IV SA/Wa 1454/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-29
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Katarzyna Golat, Kaja Angerman
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uszkodzone i częściowo zdemontowane pojazdy, sprowadzone z zagranicy i sprzedane po niskiej cenie, stanowią odpady w rozumieniu prawa unijnego i krajowego, a ich odbiorca ponosi odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uszkodzone i częściowo zdemontowane pojazdy, sprowadzone z zagranicy i sprzedane po niskiej cenie, stanowią odpady w rozumieniu prawa unijnego i krajowego. Odbiorca tych pojazdów, który prowadzi działalność gospodarczą polegającą na demontażu pojazdów, ponosi odpowiedzialność za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów, ponieważ nie zastosowano wymaganych procedur zgłoszenia i uzyskania zgody. W związku z tym organ prawidłowo wezwał go do zagospodarowania odpadów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R. W. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie wzywające do zagospodarowania 27 sztuk uszkodzonych i niekompletnych pojazdów sprowadzonych z Niemiec. Organ ustalił, że pojazdy te stanowią odpady w rozumieniu przepisów, a ich międzynarodowe przemieszczanie było nielegalne. Skarżący zarzucał, że pojazdy te są "środkami handlowymi", a nie odpadami, oraz kwestionował prawidłowość postępowania dowodowego i zastosowanych przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.) sędzia WSA Kaja Angerman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2019 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. znak: [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 144, art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.), określanej dalej jako k.p.a., w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2018 r., poz. 296, ze zm.) oraz z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12.07.2006 ze zm.), powoływanego dalej jako rozporządzenie, art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2018 r., poz. 578, ze zm.), po rozpatrzeniu zażalenia R. W., prowadzącego działalność gospodarczą, na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, z dnia [...] października 2018 r., znak: [...] , utrzymał w mocy postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, znak: [...], z dnia [...] października 2018 r., wzywające R. W. , do zastosowania procedur, określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r., w sprawie przemieszczenia odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadów o kodzie 16 01 04*, w postaci uszkodzonych i niekompletnych pojazdów marki:
1. [...] , o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...],
2. [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: W[...],
3. [...] , o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] ,
4. [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...],
5. [...] numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...],
6. [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...];
przemieszczonych z terytorium Niemiec na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę, prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym, niż 30 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Stan sprawy przedstawiał się następująco.
W związku z kontrolą, przeprowadzoną przez inspektorów [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, na terenie działalności prowadzonej przez R. W., ujawniono nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów.
W wyniku działań kontrolnych ustalono: rodzaj odpadów: 27 sztuk uszkodzonych i niekompletnych pojazdów; kod odpadów: 16 01 04*; wysyłający: wysyłający z terenu Niemiec; odbiorca: [...] , ul[...] , [...] , Polska. W toku postępowania zgromadzono następujące dokumenty: protokół kontroli nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., wraz z integralną częścią, w postaci załączników, m.in.: protokołu z oględzin do protokołu kontroli nr [...] na terenie miejscowości [...] , Państwo Z. i J. P., protokołu przesłuchania Z. P. ; protokołu przesłuchania D. Ł. P. ; protokołu przyjęcia informacji od R. W. z dnia 10 czerwca 2016 r., protokołu z oględzin do protokołu kontroli nr [...] na terenie miejscowości [...] , ul. [...] , R. W. , z dnia 15 maja 2016 r., wykazu pojazdów ujawnionych w trakcie kontroli, przeprowadzonej u R. W. , prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F[...] , wydruk aukcji internetowych przedmiotów oferowanych przez R. W. .
Po dokonaniu analizy ww. materiału dowodowego, w dniu 19 sierpnia 2016 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadami, o kodzie [...] *, w postaci 27 sztuk uszkodzonych pojazdów.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia października 2018 r., wezwał R. W. , do zastosowania procedur, określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczenia odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadów o kodzie [...] *, w postaci uszkodzonych i niekompletnych pojazdów marki:
1. [...], o nr identyfikacyjnym nadwozia: [...]
2. [...] o nr identyfikacyjnym nadwozia: [...];
3. [...] , o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...];
4. [...], o nr identyfikacyjnym nadwozia: [...]
5. [...] o nr identyfikacyjnym nadwozia: [...];
6. [...], o nr identyfikacyjnym nadwozia: [...]; przemieszczonych z terytorium Niemiec na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia ww. postanowienia. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ przytoczył okoliczności, które w jego ocenie dowodzą, iż ww. pojazdy stanowią odpady, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, wskazując iż zgodnie z art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, międzynarodowe przemieszczenie spornych pojazdów jest przemieszczeniem nielegalnym.
Postanowienie z dnia 26 października 2018 r. zostało doręczone R. W. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu 8 listopada 2018 r. Strona wniosła w terminie zażalenie, podnosząc, że pojazdy wymienione w postanowieniu to "środki handlowe", a niektóre części zdemontowano w celu wymiany na części w lepszym stanie blacharskim.
