IV SA/Wa 1460/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 dalej "kpa") w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm. zwanej dalej ustawą), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] orzekającą o wymeldowaniu A.C. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. Jak podał organ, w dniu [...] listopada 2012 r. na wniosek J.C. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie z ww. lokalu A.C. (dalej jako "skarżący"). Ponieważ w trakcie postępowania będący wnioskodawcą ojciec A.C. zmarł, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] postępowanie umorzono. Tego samego dnia tj. [...] stycznia 2013 r. organ wszczął z urzędu postępowanie o wymeldowanie A.C. z miejsca stałego zameldowania i decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] orzekł o jego wymeldowaniu. Ustalono, że skarżący mieszkał w ww lokalu wraz z rodziną: ojcem, macochą i czwórką rodzeństwa. W 2006r., kiedy wobec całej rodziny zapadł wyrok eksmisyjny skarżący przebywał w Zakładzie Karnym, po jego opuszczeniu powrócił do rodzinnego domu a następnie w 2010r. na skutek konfliktu z macochą wyprowadził się. Początkowo mieszkał w piwnicy bloku, po czym za zgodą ojca przeprowadził się do domku na ogródkach działkowych. Aktualnie skarżący przebywa w Zakładzie Karnym. Organ uznał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie oraz ustalenia poczynione na jego podstawie wskazują, iż skarżący opuścił lokal przy ul. [...] w P. w sposób dobrowolny i trwały, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. W ocenie organu bezspornym było, iż w chwili orzekania A.C. od dawna nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu a zatem w sprawie została spełniona przesłanka do wymeldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegająca na opuszczeniu lokalu w sposób dobrowolny i trwały, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. W odwołaniu skarżący podniósł, że opuszczenie przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne lecz wynikało z działań macochy. Nadto zdaniem skarżącego, wbrew jego wnioskom, nie uzupełniono postępowania dowodowego w szczególności nie przeprowadzono dowodu z zeznań jego brata na okoliczność "trudnej sytuacji życiowej". Oświadczył, że pozbawienie go mieszkania wskutek wydania przedmiotowej decyzji, czyni z niego osobę bezdomną. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Wojewoda przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie i powołał się na zeznania świadków oraz wyjaśnienia skarżącego wskazujące na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Skargę na powyższą decyzję do tut. Sądu wniósł A.C. i wskazał, że po opuszczeniu zakładu karnego "nie będzie miał gdzie wrócić". Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 4 listopada 2013r. uzupełnił zarzuty skargi i wskazał m.in., że organy administracji nie ustaliły daty opuszczenia mieszkania przez A.C. Zarzucił przede wszystkim nieważność postępowania na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 kpa, tj.: rażące naruszenie art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy w zw. z art. 138 § 1 i 2 kpa poprzez brak wskazania adresata zaskarżonej decyzji albo wskazania go jedynie w rozdzielniku oraz przyjęcie, że decyzja Prezydenta Miasta P. dotknięta takim samym uchybieniem jest ważna, mimo że jest to obligatoryjny element każdego rozstrzygnięcia administracyjnego. Ponadto z ostrożności procesowej zarzucił także: . rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: naruszenie art. 7 kpa, art. 77 kpa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób uniemożliwiający dokonanie sądowej kontroli ww decyzji; a ponadto błędne ustalenie stanu faktycznego a przez to naruszenie art. 7 kpa, art. 77 kpa oraz art. 80 kpa poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo braku zgromadzenia całego materiału dowodowego; naruszenie art. 8 kpa, art. 9 kpa oraz art. 78 kpa poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych zgłaszanych przez skarżącego; naruszenie art. 67 § 2 pkt 2 kpa poprzez sporządzenie "wspólnego" protokołu przesłuchania dwóch świadków; naruszenie art. 83 § 3 kpa poprzez przesłuchanie świadka będącego powinowatą skarżącego bez uprzedniego pouczenia jej o prawie do odmowy zeznań, odpowiedzi na pytania oraz o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. W zakresie przepisów prawa materialnego pełnomocnik zarzucił mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 15 ust. 1 i 2 ustawy poprzez nieuprawnione przyjęcie, że wyrzucenie skarżącego z lokalu bez skorzystania z przysługujących środków ochrony prawnej w sytuacji, gdy jest on osobą nieporadną, miało