IV SA/Wa 149/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. sprawy ze skargi S. C. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. J. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. z dnia [...] lipca 2009 r., którym zawieszono postępowanie w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie tartaku wraz z zapleczem socjalno-bytowym na działce nr [...] położonej w miejscowości R., gmina P., położonej w granicach [...] Parku Krajobrazowego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, iż postanowienie organu I instancji zostało doręczone S. C., na adres przez nią wskazany, w dniu 30 lipca 2009 r. Zgodnie z art. 141 § 2 kpa zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustanie – od dnia jego ogłoszenia stronie. W związku z powyższym termin do wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie upłynął w dniu 6 sierpnia 2008 r. Tymczasem S. C. wniosła zażalenia w dniu 7 sierpnia 2009 r., o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie, w której znajdowało się zażalenie. Nadto organ odwoławczy, powołując się na treść art. 58 § 1 i 2 kpa, podniósł, iż S. C. nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Do zażalenia dołączyła jedynie kartę informacyjną leczenia uzdrowiskowego, z której wynika, iż przeszkoda w złożeniu wniosku trwała do dnia 3 sierpnia 2009 r. Wobec powyższego, istniała, w ocenie Dyrektora, możliwość wniesienia zażalenia w terminie określonym w kpa. Z tych też względów Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia z dnia [...] lipca 2009 r. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się S. C. i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, iż nie zgadza się z uzasadnieniem organu i wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 27 maja 2010 r. ustanowiony w sprawie dla skarżącej pełnomocnik z urzędu poparł skargę, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z [...] listopada 2009 r., a także dodał, iż zamiarem skarżącej, w związku z dołączeniem do zażalenia karty informacyjnej leczenia uzdrowiskowego, było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszym postępowaniu jest rozstrzygnięcie o charakterze procesowym. Organ II instancji stwierdził bowiem, na podstawie art. 134 kpa, uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach z dnia [...] lipca 2009 r., którym zawieszono postępowanie w sprawie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu odwoławczego narusza przepisy postępowania tj. art. 7, 8 i 9 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co z kolei musi skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. W rozpatrywanej sprawie, istotną kwestią jest nie tyle uchybienie terminu przez skarżącą do złożenia zażalenia od postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Kielcach z dnia [...] lipca 2009 r., lecz brak wyjaśnienia przez organ odwoławczy rzeczywistej woli skarżącej wyrażonej w jej zażaleniu złożonym w dniu 7 sierpnia 2009 r. Wskazać należy, że organy administracji publicznej obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 kpa, który nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego, ponadto organ jest zobligowany do prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa), jak również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem prowadzonego postępowania (art. 9 kpa). W ocenie Sądu, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska rozpatrując zażalenie S. C. naruszył powyższe zasady postępowania administracyjnego, bowiem nie wyjaśnił, czy rzeczywistym zamiarem skarżącej było jedynie złożenie zażalenia od postanowienia organu I instancji, czy też równocześnie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Należy podnieść, że sama treść zażalenia nie zawiera elementów wskazujących na chęć złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednakże do zażalenia – jako załącznik – skarżąca dołączyła, jak sama wskazała "termin pobytu szpitalnego leczenia sanatoryjnego – dowód uzupełniający". Z powyższych okoliczności wynika, iż być może skarżąca miała świadomość uchybienia terminu i wskazała przyczyny tego uchybienia, a więc podniosła argumenty mogące usprawiedliwiać brak jej winy w uchybieniu terminu. Z tych względów Sąd uznał, że organ odwoławczy oceniając zażalenie skarżącej skupił się na kwestii terminu do wniesienia zażalenia i prawidłowości doręczenia postanowienia organu I instancji, a pominął zupełnie zbadanie rzeczywistego charakteru pisma, a tym samym nie wyjaśnił intencji strony. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odnosi się do złożonej karty leczenia uzdrowiskowego, albowiem dokonuje jej oceny i w konsekwencji stwierdza, iż istniała możliwość wniesienia zażalenia w terminie określonym w kpa, jednakże takie działanie organu nie czyni zadość powołanym wyżej przepisom kpa. Trzeba zauważyć, że w postępowaniu przed organem administracji publicznej strona nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a ponieważ w postępowaniu administracyjnym obowiązywanie zasady ignorantia iuris nocet jest znacznie ograniczone, organ winien był – jeśli charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości - dokonać wnikliwych ustaleń co do rzeczywistej woli wnioskodawczyni. O tym jaki charakter ma pismo strony, decyduje bowiem sama strona, jednakże organ ma obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy przeprowadzi stosowne postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie czy zażalenie skarżącej – w związku z dołączeniem do niego karty informacyjnej leczenia uzdrowiskowego - zawiera również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia organu I instancji z dnia [...] lipca 2009 r. W zależności od stanowiska skarżącej, podejmie dalsze czynności celem merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 250 powołanej ustawy.