Dodatkowo R. W. poinformował, że w jego sprawie zapadł wyrok Sądu Rejonowego w [...] , a naprawa pojazdów, będących przedmiotem postępowania wydłużyła się w czasie, z uwagi na problemy finansowe i personalne.
Główny Inspektor Ochrony Środowiska stwierdził, że zgodnie z definicją pojęcia "odpad", określoną w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2018 r. poz. 992, ze zm.), dalej: u.o., przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Decydujące znaczenie dla uznania za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Głównym kryterium kwalifikacji rzeczy jako "odpadu" jest postępowanie jej posiadacza. Według Trybunału Sprawiedliwość Unii Europejskiej dla oceny tego, czy zaszło "pozbycie się" danej substancji czy przedmiotu, istotne jest określenie przyczyn zastosowania tego zmienionego sposobu wykorzystania i intencji, skłaniających posiadacza do tej zmiany (np. nieprzydatność czy brak możliwości wykorzystania w dotychczasowy sposób), a także ewentualne konsekwencje (dla człowieka lub środowiska) tego nowego sposobu zastosowania (wyrok TS UE z dnia 15 czerwca 2000r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, wyrok TS UE z dnia 11 września 2003r. w sprawie C-l 14/01). Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz.
W ocenie organu analiza dokumentacji sprawy, w tym głównie Protokołu kontroli PIL [...] , pozwala stwierdzić, że pojazdy:
- [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...];
- [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...];
- [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...];
- [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...];
- [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...];
- [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...]; w dniu kontroli były uszkodzone i częściowo zdemontowane.
Organ I instancji na stronie 8 ww. postanowienia stwierdził, że "Pojazd marki [...] , o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] został pozbawiony m.in. silnika, pojazd marki [...] , o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] drzwi, lamp, zderzaków. Ponadto niektóre pojazdy stanowiły kontener na przechowywanie wymontowanych części zamiennych, jak np. pojazd [...] . Powyższe informacje znajdują swoje odzwierciedlenie w protokole z oględzin. Biorąc pod uwagę powyższe Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał, iż stopień demontażu ww. pojazdów, sposób przechowywania (brak zabezpieczenia przed czynnikami atmosferycznymi) oraz fakt, iż przedmiotowe pojazdy poprzedni właściciele zbyli za bardzo niskie wartości, świadczy o przemieszczeniu z zagranicy przez Stronę odpadów w postaci kilkunastoletnich (16-17 lat) pojazdów w celu zdemontowania ich na części na terytorium Polski. Poprzedni właściciele ww. pojazdów, nie znajdując dla nich dalszego zastosowania, pozbyli się ich na rzecz R. W., jako pojazdów nienadających się do bezpośredniego wykorzystania ich zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Powyższe oznacza pozbycie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach zgodnie, z którym każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany, stanowi odpad.
Zdaniem organu II instancji, ocena stanu technicznego spornych pojazdów została dokonana przez organ I instancji w sposób prawidłowy, na podstawie kompletnej dokumentacji sprawy. Zgodnie bowiem z protokołem oględzin, ww. 6 pojazdów na terenie prowadzonej działalności znajdowały się jako uszkodzone niekompletne pojazdy przemieszczone z terenu Niemiec. Jako odbiorcę uszkodzonych pojazdów kontrolujący ustalili R. W., prowadzącego ww. działalność gospodarczą. W pojazdach kontrolowany przechowywał części z demontowanych pojazdów, pochodzące z prowadzonego demontażu. W niektórych pojazdach brak było niektórych elementów, tj. np. silników, drzwi, części blacharskich. Stopień demontażu ww. pojazdów, sposób przechowywania (brak zabezpieczenia przed czynnikami atmosferycznymi) oraz fakt, iż przedmiotowe pojazdy poprzedni właściciele zbyli za bardzo niskie wartości (porównując wartość zakupionych pojazdów do średnich wartości takich samych pojazdów w stanie nieuszkodzonym można jednoznacznie stwierdzić, iż wartość nabytych przez Stronę pojazdów była znacznie mniejsza od wartości takich samych pojazdów w stanie nieuszkodzonym), świadczy o przemieszczeniu z zagranicy przez Stronę odpadów w postaci kilkunastoletnich (16-17 lat) pojazdów w celu zdemontowania ich na części na terytorium Polski. Uprawniony – w ocenie organu - jest wniosek, że poprzedni właściciele przedmiotowych pojazdów przekazali je na rzecz Strony, jako przedmioty o wartości złomu samochodowego, zbędne jednocześnie nie widząc możliwości dalszego ich użytkowania, zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, tj. pozbyli się ich na rzecz Strony. Status tych przedmiotów, nadany im w związku z dokonaniem częściowego demontażu i zniszczenia oraz określone przeznaczenie powoduje, że zostały potraktowane jako trwale wycofane z eksploatacji. Poprzedni właściciele ww. pojazdów, nie znajdując dla nich dalszego zastosowania, pozbyli się ich na rzecz R. W. , jako pojazdów nienadających się do bezpośredniego wykorzystania, zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Dalej, stan faktyczny, przeprowadzany demontaż części pojazdów i miejsce postoju (narażenie na warunki atmosferyczne), świadczyły o tym, iż Strona także nie zamierzała przedmiotów postępowania użytkować zgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem.
W protokole kontroli nr [...] , sporządzonym podczas drugiej kontroli działalności prowadzonej przez R. W. , zawarto informację, że pojazdy wykazane w postanowieniu były narażone na warunki atmosferyczne, tj. przechowywane na placu magazynowym. Stan techniczny pojazdów objętych zaskarżonym postanowieniem GIOŚ nie uległ zmianie od daty pierwszej kontroli WIOŚ - nie zostały naprawione ani zarejestrowane.
Nadto organ zauważył, że w wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie C-194/05 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, iż "zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako odpadu w rozumieniu art. 1 lit. a dyrektywy 75/442 w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą 91/156, wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia pojęcia "usuwać". Pojęcia te należy interpretować nie tylko w świetle celu dyrektywy, którym zgodnie z motywem trzecim jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez zbieranie, transport, unieszkodliwianie, magazynowanie oraz składowanie odpadów, ale również w świetle art. 174 ust. 2 WE, który stanowi, że polityka Wspólnoty w dziedzinie środowiska naturalnego stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i że opiera się na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego. Wynika stąd, że pojęcia te, a co za tym idzie pojęcie "odpady" nie mogą być interpretowane w sposób zawężający. Fakt, że dana substancja jest rzeczywiście "odpadem" w rozumieniu art. 1 lit a dyrektywy 75/442 w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą 91/156, winien być potwierdzony w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie może zostać podważona. Pewne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na "usuwaniu", zamiaru "usunięcia" lub zobowiązania do "usunięcia" substancji lub przedmiotu w rozumieniu tego przepisu. [...] Jako że dyrektywa 75/442 w sprawie odpadów nie proponuje żadnego kryterium ujawnienia woli usunięcia substancji lub przedmiotów przez posiadacza, państwa członkowskie wobec braku przepisów wspólnotowych mają swobodę wyboru sposobu dowodzenia okoliczności zdefiniowanych w dyrektywach, których transpozycji dokonują, o ile nie podważa to skuteczności prawa wspólnotowego. W związku z powyższym, w ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, brak jest możliwości uznania za uzasadniony zarzutu Strony, dotyczącego błędnego przyjęcia, że sprowadzone przez Stronę samochody stanowiły odpady. Organ II instancji nie zgodził się również z wyjaśnieniem żalącego, że zdemontowanie niektórych elementów pojazdów służyło jedynie wymianie na części blacharskie w lepszym stanie, gdyż m.in. nie odnotowano naprawy pojazdów będących przedmiotem postanowienia.
Organ wyjaśnił, że odpady mogą być i są przedmiotem swobodnego handlu i w wielu przypadkach posiadają określoną wartość rynkową, lecz ten fakt nie powoduje, że wraz z zawarciem transakcji handlowej tracą one status odpadu. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania (wyrok z dnia 15 stycznia 2004 r. w sprawie C-235/02). Zdaniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odpadami są także materiały, podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych, nawet, gdy zostaną poddane procesom, mającym na celu unieszkodliwienie zagrożeń (wyrok Trybunału z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych C-304/94, C-330/94, C-342/94, C-224/95).
Zgodnie z protokołem kontroli nr [...] , pojazdy w dniu przemieszczenia nie były osuszone i zawierały płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy. Wobec powyższego, zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923), należy je zaklasyfikować do odpadów o kodzie [...] * - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy". Odpady sklasyfikowane pod kodem [...] * nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.
Przywóz do Polski odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. b iii) ww. rozporządzenia, wymaga zastosowania procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.
Według art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone odpady.
Odpady zostały przemieszczone z Niemiec na terytorium Polski do R. W. , prowadzącego działalność gospodarczą, bez zastosowania wymaganej procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Tym samym stał on się odbiorcą ww. odpadów przemieszczonych na terytorium Polski nielegalnie w rozumieniu art. 2 pkt 35 lit a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006. W związku z powyższym Główny Inspektor Ochrony Środowiska był zobligowany zobowiązać R. W. , jako osobę odpowiedzialną za ww. nielegalne przemieszczenie odpadów, do właściwego zagospodarowania tych odpadów.
W ocenie organu nie można przypisać odpowiedzialności za przemieszczenie odpadów podmiotom pozbywającym się pojazdów na rzecz Strony, ponieważ dokonali oni pozbycia się tych pojazdów na rzecz Strony na terytorium Niemiec, a Strona świadoma stanu technicznego, sprowadziła pojazdy do Polski.
Zdaniem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska powyższe jednoznacznie wskazuje, że R. W. jest Stroną odpowiedzialną za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów w postaci ww. pojazdów, wobec czego organ prawidłowo oparł zaskarżone postanowienie na przepisach art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Przepis ten stanowi bowiem, że w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur, określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań z nich wynikających, nie dłuższy niż 30 dni.
Przepis art. 18 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji stanowi, że właściciel pojazdu wycofanego z eksploatacji przekazuje go wyłącznie do przedsiębiorcy prowadzącego stację demontażu lub przedsiębiorcy prowadzącego punkt zbierania pojazdów. W oparciu o powyższe, odpady o kodzie [...] winny być przekazane do odbiorcy prowadzącego stację demontażu pojazdów lub punkt zbierania pojazdów.
Wobec treści ww. przepisu prawa, organ I instancji słusznie zobowiązał Stronę postępowania do zagospodarowania sprowadzonych nielegalnie odpadów, w sposób określony wyżej przytoczonym przepisem.
W skardze, wywiedzionej na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania bądź umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i rady z dnia 14.06.2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadów o kodzie [...] *, w postaci uszkodzonych i niekompletnych pojazdów, niedokonanie szczegółowej analizy sytuacji faktycznej i prawnej w jakiej znajduje się skarżący i obciążenia go obowiązkiem zastosowania procedur, pomimo, że w tym przypadku nie było do tego podstaw, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że skarżący działał na podstawie obowiązujących przepisów; a nadto korzystał on z zewnętrznych podmiotów do demontażu pojazdów, a wskazane pojazdy nie stanowiły odpadów w rozumieniu przepisów rozporządzenia,
2. naruszenie prawa procesowego, a w szczególności art. 7 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a przez to niewzięcie pod uwagę słusznego interesu skarżącego, naruszenie art. 8 k.p.a., przez brak działania w celu pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa, spowodowany wydaniem decyzji administracyjnej bez wzięcia pod uwagę istotnych okoliczności, jakimi w przypadku skarżącego była zgodna współpraca z organami administracji publicznej w toku postępowania i wypełnianie wszelkich poleceń tych organów, działanie w oparciu o obowiązujące przepisy, w wyniku czego powinno nastąpić odstąpienie od wymierzenia sankcji oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. przez nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dowodów, na których się oparł organ, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie skarżącego, organ administracji nie wykazał, aby wymienione pojazdy stanowiły odpad w rozumieniu przepisów rozporządzenia. Podniósł, że "Nie opisano szczegółowo pojazdów. Nawet nie ustalono komu przysługuje prawo własności tychże pojazdów. Nadto zebrane dowody zostały zgromadzony w sposób niedopuszczalny. Czynności przeszukania nie zostały potwierdzone i były bezprawne. Z kolei przesłuchiwanych świadków pozbawiono możności swobody wypowiedzi. Organ administracji w całości pominął stanowisko skarżącego, co stanowi o naruszeniu wszelkich procedur.
W tej sytuacji orzeczenie o obowiązku zastosowania procedur z art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadów o kodzie [...] * w postaci uszkodzonych i niekompletnych pojazdów, co do pojazdów - wskazanych w poz. 1-6 nie jest uzasadnione. Organ administracji winien mieć na uwadze nie tylko działanie o charakterze represyjnym, a także w celu wychowawczym, zaś tak wysoka opłata ma jedynie na uwadze aspekt represyjny.
Ponadto – w ocenie skarżącego - organ administracji w należyty sposób nie uzasadnił swojego stanowiska. W postępowaniu nie wykazano należycie, iż wskazane pojazdy stanowią odpady, wobec których konieczna jest procedura z art. 24 ust. 3 rozporządzenia. Rozstrzygnięcie o obowiązku procedur jest nieadekwatne i nie znajduje uzasadnienia w zebranych dowodach.
Dodatkowo skarżący podniósł, że przed Sądem Rejonowym w [...] prowadzone jest postępowania z zawiadomienia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska - sygn. akt [...] (przeciwko R. W.). Wobec tego wniósł o "zawieszenie postępowania administracyjnego w tej sprawie, gdyż rozstrzygniecie w postępowaniu karnym ma znaczenia do oceny w postępowaniu administracyjnym".
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie i postanowienie poprzedzające nie naruszają ani norm prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie postanowień stanowił przepis art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1048), w zw. z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z dnia 12 lipca 2006 r. z późn. zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2015 r. poz. 140, z późn. zm.).
W świetle tych przepisów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym przemieszczeniu, otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1013/2006, Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów, w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Zgodnie z art. 24 ust. 3 powołanego rozporządzenia, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie.
