IV SA/Wa 1507/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia - skargę oddala - Postanowieniem z dnia [...] marca 2005 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 219 kpa odmówił M.P. wydania zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Transportowym [...] Oddział Wojewódzki w S. Filia w A. od 6 stycznia 1978 r. do 5 października 1984 r. W uzasadnieniu podniósł, iż organ wydający zaświadczenie nie może ustalać faktów ani stanu prawnego, może tylko potwierdzić je na podstawie danych znajdujących się w jego posiadaniu. W aktach osobowych wnioskodawcy brak takich danych. Wskutek zażalenia wniesionego przez M.P. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. utrzymał w mocy wyżej wymienione orzeczenie. Jednocześnie jednak tym samym postanowieniem rozpoznał zażalenie na inne postanowienie Wojewody [...] rozpoznające wniosek o wydanie zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach w [...] Przedsiębiorstwie Budowlanym w A. w okresie od dnia 11 października 1969 r. do dnia 3 sierpnia 1972 r. Skargę na powyższe postanowienie złożył do sądu administracyjnego M.P. Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1576/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd wskazał, iż z uwagi na różny przedmiot żądania toczyły się prawidłowo dwa postępowania o wydanie zaświadczenia, które zakończyły się wydaniem dwu postanowień. Tym samym obowiązkiem organu było prowadzenie odrębnych postępowań zażaleniowych w stosunku do każdego z tych orzeczeń i wydanie dwóch odrębnych postanowień w stosunku do każdej z tych dwóch różnych przedmiotowo spraw. Po przekazaniu organowi odwoławczemu do ponownego rozpatrzenia zażalenia Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. ([...]) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji (okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Transportowym [...] Oddział Wojewódzki w S. Filia w A.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku WSA. Organ podniósł, iż Wojewoda [...] nie mógł wydać zaświadczenia o zatrudnieniu M.P., bowiem organ administracji ma obowiązek potwierdzić określone fakty tylko wtedy, gdy wynikają one z danych znajdujących się w jego posiadaniu. Nadto okresy pracy uzasadniające prawo do świadczeń na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji w specjalnym świadectwie lub w świadectwie pracy. Dopiero na etapie postępowania przed sądem powszechnym strona może zgłosić inne dowody na potwierdzenie zatrudnienia w warunkach szczególnych, jak : zeznania świadków, legitymacje, umowy o pracę itp. Skargę na powyższe postanowienie wniósł ponownie wnioskodawca. Podniósł, iż w wzmiankowanym okresie cały czas pracował w warunkach szkodliwych dla zdrowia (beton, cement, wapno, lepik, spaliny, substancje toksyczne). W tym celu prosi o powołanie biegłego, który potwierdzi, iż pracował w warunkach szkodliwych dla zdrowia. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Według art. 219 kpa odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Ze względu na to, że postanowienie jest wydawane poza ramami postępowania administracyjnego ogólnego, dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego będzie wynikała z przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ) ustawy z dnia 30.08.2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), gdyż chodzi w tym wypadku o czynności z zakresu administracji publicznej, które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Dopuszczalność wniesienia skargi na takie rozstrzygnięcie nie budziła wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który orzekał już w tej sprawie i skargę merytorycznie rozpoznał. Sąd administracyjny I instancji w wyroku z dnia 25 stycznia 2006 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1576/05) wypowiedział się w zakresie naruszenia przez poprzednio wydane postanowienie przepisów postępowania. Otóż stwierdzono, iż na wniosek skarżącego toczyły się dwa postępowania o wydanie zaświadczenia, które zakończyły się wydaniem dwu postanowień odmawiających wydania takich zaświadczeń. Rozstrzygając zażalenia organ odwoławczy winien wydać także dwa odrębne postanowienia kończące postępowanie w stosunku do każdej z dwóch różnych przedmiotowo spraw. Wykonując wskazówki zawarte w wymienionym powyżej wyroku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznał zażalenia na wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcia i wydał dwa postanowienia, jedno z nich jest obecnie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego wskutek zaskarżenia przez zainteresowanego. Stosownie do art. 217 zaświadczenie wydaje się na żądanie osoby ubiegającej się o nie, jeżeli m.in. osoba taka ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Przy czym organ zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów lub stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów, bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wnioskodawca zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego o wydanie zaświadczenia, że we wskazanych okresach oraz zakładach pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach. Wojewoda rozpoznając żądanie stwierdził, iż w znajdujących się w jego dyspozycji dokumentach brak danych pozwalających na stwierdzenie okoliczności, której ustalenia domaga się wnioskodawca. Stanowisko powyższe podzielił organ odwoławczy, ale dodatkowo podniósł, iż okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru określonego w stosownych przepisach lub w świadectwie pracy. W przypadku braku takiego dokumentu organ rentowy nie uwzględni okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Od decyzji organu rentowego przysługuje odwołanie do sądu powszechnego i dopiero w toku postępowania przed tym sądem strona może innymi środkami dowodowymi wykazać, iż praca odbywała się w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Teza powyższa, choć nie wskazano tego wyraźnie w uzasadnieniu postanowienia, zgodna jest z orzecznictwem Sądu Najwyższego w sprawach pracowniczych. Otóż SN stwierdził, iż zakład pracy wydaje zaświadczenie o zatrudnieniu w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji, natomiast w sądowym postępowaniu odwoławczym możliwe jest ustalenie tych okresów także w oparciu o inne dowody (vide uchwała SN z 10.03.1984 r., sygn. akt III UZP 6/84 i uchwała SN z 21.09.1984 r., sygn. akt III UZP 48/84). W niniejszej sprawie wymaga jednakże podkreślenia, iż stwierdzenie w świadectwie wykonywania prac, świadectwie pracy (lub "zaświadczeniu" jak twierdzi Sąd Najwyższy) żądanych okoliczności należy odróżnić od zaświadczenia wydawanego w trybie art. 217 kpa. Otóż świadectwo pracy ( i inne temu podobne dokumenty) wystawia zakład pracy. Natomiast zaświadczenie w rozumieniu kpa wydaje organ administracji publicznej. Okoliczność, iż ten sam organ jest jednocześnie zakładem pracy i organem administracji publicznej nie wpływa na odrębność reżimów. Z jednej strony bowiem działa jako pracodawca, który ma obowiązek stosowania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), z drugiej zaś jest organem administracji posiadającym określone kompetencje o charakterze władczym. W pierwszej roli stosuje przepisy prawa pracy, łącznie z możliwością kontroli jego działań przez sąd powszechny, jako organ stosuje kpa, w tym w sprawach wydawania zaświadczeń. W niniejszej sprawie wątpliwości wywołała kwestia dopuszczalności wystąpienia o stwierdzenie pewnych okoliczności, które w roli zakładu pracy może stwierdzić także wojewoda. Okoliczności te stwierdza jednakże jako pracodawca i podlegają one kontroli sądu powszechnego. Sytuacje, kiedy pracodawca jest jednocześnie organem administracji występują, gdy pracownik jest zaliczony do szeroko pojętej grupy urzędników rządowych i samorządowych. Pracownicy tacy zostaliby uprzywilejowani w ten sposób, iż mogliby żądać ustalenia pewnych faktów zarówno na drodze przewidzianej dla wszystkich pracowników (świadectwa, zaświadczenia wydane przez zakład pracy), jak również w trybie postępowania administracyjnego (zaświadczenia na podstawie art. 217 kpa). W ocenie Sądu stanowiłoby to pogwałcenie zasady równości wobec prawa. Trafnie zatem organ II instancji podniósł, iż okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdza zakład pracy, nie zaś organ administracji publicznej w uproszczonym postępowaniu administracyjnym. Odmowa zatem wydania zaświadczenia żądanej treści była uzasadniona. Uznając zatem, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.