IV SA/Wa 1458/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Karolina Kisielewicz-Malec po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2014r. nr [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. P. W. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2014r. w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 29 lipca 2014r. wnioskodawca oświadczył, że jest posiadaczem działki budowlanej, na której buduje dom (stan otwarty), a środki finansowe pochodzące ze sprzedaży działki której dotyczy oplata planistyczna, skarżący przeznaczył na tę inwestycję. P. W. podał jednocześnie, że wraz z żoną i piętnastoletnim synem mieszka w wynajętym mieszkaniu. Skarżący i jego żona są zatrudnieni na podstawie umów o pracę, utrzymują się z wynagrodzenia w łącznej wysokości 5400 zł (brutto) i posiadają oszczędności w wysokości 4.000 zł. Stwierdzono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba podkreślić, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, jest więc instytucją wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W konsekwencji, jeżeli strona posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę, bądź też posiada majątek, szczególnie nieruchomości, to powinna partycypować w kosztach postępowania (zob. M. Niezgódka-Medek, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 725-728 i powołane tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego). Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (tak np. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04, niepubl., i z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt I OZ 806/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. W sytuacji, gdy mąż skarżący i jego żona osiągają stałe miesięczne dochody w kwocie przekraczającej minimalne wynagrodzenie za pracę (wynagrodzenie skarżącego stanowi dwukrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę, dochód żony nieznacznie przekracza wysokość wynagrodzenia minimalnego), zaś do majątku rodziny należy m.in. dom (w budowie), nieruchomość, a także zasoby pieniężne w kwocie wielokrotnie przekraczającej koszty sądowe w niniejszej sprawie, wzgląd na to, że rodzina skarżącego ponosi wydatki, w dużej części związane z budową domu nie może stanowić sam w sobie uzasadnienia dla zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz podkreśla, że dla potrzeb ewentualnego przyznania prawa pomocy pod uwagę brane są nie wszystkie normalnie ponoszone wydatki, lecz wyłącznie te, które służą zaspokajaniu uzasadnionych potrzeb życiowych i to wyłącznie w ich niezbędnym zakresie (zakup żywności, podstawowe opłaty związane z utrzymaniem domu lub mieszkania, koszty leczenia). Co do zasady nie zalicza się do nich wydatków na utrzymanie pojazdów mechanicznych, czy wydatków związanych ze spłatą kredytów i pożyczek. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że skarżący nie może być uznany za osobę należącą do grona osób ubogich, która nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Referendarz wyjaśnia, że w razie uwzględnienia wniesionej skargi przez Sąd I instancji, będzie skarżącemu przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa orzeczono jak w sentencji.