charakter dobrowolny oraz ze przebywanie w piwnicy oraz w domku usytuowanym na terenie ogrodów działkowych na skutek wyrzucenia z lokalu przesądza o trwałym opuszczeniu tego lokalu. Wskazując na powyższe wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. ewentualnie o uchylenie obu decyzji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy uznał, że skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wykonywanie obowiązku meldunkowego polegające na wymeldowaniu się reguluje art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.), który nakazuje osobie opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące wymeldowanie się w organie gminy właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Brak wykonania tego obowiązku uprawnia organy gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące (art. 15 ust. 2 ustawy). Zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest związane z potwierdzeniem faktu zamieszkiwania pod danym adresem (art. 10 ust. 2). Dlatego opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stanowi wystarczającą podstawę do wymeldowania. W niniejszej sprawie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji konieczne było zbadanie, czy organ prawidłowo ustalił, że skarżący nie zamieszkuje pod adresem ul. [...] w P. , a jeśli opuścił ten lokal, czy dopełnił obowiązku wymeldowania się. W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu organy prawidłowo ustaliły, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal, sporne było jedynie to, czy opuszczenie tego lokalu miało charakter dobrowolny. Na okoliczność nie zamieszkiwania w ww lokalu od 2010r. wskazywał sam skarżący, nadto do akt dołączono dokumenty potwierdzające, że ustanowiony przez sąd kurator kontaktował się ze skarżącym w grudniu 2010r. na terenie ogródków działkowych, gdzie przechowywał on także swoje rzeczy osobiste. Przesłanki wymeldowania ustalone w toku postępowania wynikają także z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków. Okoliczność, że część świadków zeznała, iż skarżący nie mieszka pod ww adresem od sześciu lat a cześć świadków zeznała, że nie mieszka tam od lat trzech – w stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości ani nie może być uznana za sprzeczność. Skarżący sam wskazał bowiem, że w lokalu nie mieszka od 2010r. zaś wcześniej kilka lat przebywał w zakładzie karnym. Zatem w zeznaniach świadków nie ma sprzeczności, gdyż sporny lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] skarżący opuścił zaraz po powrocie z zakładu karnego a więc jego krótka obecność na terenie ww nieruchomości mogła pozostać niezauważalna. W sprawie nie ma ponadto znaczenia, czy skarżący według zeznań świadków nie mieszka w ww lokalu od trzech czy też od sześciu lat, skoro przesłanką do dokonania wymeldowania w świetle przytoczonych wyżej przepisów zawartych w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy jest opuszczenie miejsca pobytu stałego na okres ponad 3 miesięcy. W tym kontekście, a zwłaszcza przy uwzględnieniu wyjaśnień samego skarżącego co do terminu opuszczenia ww miejsca dotychczasowego pobytu – bez wpływu na wynik sprawy pozostają drobne uchybienia proceduralne, wypunktowane przez pełnomocnika skarżącego w piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi. Jakkolwiek za zasadny można uznać zarzut przesłuchania dwóch świadków jednocześnie i złożenie ich podpisów w jednym protokole to w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie mógł on skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Podobnie nie uprzedzenie przyrodniej siostry skarżącego o prawie odmowy składania zeznań – przy uwzględnieniu treści tych zeznań w konfrontacji z wyjaśnieniami samego skarżącego - nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Wreszcie całkowicie chybiony jest zarzut wskazujący na nieważność postępowania wynikający z braku oznaczenia adresata decyzji. W decyzji z [...] marca 2013r. Prezydent Miasta P. jednoznacznie wskazał, jakiego przedmiotu i jakiego podmiotu decyzja ta dotyczy. Treść decyzji nie budzi żadnych wątpliwości, wymienia skarżącego w sentencji jak również jako adresata decyzji. Stąd zarzut, jakoby w sprawie nie oznaczono strony, nie znajduje uzasadnienia. Trzeba wskazać, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "ppsa") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając legalność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią decyzji I instancji, Sąd doszedł do przekonania, iż nie naruszają one przepisów prawa. W szczególności Sąd nie stwierdził wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. ppsa). Organ administracji przeprowadził szczegółowe i wyczerpujące postępowanie dowodowe i wydaną decyzję odpowiednio uzasadnił. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 czy art. 107 § 3 kpa. W szczególności nie można uznać za błąd w ustaleniu faktycznym stwierdzenia, że skarżący nie przebywa w danym lokalu mieszkalnym "od kilku lat" skoro z punktu widzenia możliwości zastosowania normy prawa przewidzianej w art. 15 ustawy ustalenie to jest wystarczające. Nie jest także zasadny zarzut polegający na oparciu ustaleń jedynie o zeznania osób bezpośrednio zainteresowanych wymeldowaniem skarżącego tj. jego macochy B.C., skoro z akt sprawy ewidentnie wynika, iż pierwotnie wnioskodawcą postępowania był ojciec skarżącego (ojciec był też obecny podczas wywiadów kuratora przeprowadzanych u skarżącego w domku rekreacyjnym na terenie wskazanych wyżej ogródków działkowych). Zgodnie z obowiązującym prawem jedyną przesłanką, jaką bada organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, jest fakt opuszczenia lokalu przez określoną osobę. A zatem nie znajduje uzasadnienia rozszerzanie elementów postępowania dowodowego na kwestie dla sprawy nieistotne. Stąd nie mógł być uwzględniony zarzut, że w sprawie bezzasadnie pominięto dowód z przesłuchania brata skarżącego "na okoliczność trudnej sytuacji życiowej". Okoliczność ta nie miała znaczenia dla wyniku sprawy a zatem nieuwzględnienie tego wniosku dowodowego nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie nie ustalono aby skarżący został usunięty z ww lokalu siłą, sam skarżący również tak nie twierdził. Opuszczenie lokalu w sposób trwały przez dorosłą osobę ze wskazaniem, że było to wynikiem konfliktu rodzinnego – nie może skutkować uznaniem, iż było ono przymusowe czy też pozbawione cechy dobrowolności. Ponadto, nawet gdyby zostało wykazane, że skarżący zmuszony był opuścić przedmiotowy lokal w wyniku jakichkolwiek bezprawnych działań osób trzecich – to działania te z upływem lat pozostałyby obojętne dla ustalenia podstaw do wymeldowania skoro skarżący nie podejmował kroków zmierzających do przywrócenia jego prawa. Bezkrytyczne podejście do zaistnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu, doprowadziłoby do sytuacji utrzymywania fikcji meldunkowej. Tymczasem celem postępowania meldunkowego jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym stanem rzeczy. Odnosząc zatem powyższe do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że opuszczenie przez skarżącego lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. nastąpiło w sposób dobrowolny. W sprawie ustalono też, że skarżący swoje "centrum życiowe" i rzeczy osobiste przeniósł za zgodą ojca do domku "letniskowego" a jak się wskazuje w orzecznictwie, dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Z brzmienia art. 15 ust. 2 ustawy nie wynika przy tym, by w każdym przypadku organ musiał dokonywać ustaleń w kwestii dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu przez osobę, wobec której prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie (por. wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., II OSK 2089/2011, LexPolonica nr 7296891, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej kwestii należy też uwzględnić stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 maja 2010 r. II OSK 840/2009. Wskazano w nim, że nawet "jeżeli dana osoba pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli, przez długi czas nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych". Powyższe w ocenie Sądu świadczy o tym, że organy zasadnie przyjęły, iż zachodziły przesłanki ustawowe do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego, ponieważ nie przebywa on w spornym lokalu co najmniej od 2010r. Skoro zaś nie dopełnił obowiązku wymeldowania z pobytu stałego, to organy były uprawnione do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zarzuty skargi wskazujące na brak przesłanek do wymeldowania ze względu na brak dobrowolnego opuszczenia lokalu Sąd uznał za niezasadne. Instytucja zameldowania nie służy zapewnieniu prawa do lokalu ani nie ma znaczenia dla kwestii własności czy prawa najmu, zatem podniesiona w skardze okoliczność, że wymeldowanie pozbawia skarżącego miejsca zamieszkania, nie miała wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Skoro zameldowanie służy jedynie celom ewidencyjnym, to w przypadku stwierdzenia, że stan uwidoczniony w ewidencji nie odpowiada rzeczywistemu, organy ewidencyjne zobowiązane są doprowadzić do zgodności prowadzonej ewidencji ludności ze stanem istniejącym. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając o kosztach zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu (art. 250ppsa). 1 2