IV SA/Wa 1503/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku F.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F.L. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) marca 2007 r. Nr (...) w przedmiocie przyznania płatności postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca złożyła w dniu 11 września 2007 r. ( data nadania pisma w urzędzie pocztowym) na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia (...) marca 2007 r. Nr (...) w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. Z informacji podanych przez stronę skarżącą w nadesłanym formularzu PPF wynika, że skarżąca jest właścicielką domu o pow. 50 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 30 ha. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem, który pozostaje na jej utrzymaniu. W rubryce 10 formularza, dotyczącej uzyskiwanych dochodów, skarżąca wymieniła świadczenie emerytalne w wysokości 963 zł. Uzasadniając przedmiotowy wniosek F.L. wskazała na swój podeszły wiek oraz liczne schorzenia, generujące wydatki na leczenie w wysokości 200 zł miesięcznie. Oświadczył ponadto, że na jej utrzymaniu pozostaje syn, który leczy się psychiatrycznie, co również powoduje stałe wydatki w wysokości 200 zł miesięcznie. W związku z powziętymi wątpliwościami co do uzyskiwanych przez stronę skarżącą dochodów, pismem z dnia 19 września 2007 r. wezwano stronę skarżącą do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez przedstawienie, w terminie 7 dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych, zaświadczenia z właściwego urzędu gminy wskazującego wysokość dochodów uzyskiwanych z nieruchomości rolnej oraz wyciągów i wykazów z posiadania rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Pismem tym wezwano również skarżącą do złożenia oświadczenia, czy starała się o dopłaty bezpośrednie do gruntów, ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz do udzielenia informacji o wydatkach ponoszonych miesięcznie na bieżące utrzymanie. Powyższe pismo Sądu zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 24 września 2007 r., skarżąca natomiast do dnia rozpoznania niniejszego wniosku nie udzieliła na nie odpowiedzi. Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Powołane we wniosku okoliczności powinny uzasadniać to wyjątkowe traktowanie, bowiem instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 powołanej ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie można jednak odmówić prawa pomocy, jeżeli wiązałoby się to z ograniczeniem prawa do sądu, gdy na skutek braku środków finansowych strona nie miałaby możliwości dochodzenia swych praw. Z powyższego wynika, że ciężar udowodnienia możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca zatem musi przedstawić Sądowi argumentację, która potwierdzałaby niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. Ustawowy wymóg złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu ma na celu zobligowanie strony do zwięzłego i rzeczowego wykazania oraz usystematyzowania okoliczności faktycznych, mających wpływ na rozstrzygniecie sprawy. W formularzu zawarte są także rubryki umożliwiające zamieszczenie danych, które składający oświadczenie uważa za istotne. Wprawdzie brak jest przykładowego wskazania, jakie dane powinien podać wnioskodawca w tych rubrykach, to należy przyjąć, ze zamiarem prawodawcy było umożliwienie wykazania w nich informacji mogących mieć znaczenie przy ocenie wniosku. Chodzi tu nie tylko o dochody i posiadane aktywa, ale także wszystkie konieczne i uzasadnione wydatki oraz obciążenia. W sytuacji gdy Sąd uzna, że oświadczenie strony wskazane we wniosku o prawo pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego lub możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Jak już wskazano powyżej, Sąd uznał zawarte w formularzu PPF oświadczenie wnioskodawczyni za niewystarczające dla dokonania oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, szczególnie przy braku pełnej informacji odnośnie dochodowości wieloobszarowego gospodarstwa rolnego. Przedłożenie przez stronę skarżącą żądanych dokumentów pozwoliłoby nie tylko na weryfikację rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez skarżącą, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżąca się znajduje. Strona skarżąca mimo wezwania - nie przedłożyła dokumentów do których została zobowiązana, nie przedłożyła również żadnych innych dokumentów potwierdzających jej trudną sytuację materialną. W konsekwencji należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące dochodów skarżącej uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego o pow. 30 ha. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącą, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jej sytuacji materialno-bytowej i możliwości płatniczych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeśli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji-do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż strona skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cytowanej ustaw – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.