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku prezentowanemu przez skarżącego, analiza całokształtu dokumentacji zgromadzonej w sprawie wskazuje, że pojazdy, których dotyczyło postępowanie administracyjne stanowią odpad, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 powoływanej wyżej ustawy o odpadach, w świetle którego odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany.
Rację ma organ orzekający w sprawie, który powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2874/13 i wyjaśnił, że decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów, nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu.
W niniejszej sprawie organ miał do czynienia z przedmiotami w postaci, częściowo uszkodzonych samochodów. Ich nienadający się do użytkowania stan obrazuje dokumentacja zebrana przez organ. "Pojazd marki [...] , o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] został pozbawiony m.in. silnika, pojazd marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] drzwi, lamp, zderzaków. Ponadto niektóre pojazdy stanowiły kontener na przechowywanie wymontowanych części zamiennych, jak np. pojazd [...] , o numerze identyfikacyjnym nadwozia: [...] . Powyższe informacje znajdują swoje odzwierciedlenie w protokole z oględzin (karty 9-48 akt administracyjnych sprawy). Zasadnie Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał, iż stopień demontażu ww. pojazdów, sposób przechowywania (brak zabezpieczenia przed czynnikami atmosferycznymi) oraz fakt, iż przedmiotowe pojazdy poprzedni właściciele zbyli za bardzo niskie wartości, tj. od 100E do 250E, świadczy o przemieszczeniu z zagranicy przez Stronę odpadów w postaci kilkunastoletnich (16-17 lat) pojazdów, w celu zdemontowania ich na części na terytorium Polski. Poprzedni właściciele ww. pojazdów, nie znajdując dla nich dalszego zastosowania, pozbyli się ich na rzecz R. W., jako pojazdów nienadających się do bezpośredniego wykorzystania ich, zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Istotne dla kwalifikacji prawnej jest również brak zmian stanu pojazdu na przestrzeni czasu.
Nie jest trafny zarzut, dotyczący naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ dokonał prawidłowej subsumpcji tego przepisu, a wnioski organu zbieżne są z wynikami wykładni systemowej i celowościowej.
Zauważyć bowiem trzeba, że nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów, niezależnie od stopnia uciążliwości bądź zagrożeń dla życia lub zdrowia ludzi oraz dla środowiska, a także niezależnie od ich ilości lub miejsca powstawania ich powstania. W prawie międzynarodowym Konwencja Bazylejska o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych, sporządzona w Bazylei dnia 22 marca 1989 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 19, poz. 88), za odpad uznaje substancje lub przedmioty, które są usuwane lub których usuwanie zamierza się przeprowadzić albo których usuwanie jest wymagane z mocy przepisów prawa krajowego (art. 2 pkt 1) Konwencji. Rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190) odwołuje się wielokrotnie do celów postępowania z odpadami, wynikających z przepisów konwencji. Polskie przepisy wewnętrzne dotyczące międzynarodowego przemieszczania odpadów w sposób bardzo ścisły są powiązane z regulacjami unijnymi oraz międzynarodowymi, a zmiany zachodzące w tych regulacjach muszą wywoływać odpowiednie zmiany w prawie polskim. W piśmiennictwie wyrażono pogląd, według którego "Definicja «odpadu» zaproponowana w Konwencji Bazylejskiej ma charakter sztywny. W definicji tej element subiektywny oceny został ograniczony do minimum" (zob. A. Barczak, Model gospodarowania odpadami komunalnymi w Polsce i Niemczech. Analiza prawno-porównawcza, Szczecin 2013, s. 17.). Kluczowym elementem ustawowej definicji odpad jest pojęcie "pozbycie się", gdyż przedmiot staje się odpadem właśnie z chwilą "pozbycia się" go przez dotychczasowego posiadacza. Zgodnie z ogólnym znaczeniem słowo "pozbywać się" oznacza uwolnić się od czegoś niepotrzebnego, uciążliwego. Pozbyć się starych ubrań, mebli. Pozbyć się długów, kłopotów, uciążliwości, obowiązków (M. Szymczak (red.), Słownik języka polskiego, t. 2, Warszawa 1979, s. 886.). Według aktualnie obowiązującej definicji w ustawie o odpadach, przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o.). Z definicji tej wynika dwoista natura odpadu. Odpadem zatem pod pewnymi warunkami może stać się substancja lub przedmiot. Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować w świetle celu ogólnego przepisów u.o., którym jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez substancję lub przedmiot, które mogą stać się odpadami oraz w świetle celów szczegółowych wynikających zasad gospodarki odpadami. Termin "pozbywać się", który określa zakres stosowania pojęcia "odpad", nie może zatem być interpretowany wąsko. W orzecznictwie wskazuje się, że przy interpretacji pojęcia "pozbywać się" należy brać pod uwagę przede wszystkim obowiązujące normy prawne dotyczące procesów ponownego użycia, przetwarzania, recyklingu oraz odzysku poszczególnych rodzajów odpadów (por. NSA w wyroku z dnia 22.06.2018 r., sygn. akt II OSK 1841/16 oraz z dnia 24 kwietnia 2018 r., II OSK 1476/16, CBOSA).
Istotne znaczenie mają także standardy, dotyczące bezpieczeństwa używania substancji lub przedmiotów. Pozbycie się substancji lub przedmiotu, które stają się odpadem powinno być także oceniane przez pryzmat zasad: zapobiegania odpadom oraz przezorności i materialnej odpowiedzialności sprawcy zanieczyszczającego środowisko. Nabycie przez pojazd statusu odpadu, uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu. Decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za "odpad" ma jego stan w chwili sprowadzenia na terytorium Polski, który w przypadku pojazdów wycofanych z eksploatacji, wynika ze statusu prawnego oraz stanu technicznego danego pojazdu oraz woli jego poprzedniego posiadacza.
Odnośnie do wykładni systemowej Sąd zauważa, że pojęcie pojazdu wycofanego z eksploatacji, określone zostało w słowniku, zawartym w art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Stosownie do treści tego przepisu, ilekroć w ustawie jest mowa o pojeździe wycofanym z eksploatacji, rozumie się przez to pojazd, stanowiący odpad, w rozumieniu przepisów o odpadach, a – jak wyżej zauważano - zgodnie z ustawą o odpadach "odpady" oznaczają każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do których pozbycia się jest obowiązany (art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy).
Stosownie do art. 14 ust. 1, w określonych sytuacjach pojazd wycofany z eksploatacji poddany przetwarzaniu może utracić status odpadu. Czyli po dokonaniu określonego procesu, który jest uregulowany w prawie krajowym i unijnym może przestać być traktowany jako odpad (por. M. Górski, Utrata statusu odpadu – regulacje a ich interpretacja, Przegląd Komunalny nr 5, 2016 r. s. 16). W art. 14 ust. 1 u.o. stwierdzono, że "Określone rodzaje odpadów przestają być odpadami, jeżeli na skutek poddania ich odzyskowi, w tym recyklingowi, spełniają: 1) łącznie następujące warunki: a) przedmiot lub substancja są powszechnie stosowane do konkretnych celów, b) istnieje rynek takich przedmiotów lub substancji lub popyt na nie, c) dany przedmiot lub substancja spełniają wymagania techniczne dla zastosowania do konkretnych celów oraz wymagania określone w przepisach i w normach mających zastosowanie do produktu, d) zastosowanie przedmiotu lub substancji nie prowadzi do negatywnych skutków dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska; 2) wymagania określone przez przepisy Unii Europejskiej.
Biorąc pod uwagę wykładnię prounijną Sąd zauważa, że w prawie UE instytucja prawna utraty statusu odpadu jest uregulowana w art. 6 dyrektywy ramowej (dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 312 z 22 listopada 2008 r.).
Z przepisów tych wynika, że określone rodzaje odpadów przestają być odpadami, jeżeli na skutek poddania ich odzyskowi, w tym recyklingowi, łącznie spełniają pewne warunki w przepisie art. 14 u.o. wyliczone, a także warunki określone w przepisach UE (art. 14 ust. 1 pkt 2 u.o.). Art. 14 u.o. wymaga spełnienia łącznie trzech warunków: 1. Poddanie odpadów pewnemu procesowi przetwarzania; 2. Spełnienie warunków przydatności do wykorzystania; 3. Wypełnienie wymagań wynikających z prawa UE. Istotne znaczenie ma również to, że u.o. wymaga spełnienia warunków nie tylko określonych w przepisach tej ustawy, ale także ustalonych w odpowiednich przepisach prawa UE. Oba warunki muszą być spełnione łącznie.
Ustawodawca krajowy przewidział dla procesów przetwarzania odpadów ścisłą reglamentację administracyjnoprawną. Zgodnie z art. 41 ust. 1 u.o., prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia, przepis wprowadza więc generalną zasadę reglamentacji prowadzenia działań o charakterze gospodarowania odpadami, przewidującą konieczności uzyskania formalnej zgody właściwego organu administracji. Według art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o., przetwarzanie oznacza procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. Z art. 29 ust. 1 u.o., wynika bezwzględny obowiązek przetwarzania odpadów w instalacjach lub urządzeniach. W myśl art. 29 ust. 2 u.o., instalacje oraz urządzenia do przetwarzania odpadów eksploatuje się tylko wówczas, gdy: 1) spełniają wymagania ochrony środowiska, w tym nie powodują przekroczenia standardów emisyjnych, o których mowa w przepisach o ochronie środowiska, oraz 2) pozostałości powstające w wyniku działalności związanej z przetwarzaniem odpadów będą przetwarzane z zachowaniem wymagań określonych w ustawie. Z treści art. 30 ust. 1 u.o. wynika zakaz przetwarzania odpadów poza instalacjami lub urządzeniami. Według art. 3 ust. 1 pkt 23 u.o., przez recykling rozumie się odzysk, w ramach którego odpady są ponownie przetwarzane na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach; obejmuje to ponowne przetwarzanie materiału organicznego (recykling organiczny), ale nie obejmuje odzysku energii i ponownego przetwarzania na materiały, które mają być wykorzystane jako paliwa lub do celów wypełniania wyrobisk. Stosowanie do art. 3 ust. 1 pkt 14 u.o., przez odzysk - rozumie się jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce.
