IV SA/Wa 1469/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. staż. Filip Rutkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. W. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 2 i art. 89p ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r. poz. 680) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy R. M., odmowy udzielenia mu ochrony uzupełniającej i nieudzielenia zgody na pobyt tolerowany oraz uchyliła decyzję i umorzyła postępowanie organu pierwszej instancji w przedmiocie zakazu ponownego wjazdu R. M. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen przez okres 6 miesięcy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że R. M. obywatel [...], deklarujący narodowość [...] wystąpił o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Organ w oparciu o opinię Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 13 marca 2012 r. ustalił, że ogólna sytuacja bezpieczeństwa w [...] jest zła, a "na skutek splotu specyfiki klanowej i wpływów struktur nomenklaturowo-biurokratycznych i przestępczych, doszło do opanowania władzy przez swoisty konglomerat koteryjno – rodowo - mafijny". Sytuacja w [...] nie uległa zasadniczym zmianom także w kolejnych miesiącach 2012 r. (co potwierdziła opinia Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 5 września 2012 r. zaktualizowana w dniu 27 listopada 2012 r., jak również opinia Ośrodka Studiów Wschodnich z dnia 30 sierpnia 2012 r.), oraz na początku 2013 r. W ocenie organu sama zła sytuacja w kraju pochodzenia nie stanowi jednak wystarczającej samoistnej przesłanki do przyznania statusu uchodźcy, ani innych form ochrony cudzoziemców w Rzeczpospolitej Polskiej. Konieczne jest wykazanie zindywidualizowanego zagrożenia cudzoziemca, tj. doznania prześladowania, poważnej krzywdy, lub innych naruszeń praw człowieka. Po wnikliwym przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego, Rada do Spraw Uchodźców podzieliła ustalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że w przypadku R. M. nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie istnienia uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W złożonym wniosku R. M. podał, że głównym powodem wyjazdu było dążenie do normalnego życia. Z kraju pochodzenia wyjechał razem z rodzicami i rodzeństwem. Ojciec wnioskodawcy złożył w tym samym dniu co wnioskodawca, tj. w dniu 31 grudnia 2012 r. wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczpospolitej Polskiej, którym objęci zostali jego małżonka (matka wnioskodawcy) i pięcioro małoletnich dzieci (rodzeństwo wnioskodawcy). Rada do Spraw Uchodźców rozpatrując sprawę wnioskodawcy wzięła więc pod uwagę okoliczności sprawy jego ojca. Z oświadczenia złożonego przez ojca wnioskodawcy we wniosku i podczas przesłuchania statusowego, wynika, że poszukują oni normalnego, lepszego życia. Wnioskodawca był przesłuchiwany w obecności psychologa w dniu 17 stycznia 2013 r. Przesłuchanie zostało jednak przerwane, gdyż nie było możliwości uzyskania od wnioskodawcy odpowiedzi na zadawane pytania ze względu na ujawniony deficyt intelektualny. Rada do Spraw Uchodźców stanęła na stanowisku, że wnioskodawca nie wykazał w wystarczający sposób uzasadnionej – w sposób zobiektywizowany – obawy przed prześladowaniem, która miałaby mu grozić w aktualnych warunkach w kraju pochodzenia - [...]. Nie zmieniają tej oceny powoływane we wniosku okoliczności o ukrywaniu go przez ojca ze względu na zagrożenie ze strony struktur siłowych. W ocenie organu oświadczenia te są zbyt ogólnikowymi stwierdzeniami i organ nie dał im wiary. W dalszych rozważaniach organ wskazał, że w stosunku do wnioskodawcy nie mają zastosowania przesłanki wymienione w art. 15 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, uzasadniające udzielenie R. M. ochrony uzupełniającej. Organ podniósł, że w [...] nie ma obecnie wewnętrznego konfliktu zbrojnego, wnioskodawca nie jest również narażony na orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji. Dalej organ przyznał, że w [...] dochodzi do aktów, które noszą znamiona tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Niemniej jednak samo występowanie tego typu zjawisk nie jest wystarczające dla przyznania ochrony. Mając na uwadze sytuację wnioskodawcy, Rada do Spraw Uchodźców stwierdziła, że nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia, że byłby on narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Powyższe ustalenia mają również zastosowanie do przesłanek udzielenia wnioskodawcy zgody na pobyt tolerowany zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. gdy wydalenie cudzoziemca mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z 1950 r. Zdaniem organu wnioskodawca nie uwiarygodnił w wystarczający sposób, że ze względu na swoje działania byłby - w konsekwencji wydalenia do [...] - narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Wydalenie wnioskodawcy nie narusza także jego prawa do poszanowania życia rodzinnego w rozumieniu art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rada do Spraw Uchodźców przytaczając przepisy prawa i dokonując ich wykładni wyjaśniła, że obecnie obowiązujące przepisy prawne nie dają podstaw do orzekania w sprawach o odmowie nadania statusu uchodźcy o zakazie wjazdu na terytorium RP. Skargę do Sądu na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r. wywiódł R. M. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1, art. 15 oraz art. 97 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W konsekwencji wniósł o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680) – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Przepis ten jest odpowiednikiem art. 1 lit. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 119, poz. 515 ze zm.). Uregulowanie to zawiera zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w Podręczniku "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Analizując pod tym kątem całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Sąd stwierdza, że ustalenia faktyczne dokonane w sprawie są prawidłowe i uzasadniają wydanie zaskarżonych decyzji. Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że powodem wyjazdu skarżącego z [...], jak podał on we wniosku, była chęć normalnego życia. Wnioskodawca wskazał, że miał być ukrywany przez ojca, z powodu zagrożenia ze strony struktur siłowych. Wnioskodawca wyjechał z kraju pochodzenia razem z rodzicami i pięciorgiem małoletniego rodzeństwa. Ojciec wnioskodawcy, R. M, również złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy, którym objęta została jego żona i małoletnie dzieci. Ojciec wnioskodawcy oświadczył, że wyjechali z [...] żeby dzieci ratować, bo tam nie można normalnie żyć. Nie ma pracy, nie ma pieniędzy. W 2012 roku był trzykrotnie zatrzymywany przez funkcjonariuszy struktur siłowych. W trakcie zatrzymań ojciec wnioskodawcy miał być poddawany przemocy fizycznej i wypytywany o bojowników, którym miał pomagać. Ojciec wnioskodawcy podał, że w 2012 r. pomógł jednorazowo swojemu znajomemu, który był bojownikiem przekazując mu skarpety i żywność. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie, prawidłowo w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy uznały, że skarżący nie wykazał, aby władze, lub inne podmioty określone w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, prowadziły wobec niego działania noszące znamiona prześladowań w rozumieniu art. 13 ww. ustawy. Wskazane przez wnioskodawcę okoliczności ukrywania go przez ojca ze względu na zagrożenie ze strony struktur siłowych są ogólnikowe, przez co jak zasadnie uznały organy pozbawione wiarygodności. Również okoliczności wskazane przez ojca wnioskodawcy zostały ocenione negatywnie z uwagi na jego niską wiarygodność. W konsekwencji wniosek ojca wnioskodawcy także został negatywnie rozpatrzony. Wbrew stanowisku skarżącego, organy zgromadziły w sprawie wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy. Organy poddały analizie i ocenie zgromadzony materiał dowodowy. W oparciu o materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie wywiodły, że skarżący nie spełnia przesłanek niezbędnych do nadania statusu uchodźcy na terytorium RP. W ocenie Sądu, za prawidłowe uznać należy również orzeczenie o odmowie udzielenia skarżącemu ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1) orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2) tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3) poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego - i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Organy prawidłowo uznały, że w stosunku do skarżącego nie mają zastosowania przesłanki wymienione w powyższym przepisie. Wprawdzie organy wskazały, że w [...] dochodzi do aktów, które noszą znamiona tortur, nieludzkiego lub poniżającego traktowania. To jednak brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Odnosząc się do przesłanek udzielenia zgody na pobyt tolerowany wskazać należy, iż zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, w ramach prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy organy administracji państwowej zobowiązane są do ustalenia czy w przypadku odmowy uznania za uchodźcę oraz udzielenia ochrony uzupełniającej zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP z przyczyn, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a, jeżeli nie sprzeciwiają się temu okoliczności określone w art. 97 ust. 1a, cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie: mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.; naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r, (Dz. U. z 1991 r. nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Mając na względzie ustalenia dokonane w trakcie prowadzonego postępowania statusowego organy prawidłowo przyjęły, że skarżący nie uwiarygodnił, że byłby w konsekwencji wydalenia do [...] narażony na ww. naruszenia praw człowieka. Nie przedstawił bowiem żadnego wiarygodnego dowodu, iż władze [...] lub inne podmioty podejmowały krzywdzące wobec niego działania mające związek z wyjazdem z kraju pochodzenia. Podsumowując wskazać należy, że zarzuty naruszenia prawa materialnego jak i procesowego podniesione w skardze nie znajdują uzasadnienia. Organy obu instancji wnikliwie oceniły materiał dowodowy. Rozpatrując wniosek skarżącego uwzględniono również informacje o kraju jego pochodzenia sporządzone przez wyspecjalizowane instytucje. W oparciu o materiał dowodowy orzekające w sprawie organy w sposób wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko. Ocena materiału dowodowego w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 77 § 1 k.p.a. Nieuzasadnione są zatem zarzuty dotyczące niewłaściwego i niewyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy.