnym, opracowywanym na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją określonej inwestycji, rzeczą więc organu administracji jest rzetelna, wnikliwa i wszechstronna ocena raportu oraz ewentualnych innych dowodów, przy zachowaniu wszystkich obowiązujących reguł dowodowych. Zasada prawdy obiektywnej obliguje organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego, a zwłaszcza oceny, czy raport uwzględnia wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Jest to niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą być uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego, m.in. w pozwoleniu na budowę.
Organ nie dokonał profesjonalnej weryfikacji racjonalnego wariantu alternatywnego odgórnie zakładając, iż jedynym słusznym wariantem jest wariant proponowany przez inwestora. Stąd też należy uznać, że określony w raporcie wariant alternatywny przedsięwzięcia faktycznie nie spełniał wymogów, o których mowa w art. 66 ust.1 cyt. ustawy.
Nadto należy wskazać, w kontekście okoliczności uzgodnienia treści raportu oddziaływania na środowisko przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, że zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy o udostępnianiu informacji, jeżeli jest przeprowadzana ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do wydania tej decyzji uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Z powyższego wynika, że organ współdziałający uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia, a nie treści raportu oddziaływania na środowisko. Samo postanowienie uzgodnieniowe, o jakim mowa w art. 77 ust. 3 ww. ustawy, nie ma mocy wiążącej dla organu prowadzącego postępowanie główne w zakresie wyboru właściwego rozstrzygnięcia sprawy. Nie zwalnia również organu prowadzącego postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego, stosownie do wymogów wynikających z przepisów proceduralnych i prawa materialnego.
Również należy zwrócić uwagę na okoliczności podniesione przez skarżącą i przedstawicieli Stowarzyszenia na rozprawie sądowej, które w ocenie Sądu winny zostać również szczegółowo wyjaśnione.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 tej ustawy w punkcie drugim sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji weźmie pod uwagę powyższe wywody. Jednocześnie, po sporzadzeniu nowego raportu, bądź po jego uzupełnieniu po rzetelnym wyjaśnieniu podniesionych okolicznosci o wskazany wyżej zakres, będzie zobowiązany do dokonania jego wnikliwej analizy. W zależności od jej wyników Wójt Gminy [...] podejmie właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, jak tego wymaga art. 107 § 3 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło