IV SA/Wa 1477/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. sprawy ze skargi I. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej I. F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania A. F. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu ww. osoby z miejsca pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w S., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił wymeldowania A. F. z miejsca pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż bezspornym jest, że A. F. opuścił miejsce stałego zameldowania w lokalu położonym przy ul. [...] w S. co najmniej od czasu sprawy rozwodowej. Wynika to nie tylko z treści wniosku o wymeldowanie złożonego przez byłą żonę zainteresowanego, ale również z pism i oświadczeń A. F., składanych w toku postępowania administracyjnego. Sama jednak okoliczność opuszczenia lokalu nie stanowi wystarczającej podstawy do wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jak wynika bowiem z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne i stałe. Tymczasem z wyjaśnień składanych przez A. F. wynika, że chce on mieszkać w przedmiotowym lokalu, jednak była żona utrudnia mu do niego dostęp, tym samym pozbawiając go tej możliwości. Zainteresowany podjął jednak wszelkie próby przewidziane prawem w celu powrotu do lokalu. W dniu [...] kwietnia 2009 r. złożył w Sądzie Rejonowym w P. pozew o ochronę naruszonego posiadania, zwrócił się z prośbą do Prokuratury o pomoc w dostaniu się do spornego lokalu. Wielokrotnie pod wskazanym adresem były przeprowadzane interwencje policji dotyczące niewpuszczania A. F. do lokalu, co potwierdzają informacje uzyskane od Komendy Powiatowej Policji, Rewir Dzielnicowych w S. Powyższe wskazuje, że opuszczenie lokalu przez A. F. nie było dobrowolne, a zatem należy uznać, że nie została spełniona przesłanka niezbędna do wymeldowania zainteresowanego z miejsca pobytu stałego. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła I. F. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła: - błędne ustalenie stanu faktycznego będącego podstawą orzekania w oparciu o niepełny materiał dowodowy, - naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez orzeczenie co do istoty w oparciu o materiał dowodowy zawierający niekompletne ustalenia dotyczące stanu faktycznego sprawy, oraz odmówienie wiarygodności wyjaśnieniom I. F. tylko ze względu na charakter uczestnictwa skarżącej w postępowaniu, - naruszenie art. 107 kpa poprzez brak oznaczenia adresata decyzji, - naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący przesłanek, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy, - naruszenie art. 8 i 9 kpa, - naruszenie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędne przyjęcie, że wobec A. F. nie zachodzą przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że pomiędzy nią a A. F. trwa konflikt spowodowany zachowaniem męża. Nadużywanie przez A. F. alkoholu, ciągłe awantury i libacje alkoholowe spowodowały, że ich wspólne zamieszkiwanie stało się niemożliwe. Z uwagi na to, że lokal przy ul. [...] w S. jest własnością rodziców skarżącej i A. F. nie ma do niego żadnego tytułu prawnego, po rozwodzie zabrał on wszystkie swoje rzeczy osobiste i wyprowadził się dobrowolnie z mieszkania oświadczając, że nie ma zamiaru wracać do domu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 25 listopada 2009 r. skarżąca wskazała, że obecnie przed Sądem Rejonowym w P. toczy się postępowanie o przywrócenie posiadania A. F. A. F. od chwili rozwodu nie przebywa w miejscu zameldowania. Obecnie mieszka u swojej matki. Po rozwodzie nie było podziału majątku z uwagi na brak wartościowych przedmiotów do podziału. Skarżąca podniosła również, że A. F. obiecał jej, że wymelduje się z przedmiotowego lokalu, jeżeli ta uiści stosowną kwotę pieniężną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m. in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej dalej: "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). W myśl tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Obowiązkiem organów administracji prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest więc ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych tj. tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Inaczej mówiąc, przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. W niniejszej sprawie, zgodnie z niekwestionowanym stanem faktycznym w tym zakresie, A. F. opuścił miejsce stałego zameldowania w lokalu położonym przy ul. [...] w S. po orzeczeniu przez Sąd Okręgowy w P. rozwodu, co nastąpiło w dniu [...] października 2008 r. Wynika to nie tylko z treści wniosku o wymeldowanie złożonego przez skarżącą, ale również z pism A. F. oraz z oświadczeń przesłuchanych w charakterze świadków H. F. i Z. S. Istota sporu w sprawie sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia czy A. F. dobrowolnie opuścił nieruchomość przy ul. [...] w S. Orzekający w sprawie organ odwoławczy stwierdził, że opuszczenie przez A. F. przedmiotowego lokalu nie było dobrowolne. W ocenie organu zainteresowany podjął wszelkie próby przewidziane prawem w sprawie