IV SA/Wa 1479/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie statusu uchodźcy postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji A. S. w skardze z dnia 3 lipca 2014 r. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2011 r. w części dotyczącej odmowy nadania skarżącemu statusu uchodźcy, odmowy udzielania ochrony uzupełniającej i odmowy udzielania zgody na pobyt tolerowany, natomiast w części dotyczącej wydalenia uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. Należy wskazać, że Rada do Spraw Uchodźców uchyliła zaskarżoną decyzję i umorzyła postępowania we wskazanej części z powołaniem się na treść art. 513 ust. 1 pkt 1 i art. 514 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.). Uzasadniając przedmiotowe żądanie, A. S. podniósł, że w sytuacji upuszczenia przez niego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ewentualny, korzystny dla niego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie praktycznie rzecz biorąc pozbawiony byłby znaczenia dla kształtowania jego sytuacji faktycznej i prawnej, ponieważ po pierwsze skarżący nie pozostawałby już pod opieką i jurysdykcją Rzeczypospolitej Polskiej, a po drugie znajdowałby się na obszarze państwa, w którym doświadczał represji. A. S. wskazał, że chciałby aktywnie uczestniczyć w postępowaniu sądowym, a zobowiązanie go z mocy prawa do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w istocie rzeczy oznaczałoby pozbawienie go konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Organ administracji w odpowiedzi na skargę podniósł, że w świetle materiału dowodowego sprawy trudno rozważać jakiekolwiek negatywne skutki zaskarżonej decyzji i stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględniania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. O wstrzymaniu wykonania decyzji sąd administracyjny może zatem orzec, gdy stwierdzi, że wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem prawidłowości kontrolowanego przez sąd administracyjny aktu. Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd rozważa więc, czy wykonanie jej przed zakończeniem postępowania sądowego może spowodować nieodwracalne pogorszenie sytuacji skarżącego po ewentualnym wyeliminowaniu aktu z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że stosownie do treści art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.) cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej lub decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie nadania mu statusu uchodźcy, lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Chociaż więc mocą powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 514 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy w decyzji o odmowie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i udzielenia zgody na pobyt tolerowany kończącej postępowanie wszczęte przed dniem wejścia w życie ustawy i niezakończone do tego dnia decyzją ostateczną nie orzeka się o wydaleniu, to skutek tej decyzji polegający na nałożeniu na cudzoziemca obowiązku upuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni jest analogiczny do skutków ostatecznych decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy wydawanych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680) w brzmieniu przed zmianami dokonanymi powołaną wyżej ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Stosownie bowiem do treści art. 48 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w tym brzmieniu integralną część decyzji o odmowie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy - w okolicznościach powołanych w treści wskazanego przepisu - stanowiło orzeczenie o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl natomiast art. 48 ust. 4 pkt 1 tej ustawy cudzoziemiec był obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy, w przypadku gdy decyzja zawierała orzeczenie o wydaleniu. Wprawdzie w aktualnym stanie prawnym niewykonanie obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej we wskazanym terminie nie stanowi bezpośredniej przesłanki do przymusowego wydalenia [jak przewidywał to art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2003 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) w zw. z art. 48 ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej] lecz jest podstawą do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (jak wynika z art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), która podlega przymusowemu wykonaniu (art. 329 tej samej ustawy), to jednakże już sam skutek prawny decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy w postaci nałożenia obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni, kwalifikuje ją jako akt, wobec którego dopuszczalne jest wydanie postanowienia w trybie art. 61 § 3 ppsa. Ewentualne orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji o odmowie nadania statusu uchodźcy powodować będzie, że cudzoziemiec - do czasu wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji (art. 61 § 6 ppsa) – nie będzie zobowiązany do opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Mając na uwadze przywołane uregulowania ustawy o cudzoziemcach oraz ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz ich konsekwencje dla sytuacji prawnej cudzoziemca, któremu odmówiono nadania statusu uchodźcy, należy stwierdzić, że opuszczenie przez A. S. terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie określonym w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach wykluczyłoby jego osobiste uczestnictwo w postępowaniu sądowym. Uniemożliwiłoby mu więc skorzystanie w pełnym zakresie z prawa do sądu. Ponadto - w razie ewentualnego uwzględnienia skargi - stronie nie zostałaby w istocie udzielona ochrona międzynarodowa, zgodnie z Konwencją dotyczącą statusu uchodźców, sporządzoną w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 119, poz. 515). Nieuwzględnienie przedmiotowego wniosku mogłoby więc doprowadzić do sytuacji, w której udzielona stronie ochrona sądowa okazałaby się iluzoryczna. W świetle powyższego należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za zastosowaniem instytucji ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.