Treść cytowanych wyżej przepisów pokazuje wyraźnie, że ustawodawca położył głównie nacisk na obowiązek spełnienia wymagań formalnych w postępowaniu z odpadami. Wymaganiom tym należy przypisać decydujące znaczenie dla ustalenia obowiązków posiadaczy odpadów i określenia czy przetwarzanie odpadów jest legalne. W niniejszej sprawie na skarżącym ciążyły określonego obowiązki prawne, skierowane do posiadacza odpadu, które zostały określone w orzeczeniach, wydanych przez GIOŚ.
W momencie przekazania danego pojazdu określonemu podmiotowi, który wykorzystuje go na części, przestał on spełniać swoją podstawową funkcję i stał się odpadem, co nie wyklucza możliwości wprowadzenia do obrotu części, powstałych po jego zdemontowaniu. Nie zmienia to kwalifikacji prawnej samochodu jako odpadu. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 listopada 2004 r. C-457/02 ZOTSiS 2004/11A-/I-10853, ECR 2004/11A-/I-10853 (pkt 45), istnieje obowiązek dokonania wykładni rozszerzającej pojęcia odpadów, a to celem zminimalizowania utrudnień i ich negatywnych skutków nieodłącznie z nimi związanych (zob. również wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 kwietnia 2002 r. C-9/00, LEX nr 111886, ECR 2002/4/I-3533, pkt 36).
Stanowisko takie jednolicie prezentowane jest w orzecznictwie, z którego jednoznacznie wynika, iż odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych, nawet gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym, mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok TS z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94, C-330/94, C-342/94 i C-224/95, publ. ECR 1997/6/1-03561), a pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania (wyrok TS z dnia 15 stycznia 2004 r. C-235/02, publ. ECR 2004/1 B/1-01005), w związku z czym przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok TS z dnia 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, LEX nr 82853).
W związku tym, odnosząc się do przedstawionej w skardze argumentacji Sąd, powołując się na wykładnię systemową zauważa, że pojęcie "odpadu" z art. 1 lit. a dyrektywy 75/442 nie może być rozumiane jako wyłączające substancje i przedmioty, nadające się do ponownego gospodarczego wykorzystania (sprawa C-422/92, Zb. Orz. TE (1995) I-1097, pkt 22). Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z 28 marca 1990 r. wydanym w sprawie C-206/88, LEX nr 126592, ECR 1990/3/I-1461, pojęcie to nie zakłada, że posiadacz pozbywający się substancji lub przedmiotu zamierza wykluczyć powtórne wykorzystanie gospodarcze substancji lub przedmiotu przez innych. Nie zawiera ono domniemania, że posiadacz usuwając substancję lub przedmiot zamierza wyłączyć je spod jakiegokolwiek ponownego gospodarczego ich wykorzystania przez inne podmioty. Nawet zatem jeśli rzecz poddana zostanie pełnemu odzyskowi i w ten sposób uzyska te same cechy i właściwości, jak surowiec, może zostać uznana za odpad, jeśli w świetle art. 1 a dyrektywy 75/442 jej posiadacz usuwa ją, zamierza usunąć lub do jej usunięcia jest zobowiązany (tak Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 18 kwietnia 2002 r. C-9/00, LEX nr 111886, ECR 2002/4/I-3533, pkt 36).
Przypomnieć zatem należy, że z dniem 1 maja 2004 r. i wejściem w życie Traktatu Akcesyjnego, Polska stała się państwem członkowskim Wspólnoty Europejskiej i podlega wszelkim normom prawa wspólnotowego, bez potrzeby ich inkorporacji. Związanie prawem wspólnotowym zostało sprecyzowane w art. 10 Traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską, zawierającym zasadę lojalności, z której wynika, że państwo członkowskie winno zapewnić wykonanie zobowiązań wynikających z Traktatu, których realizacji nie może się sprzeciwiać prawo krajowe (zobacz wyrok TK z 11 maja 2005 r., sygn. akt K 18/04, Dz. U. Nr 86, poz. 744).
Konsekwencją akcesji jest nakaz realizowania przez sądy w procesie stosowania prawa krajowego prowspólnotowej wykładni, polegającej na dokonywaniu przez sąd krajowy takiej wykładni prawa wewnętrznego, która zapewnia osiągnięcie celu wynikającego z danej dyrektywy (por. M. Szpunar, Bezpośredni skutek dyrektywy w postępowaniu przed sądem krajowym, Uwagi na tle najnowszego orzecznictwa, PiP 2004 r. Nr 9, s. 57). Owa wykładnia prowspólnotowa powinna sięgać tak dalece jak to tylko możliwe, aby osiągnąć rezultat założony w dyrektywie (por. wyroki ETS z 13 listopada 1990 r., sprawa C-106/89, Zb. Orz. 1990, s. I-4135, pkt 8; z 10 lutego 2000 r., sprawy połączone C-270 i 271/97, Zb. Orz. 2000, s. I-929, pkt 62).
Ze względu na to, że zaskarżone postanowienie wydane zostało na podstawie prawa wspólnotowego, Sąd kierował się prowspólnotowymi dyrektywami, tj. wskazaniami, wynikającymi z przywołanych orzeczeń.
Nadto, powołując się na wykładnię systemową zauważyć należy, że istotne jest, iż Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 15 czerwca 2000 r. w sprawie C-418/97 (LEX nr 82853, ECR 2000/6/I-4475) przyjął generalną zasadę, iż skuteczność art. 130r Traktatu (obecnie art. 174 TWE) oraz dyrektywy 75/442 w sprawie odpadów, zmienionej dyrektywą 91/156, zostałaby podważona, gdyby ustawodawca krajowy miał wykorzystać sposoby udowodnienia, takie jak ustawowe domniemania, które skutkowałyby ograniczeniem zakresu dyrektywy i nieobjęciem nim materiałów, substancji lub produktów, które odpowiadają definicji odpadów w rozumieniu dyrektywy. Konsekwencją wynikającego z tego twierdzenia zakazu korzystania z interpretatio restrictiva, jest brak możliwości ograniczenia zakresu pojęciowego "odpadu" do pozaprawnych wyznaczników, takich jak np. handlowa wartość substancji (tak NSA w wyroku z dni 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1462/13, CBOSA).
Przyjęcie odmiennego poglądu co do sposobu wykładni, nie byłoby akceptowalne, biorąc pod uwagę zarówno zasadę pierwszeństwa stosowania prawa wspólnotowego, jak i zasady ochrony środowiska, przede wszystkim zasadę przezorności, wprowadzonej do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w 1992 r.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy, stwierdzić należy, że nawet posiadanie przez pojazd ważnych badań technicznych oraz opłaconego ubezpieczenia OC, nie wyklucza możliwości uznania takiego pojazdu za odpad. Przedmiotowe pojazdy w czasie kontroli bez wątpienia były pojazdami wycofanymi z eksploatacji zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
Podkreślenia wymaga, że wolą ustawodawcy jest to, że demontaż pojazdów wycofanych z eksploatacji może być prowadzony wyłącznie w stacjach demontażu (art. 5 ust. 2 ustawy o recyklingu). Właściciel pojazdu, bez względu na to, czy zamierza jakieś części pojazdu zachować dla siebie, winien oddać pojazd do stacji demontażu, nie może "wyręczać" stacji demontażu (zob. wyrok NSA z 27 kwietnia 2016 r., sygn. II OSK 2044/14, LEX nr 2081373).
Treść powołanych przepisów wyłącza wprost możliwość prowadzenia napraw pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu. Prowadzenie odzysku i recyklingu pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu stanowi naruszenie ww. przepisów ustawowych i jest działaniem nielegalnym, a jednocześnie brak jest podstaw do twierdzenia, że działania faktyczne w postaci naprawy pojazdu wycofanego z eksploatacji poza stacją demontażu mogą doprowadzić do skutku w postaci utraty przez taki pojazd statusu odpadu (tak NSA w wyroku z dnia 5 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 961/17, CBOSA).
W świetle art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady. Biorąc pod uwagę, że przedmiotowy odpad został sprowadzony na terytorium Polski, bez dokonania zgłoszenia i zgody wszystkim zainteresowanym właściwym organom, skarżący zasadnie uznany został za podmiot odpowiedzialny za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu. Wobec powyższego organ prawidłowo oparł przedmiotowe postanowienia na art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
Z przedstawionych względów, oceniając zaskarżone postanowienie w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organowi orzekającemu zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie postanowień, bowiem organy, wydając zaskarżone postanowienia, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały wnikliwej, bardzo szczegółowej i prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym, zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.
Konsekwencją takich ocen jest nieuwzględnienie zarzutów skargi.
Z podniesionych wyżej względów, na podstawie art. 151, w związku z art. 119 pkt 3, w zw. z art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło