IV SA/Wa 1456/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie asesor WSA Danuta Szydłowska, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant A. D., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia (...) czerwca 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - skargę oddala - Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego powołując się na art. 157 w zw. z art. 156 § 1 Kpa, po rozpoznaniu wniosku R. D. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z Prezesa KRUS z dnia [...] października 2006r, orzekającej o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej powyższą decyzją, w dniu [...] czerwca 2007r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wydał decyzję w oparciu o którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż kwestionowana decyzja o ustaniu ubezpieczenia społecznego rolników z dnia [...] października 2006r. stwierdzała ustanie ubezpieczenia strony od 1 października 2006r. Została wydana po ujawnieniu przez skarżącego faktu przekazania gospodarstwa rolnego i uwzględniała istniejący stan faktyczny. Wydanie tej decyzji było uzasadnione z punktu widzenia art. 3a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, gdyż ustały okoliczności uzasadniające podleganie ubezpieczeniu, bowiem strona przestała być rolnikiem ponieważ zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej. Decyzja zawierała w swojej treści pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K., jednakże z możliwości tej skarżący nie skorzystał. Po otrzymaniu informacji z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, o ustaleniu w stosunku do skarżącego prawa do renty strukturalnej, orzeczono zaś wobec niego obowiązek podlegania ubezpieczeniu w zakresie emerytalno - rentowym, zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy. Odnosząc się zaś do wniosku strony organ wskazał, iż zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Stosownie do art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Kasę uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzenie zatem nieważności decyzji ostatecznej, od której nie wniesiono odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych następuje jedynie z urzędu. W przedmiotowej sprawie skarżący nie miał zatem prawa domagać się stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniósł R. D. Żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, wskazał, iż decyzja ta wydana została z naruszeniem 1. art. 3 a ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, art. 3 ust. 1 ustawy o rentach strukturalnych w rolnictwie oraz § 4 do § 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, 2. art. 52 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników , art. 83 a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych rolników w związku z art. 156 Kpa, poprzez nie wydanie decyzji w trybie art. 156 Kpa stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił między innymi, iż w jego ocenie decyzja organu z [...] października 2006r., orzekająca o wyłączeniu go z ubezpieczenia społecznego rolników, wydana została z rażącym naruszeniem art. 16 ust. 1 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem w dacie jej wydania pobierał on od 11 września 2006r. rentę strukturalną, a zatem zgodnie z przywołanym przepisem podlegał on ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, z mocy prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie . Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 ustawy Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Stosownie do treści art. 145 § 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była decyzja, na mocy której organ po rozpoznaniu wniosku skarżącego, orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] października 2006r., wskazując iż stwierdzenie nieważności tej decyzji może nastąpić jedynie z urzędu, a zatem skarżący nie ma legitymacji do występowania z wnioskiem o wszczęcie postępowania nieważnościowego w tej sprawie. Zważyć należy, iż podstawę prawną do orzekania o niedopuszczalności z przyczyn zarówno podmiotowych, jak i przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowi art. 157 § 3 Kpa. Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest wynikiem dokonanej przez organ oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej żądanie, legitymacji strony, wykazania tego że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie, istnienie przeszkód prawnych ustanowionych w ustawach odrębnych. Za takie unormowanie należy uznać art. 83 a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U Nr 137, poz. 887 ze zm.), który to przepis znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, stanowiącym, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W świetle art. 83 a ust. 2 cytowanej powyżej ustawy, decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Wynika stąd, że w przeciwieństwie do wznowienia postępowania, które może nastąpić zarówno na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, od której nie wniesiono odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych następuje jedynie z urzędu. Jest to więc uregulowanie wyraźnie inne od treści art. 157 § 2 KPA, który stanowi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. A zatem skoro, jak wynika z akt sprawy skarżący nie wniósł do sądu odwołania od decyzji z dnia [...] października 2006r., i decyzja ta stała się ostateczna, to w świetle przywołanych powyżej unormowań uznać należy, iż nie ma on prawa domagać się obecnie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2003r. Sygn. akt III KKO 18/02, OSNP 2004/5/91). Oznacza to, iż jego wniosek nie może stanowić podstawy do wszczęcia postępowania nieważnościowego w niniejszej sprawie. W świetle powyższego, uznać należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tym samym skarga skarżącego, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo i postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).