IV SA/Wa 146/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę Decyzją Starosty W. z dnia [...] listopada 2013 r. orzeczono m. in. o: - zwrocie, na rzecz H. P., K. D., W. D., I. M., B. M., T. M., M. M., E. G. i W. K., wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o pow. 1102 m2, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] z obrębu [...]; - zobowiązaniu wyżej wskazanych osób do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie 217 980,00 zł na rzecz skarżącego W. w terminie 30 dni następujących po dniu, w którym decyzja stanie się wykonalna. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło W. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podano następujące uwarunkowania faktyczne i prawne sprawy. Wniosek o wywłaszczenie z dnia 18 listopada 1987 r. złożyły Z. Decyzją z dnia [...] marca 1988 r. Naczelnik D. odjął za odszkodowaniem poprzednikom prawnym wyżej wskazanych osób przedmiotową nieruchomość. Ustalono odszkodowanie na kwotę 6 100 277 zł (sześć milionów sto tysięcy dwieście siedemdziesiąt siedem złotych) w tym 4 314 220 zł (cztery miliony trzysta czternaście tysięcy dwieście dwadzieścia złotych) za grunt, 1 656 708 zł (jeden milion sześćset pięćdziesiąt sześć tysięcy siedemset osiem złotych) za budynki i 129 349 zł (sto dwadzieścia dziewięć tysięcy trzysta czterdzieści dziewięć złotych) za rośliny. Wywłaszczana nieruchomość, zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1975 r., przeznaczona była pod rozbudowę powyższych zakładów - pierwszy etap. Z kolei plan realizacyjny z dnia [...] września 1981 r. przeznaczał działkę pod strefę ochronną zakładów, które miały zostać rozbudowane i buforować specjalistyczną i kierunkowo rozmieszczoną zielenią. Na str. 5, 9 i 14 planu realizacyjnego wskazano, że chodzi o część środkową strefy przy ul. [...], tj. teren zabudowy jednorodzinnej położonej wzdłuż tej ulicy, zajęty pod uprawy ogrodnicze i sady. Wskazano dobór odpornej zieleni ochronnej (zamiast sadu), ogrodzenie z prętów stalowych na cokole (zamiast siatki), a "tereny strefy winny być użytkowane wyłącznie jako zieleń izolacyjna niedostępna zarówno dla mieszkańców sąsiadujących osiedli jak również pracowników Z.". Projekt specjalnej zieleni miał być sprzężony z likwidacją istniejącego drzewostanu. Specjalistyczny dobór i obfitość wyliczonych gatunków roślin potwierdzało zastrzeżenie na str. 17 planu, że "dla zabezpieczenia dostaw wody do podlewania materiału roślinnego na terenie strefy należy doprowadzić rurociąg wody pitnej z zamontowaniem hydrantów typu ogrodowego zasilanego z istniejącej sieci". Teren strefy miał być "włączony w ogrodzenie Z. i oświetlony lampami stanowiącymi zabezpieczenie granicy Z.". Głównym celem wywłaszczenia przedmiotowej działki była więc rozbudowa Z., a celem szczegółowym - zorganizowanie i zabezpieczenie specjalistycznej (ogrodzonej i oświetlonej) strefy ochronnej Z. Inwestor nie zrealizował żadnego z powyższych celów, stąd przedmiotowa działka stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518), zwanej dalej "u.g.n.". Rezygnacja z realizacji głównego celu wywłaszczenia (rozbudowy zakładów) była związana ze zmianą realiów społeczno-gospodarczych. Nie można też uznać, że zrealizowano szczegółowy cel wywłaszczenia, ponieważ, po pierwsze, nie zrealizowano głównego celu wywłaszczenia (w tej sytuacji odpada cel tworzenia strefy ochronnej nierozbudowanej części zakładów) a po drugie, nie zrealizowano szczegółowego celu wywłaszczenia, gdyż nie wykonano wyżej wskazanych wytycznych zawartych w planie realizacyjnym z dnia [...] września 1981 r. (nie posadzono określonych w nim gatunków drzew ochronnych, pozostawiając drzewostan istniejący w dniu wywłaszczenia, nie oświetlono działki ani jej nie ogrodzono prętami stalowymi na cokole). Usunięcie z działki drewnianego domku, podnoszone jako argument skarżącego zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości zgodnie z celem decyzji wywłaszczeniowej, nie wynika z kierunkowej aktywności inwestora, lecz z faktu, że był on stary, niezagospodarowany i zbędny a od 1982 r. nikt w nim nie zamieszkiwał. Inwestor zrezygnował bowiem z realizacji planów rozbudowy zakładów, nie rozebrał też zabudowań na sąsiednich działkach, które również były przeznaczone pod strefę ochronną zakładów. Wojewoda [...], orzekając jako organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Wskazał, że zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) – zwanej dalej "ugn" poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ugn stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu I i II instancji, przedmiotowa nieruchomość podlegała zwrotowi. W przedmiocie rozliczenia stron z tytułu zwrotu wywłaszczonej działki organ odwoławczy wskazał, że w związku z usunięciem z niej drewnianego domku, do rozliczenia przyjęto część zwaloryzowanego odszkodowania wypłaconego za wywłaszczony grunt (bez wartości domku). W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący – W. zarzuciło naruszenie: 1. art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu z uwagi na to, że po upływie 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia nie został zrealizowany; teren działki jest bowiem porośnięty drzewami i usunięto naniesienia budynkowe (nie urządzono jedynie ogrodzenia i oświetlenia), stąd działka spełnia rolę ochronną dla Z.; 2. art. 140 ust. 1 u.g.n. poprzez ustalenie odszkodowania na rzecz Skarżącego na podstawie operatu szacunkowego określającego wysokość zwaloryzowanego odszkodowania w postaci części odszkodowania za grunt odpowiadający wartości ustalonej w wysokości 4.314.220 zł, a nie ogólnie odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w wysokości 6.100.277 zł, a tym samym - pominięcie odszkodowania za naniesienia i roślinność; 3. art. 140 ust. 4 u.g.n. poprzez ustalenie odszkodowania na rzecz Skarżącego bez uwzględnienia zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio po wywłaszczeniu w postaci usunięcia starego drewnianego domu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym (k. 17-19) pełnomocnik uczestników postępowania (osób, na rzecz których orzeczono zwrot nieruchomości) wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako p.p.s.a. ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270) przyjął, że zarówno decyzja organu I instancji, jak i organu wyższego stopnia są prawidłowe. Zdaniem Sądu pierwszej instancji kluczową kwestią wymagającą ustalenia przez organ prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie o zwrot nieruchomości było precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia nieruchomości, a następnie, w drodze dostępnych środków dowodowych, czy przesłanka zbędności, określona w art. 137 u.g.n. zaistniała. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa administracyjnego w zakresie wywłaszczeń i zwrotów nieruchomości (T. Woś, "Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości", Warszawa, 2004 r., s. 209-216) oraz orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 1993 r., sygn. akt SA/Kr 477/93 - zachowujący nadal aktualność) cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle. Skoro zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oceniana jest według przesłanek wskazanych w art. 137 tej ustawy, to tym samym w ocenie Sądu argumentacja zaprezentowana przez organy administracji jest uzasadniona, a cytowane orzecznictwo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajduje zastosowanie na gruncie przedmiotowej sprawy. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Ustalenia faktyczne i prawne szczegółowo omówione w uzasadnieniach organów obu instancji, w ocenie Sądu, nie budzą żadnych wątpliwości. Przede wszystkim należy podnieść, iż w świetle wyżej cytowanego przepisu art. 137 u.g.n; zasadnie uznano, że nie zrealizowano głównego celu wywłaszczenia nieruchomości czyli rozbudowy Z., co zresztą było bezsporne, jak i jej celu szczegółowego polegającego na urządzeniu strefy ochronnej rozbudowanej - w zamierzeniu - części zakładów. O realizacji celu szczegółowego nie może świadczyć okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość jest porośnięta roślinnością ani usunięcie z nieruchomości istniejących na niej starych, niczemu nie służących zabudowań. W dniu wywłaszczenia istniał bowiem na niej sad, za który zostało przyznane odszkodowanie, a który z uwagi na upływ czasu i brak zainteresowania uległ zniszczeniu. Nie ma natomiast żadnych dowodów przeciwnych, które potwierdziłyby fakt, iż dokonano na niej nowych nasadzeń, określonych w planie realizacyjnym z [...] września 1981 r., działka ta pozostawiona była działaniu sił przyrody i wszelka roślinność ulegała degradacji.. Odnośnie zaś zabudowań - nie ma żadnych dowodów również, aby brak zabudowań na działce został spowodowany świadomą działalnością zmierzającą do realizacji celu wywłaszczenia (z akt sprawy wynika, że były one już stare i niezamieszkałe od 1982 r.). Niezależnie od tego, nie zrealizowano pozostałych elementów mających składać się na strefę ochronną (ogrodzenie nieruchomości metalowymi prętami na cokole, oświetlenie jej i urządzenie hydrantu). Niezrealizowanie celu szczegółowego wywłaszczenia było spowodowane zaniechaniem realizacji celu głównego. Nie było bowiem uzasadnione urządzanie strefy ochronnej dla mającej powstać części zakładów, gdy do tej budowy nie doszło. A zatem zarzut naruszenia art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nie jest więc zasadny. W tym miejscu należy również wskazać, iż prawidłowe było zobowiązanie osób, na rzecz których orzeczono zwrot przedmiotowej nieruchomości, do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania jedynie za grunt, pomijając wartość zabudowań i roślinności (nasadzeń) albowiem, jak wyżej wskazano, zabudowania i roślinność (sad) istniejące w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu nie istniały w dniu wydania decyzji o zwrocie nieruchomości. Stąd też nie uzasadnionym byłoby zobowiązywanie beneficjentów zwrotu nieruchomości, do zwracania wartości nieistniejących już na nieruchomości zabudowań i sadu. Dlatego też, w ocenie sądu, nie doszło do naruszenia przepisu art. 140 ust. 1 u.g.n. tym bardziej, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na powyższą okoliczność, potwierdzających, iż zabudowania zostały usunięte wskutek realizacji celu wywłaszczenia, co miało mieć również wpływ, w ocenie skarżącego, na wzrost wartości nieruchomości. Na marginesie jeszcze należy wskazać, że zarzuty skargi niejako się wykluczają, bowiem Skarżący z jednej strony żąda zwrotu na jego rzecz wartości nieistniejących już zabudowań, a z drugiej - zwrotu różnicy stanowiącej zwiększenie wartości nieruchomości wskutek ich rozebrania. Dlatego też, w ocenie sądu, prawidłowo organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną do niego decyzję w mocy, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia podnosząc, że Wojewoda w sposób rzetelny i wnikliwy zgromadził dowody w sprawie i rozpatrzył zebrany materiał dowodowy. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).