powrotu do lokalu, w tym w dniu [...] kwietnia 2009 r. złożył w Sądzie Rejonowym w P. pozew o ochronę naruszonego posiadania oraz pismem z dnia [...] dnia 2009 r. zwrócił się z prośbą do Prokuratury o pomoc w dostaniu się do spornego lokalu. Organ wskazał także, że wielokrotnie pod wskazanym adresem były przeprowadzane interwencje policji dotyczące niewpuszczania A. F. do lokalu, co potwierdzają informacje uzyskane od Komendy Powiatowej Policji. Mając na uwadze powyżej ustalone przez organ okoliczności faktyczne sprawy należy w tym miejscu odwołać się do utrwalonego już orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazującego na to, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00, Lex nr 78937). W uzasadnieniu powyższego wyroku NSA wskazał, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobie bezprawnie z niego usuniętej oznacza brak przesłanki "opuszczenia". Tym samym tylko taki środek prawny uznać należy za środek skutecznie zmierzający do umożliwienia powrotu do lokalu, z którego zostało się usuniętym. Wskazać należy również, że dla oceny przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu istotny jest czas, w jakim powództwo posesoryjne zostało wytoczone. Jeżeli dana osoba, pomimo usunięcia jej z lokalu wbrew jej woli, przed długi czas nie podejmuje kroków prawnych w celu przywrócenia jej posiadania tego lokalu, świadczyć to może o opuszczeniu przez nią miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu, ocena stanu faktycznego sprawy dokonana przez organ odwoławczy nie była prawidłowa. Należy bowiem zauważyć, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że co prawda A. F. wniósł pozew o przewrócenie naruszonego posiadania, ale nastąpiło to dopiero w dniu [...] kwietnia 2009 r. tj. tego samego dnia, kiedy zostało doręczone mu zawiadomienie o prowadzonym przez organ meldunkowy postępowaniu administracyjnym w sprawie wymeldowania zainteresowanego ze spornego lokalu. Do tego czasu A. F. nie poczynił żadnych skutecznych działań celem zamieszkania w spornym lokalu. Do działań takich nie można zaliczyć zwrócenia się pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. do Prokuratury z prośbą o pomoc w dostaniu się do spornego lokalu, jak również wezwań Policji związanych z niewpuszczaniem A. F. do spornego mieszkania, albowiem były to działania bezskuteczne, które nie umożliwiły A. F. powrotu do lokalu. Tak więc stwierdzić należy, że przez cały czas, licząc od opuszczenia przedmiotowego lokalu tj. od dnia [...] października 2008 r. do dnia złożenia pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania (w sprawie tej do dnia wydania niniejszego wyroku nie zapadło żadne orzeczenie sądu cywilnego) A. F. nie poczynił żadnych skutecznych działań celem zamieszkania w spornym lokalu. W konsekwencji jego realna aktywność w przedmiocie uzyskania dostępu do lokalu położonego przy ul. [...] w S. rozpoczęła się dopiero kilka miesięcy po jego opuszczeniu. Takie działanie A. F. świadczy w ocenie Sądu o tym, że deklarowana przez zainteresowanego wola zamieszkiwania w tym lokalu jest gołosłowna. Gdyby było inaczej, to zainteresowany podjąłby działania zaraz po opuszczeniu lokalu, albowiem nie jest do pogodzenia z jednej strony chęć zamieszkiwania w dotychczasowym mieszkaniu, które ma być centrum życiowym, a więc w którym mają koncentrować się wszystkie istotne zdarzenia, tak natury bytowej czy emocjonalnej, a z drugiej strony brak jakiejkolwiek inicjatywy w podjęciu realnych działań zmierzających do zamieszkania w nim. Ponadto odnosząc się do oświadczeń A. F. o chęci stałego pobytu w przedmiotowym lokalu podnieść należy również, że wobec faktu orzeczenia rozwodu A. F. i I. F., świadczącego o nastąpieniu trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego między ww. osobami, jak również ze względu na sytuację prawną przedmiotowego lokalu, który jest własnością rodziców I. F., oraz mając na uwadze fakt, że stosunki między byłymi małżonkami po rozwodzie nie układają się dobrze, trudno przyjąć, aby nadal centrum życiowe A. F. mogło koncentrować się w przedmiotowym lokalu. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu, ocena faktyczna sprawy dokonana przez organ odwoławczy nie była prawidłowa. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bowiem, że A. F. dobrowolnie i trwale opuścił miejsce stałego pobytu, a jego deklaracja chęci powrotu do spornego lokalu została złożona na potrzeby sprawy o wymeldowanie i nie odzwierciedla jego rzeczywistego zamiaru. W konsekwencji stwierdzić należy, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy stanowiły wystarczającą podstawę do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a tym samym dalsze podtrzymywanie fikcji meldunkowej będzie sprzeczne z istotą instytucji meldunku. Rozpoznając ponowienie sprawę organ odwoławczy dokona analizy materiału dowodnego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego, mając na względzie poczynione przez Sąd uwagi co do zamiaru i dobrowolności opuszczenia przez A. F. przedmiotowego lokalu i w tym kontekście wypełnienia przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.