IV SA/Wa 1513/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2006 roku sprawy ze skargi B.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania działań zmniejszających uciążliwość instalacji dla środowiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy punkt 6 decyzji organu pierwszej instancji dotyczący zakazu otwierania drzwi hali hodowlanej w okresie hodowli kurcząt, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej B.N. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. orzeka, iż decyzja w zaskarżonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało decyzję Starosty P. z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania B.N. i K.C. do wykonania dla istniejącej instalacji kurnika działań zmniejszających uciążliwość instalacji dla środowiska od zaraz do stałego przestrzegania i stosowania. W uzasadnieniu wskazano, iż Starosta P. w decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. zobowiązał B.N. i K.C. do szeregu działań, wymienionych w punktach od jeden do jedenastu, zmniejszających uciążliwość instalacji kurnika dla środowiska. W punkcie szóstym organ zobowiązał do unikania emisji niezorganizowanej do powietrza poprzez: - korzystanie do celów wymiany powietrza w hali hodowlanej wyłącznie z urządzeń wentylacyjnych, zakaz otwierania drzwi w okresie hodowli kurcząt (poza koniecznym związanym z obsługą kurnika), - sprawny, w jak najkrótszym czasie, przy wiatrach nie wiejących w kierunku domostw, załadunek obornika na środki transportu, a następnie jego transport pod przykryciem, bezpośrednio do miejsc przeznaczenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji powołał się na dokonaną analizę przeglądu ekologicznego dla instalacji kurnika zlokalizowanego w M. gm. S., opracowanego przez dr inż. M.R. i uznał, iż instalacja kurnika powoduje uciążliwości odorowe dla środowiska. Ponadto powołując się na analizę sporządzonego na wniosek właścicielek kurnika aneksu do wskazanego przeglądu ekologicznego stwierdził, że obecnie przekroczone są wartości odniesienia dla NH3. Od decyzji Starosty P. B.N. i K.C. złożyły odwołanie, wnosząc o zmianę decyzji w części dotyczącej punktu 6 tj. w części dotyczącej zakazu otwierani drzwi w okresie hodowli kurcząt. W uzasadnieniu odwołujące podniosły, że w okresie letnim występują wysokie temperatury i staje się konieczne zwiększenie ruchu powietrza (przewietrzenie kurnika). Zapis kwestionowanego pkt. 6 mógłby spowodować nieodwracalne skutki w postaci uduszenia stada, dlatego konieczne jest otwieranie drzwi szczytowych, które służą również do zaciągania powietrza do wewnątrz, co nie powoduje emisji niezorganizowanej na zewnątrz. Ponadto, odwołujące wskazały na zapis rozdziału 6 przeglądu, wskazujący na konieczność krótkookresowego otwarcia drzwi budynku kurnika w celu przewietrzenia hali hodowlanej lub opróżnienia hali z obornika. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zwróciło uwagę, że stosowanie do treści art. 362 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie na nie oddziałuje, organ ochrony środowiska może w drodze decyzji nałożyć obowiązek ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia, określając w decyzji zakres ograniczenia oddziaływania na środowisko lub stan, do jakiego ma zostać przywrócone i termin wykonania obowiązku. Powołując się na przegląd ekologiczny opracowany przez dr inż. M.R., zawierający szczegółową analizę oddziaływania na środowisko Fermy Drobiu w M. SKO stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji została podjęta prawidłowo. Jak wskazał organ, zakaz otwierania drzwi kurnika w celach przewietrzania jest uzasadniony, bowiem wymiana powietrza jest przewidziana i dopuszczalna przez urządzenia wentylacyjne kurnika. Zwrócono uwagę, iż w spornym punkcie rozstrzygnięcia decyzji pierwszoinstancyjnej dopuszcza się możliwość otwierania drzwi, jednakże otwory drzwiowe nie są urządzeniami wentylacyjnymi, bowiem kurnik posiada odrębne urządzenia wentylacyjne, których celem jest wymiana powietrza. W ocenie SKO nałożone przez Starostę P. obowiązki dotyczące fermy drobiu ograniczą emisję zanieczyszczeń do atmosfery oraz w znacznym stopniu ograniczą uciążliwość instalacji kurnika dla środowiska naturalnego oraz ludzi. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B.N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P. w części dotyczącej zakazu otwierania drzwi w hali hodowlanej. Skarżąca wskazała, że w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją organy naruszyły przepisy postępowania: art. 7, 8, 77, 80 i 107 kpa. Przede wszystkim podniosła, że przesłanką zastosowania art. 362 ust. 1 i ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, powinno być ustalenie, że "podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko". Zdaniem skarżącej Starosta P. w decyzji z dnia [...] lutego 2005 r. nie ustalił, aby prowadzona przez nią hodowla kur negatywnie oddziaływała na środowisko. Z przeglądu ekologicznego autorstwa dr inż. M.R. na który powołuje się organ pierwszej instancji w swej decyzji nie wynika w ocenie skarżącej, aby kwestia odorów w powietrzu była prawnie uregulowana. Ponadto w omawianym dokumencie zalecono korzystanie wyłącznie z urządzeń wentylacyjnych, tj stosowania zasady: wlot świeżego powietrza okienkami bocznymi, wylot wentylatorami wyciągowymi, natomiast nie wskazano na konieczność zamykania drzwi od hali. Dodatkowo skarżąca podniosła, że w postępowaniu odwoławczym złożyła do akt sprawy opinię Instytutu Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa w P. z dnia 10 marca 2005 r. zawierającą ocenę potrzeby stosowania praktyki dodatkowego wietrzenia kurników drzwiami i oknami, która według tej opinii traktowana jest jako wentylacja awaryjna wymagana zarówno przez dyrektywę Rady Wspólnot Europejskich nr 98/58/WE z dnia 20 lipca 1998 r. dotycząca ochrony zwierząt gospodarskich, jak i przez rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 167, poz. 1629). Z opinii tej wynika, ze otwieranie drzwi i okien nie powoduje zwiększonego wydzielania odorów, których ilość jest taka sama niezależnie od tego, czy emitowane są one przez wentylatory czy drzwi i okna. Skarżąca zarzuciła organowi drugiej instancji, iż w swojej decyzji w ogóle nie odniósł się do wskazanej wyżej opinii Instytutu Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa w [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Za niezasadne uznano zarzuty zawarte w skardze dotyczące naruszenia postępowania przez organ II instancji. Odnosząc się do zarzutu nieustosunkowania się w decyzji drugoinstancyjnej do opinii instytutu naukowego organ wskazał, że przedłożony przez skarżącą fax opinii oparty był na treści decyzji organu I instancji oraz treści odwołania, a nie całokształcie dokumentów zgromadzonych w toku postępowania w sprawie. Sporządzający opinię nie zapoznał się z treścią przeglądu ekologicznego i odniósł się jedynie do możliwości awaryjnej wymiany powietrza w postaci dodatkowego wietrzenia kurników drzwiami i oknami. SKO podniosło także, że dopiero przy skardze skarżąca przedłożyła oryginał opinii. Odnosząc się do zawartych w opinii instytutu badawczego twierdzeń, Kolegium stwierdziło, że nie podziela zawartego tam stanowiska, bowiem wietrzenie kurników przez otwory drzwiowe spowoduje dodatkową niezorganizowaną emisję zanieczyszczeń do powietrza – co wynika z Oceny oddziaływania na środowisko Fermy Drobiu w miejscowości M. (Przegląd ekologiczny), sporządzonej przez dr inż. M.R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, bowiem organy orzekające w niniejszej sprawie w sposób nie wyczerpujący wyjaśniły kwestie podnoszone przez stronę skarżącą. W sprawie niniejszej strona zarówno w postępowaniu odwoławczym jak i sądowym ogranicza zakres kwestionowania orzeczeń organów rozstrzygających jedynie w części zakazującej otwieranie drzwi w okresie hodowli kurcząt. Żądanie swoje argumentuje tym, iż w okresie letnim, kiedy występują bardzo wysokie temperatury, konieczne jest zwiększenie ruchu powietrza, a zakaz otwierania drzwi mógłby spowodować nieodwracalne skutki w postaci uduszenia stada. Zwiększenie ruchu powietrza można zaś uzyskać poprzez otwarcie drzwi kurnika, a w szczególności drzwi szczytowych. Strona wskazała, zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak i przed sadem, że przy pracujących wentylatorach w pomieszczeniu kurnika panuje podciśnienie, w związku z tym otwarcie drzwi służy zaciąganiu powietrza do wewnątrz pomieszczenia i nie powoduje tym samym emisji niezorganizowanej na zewnątrz budynku. Ponadto skarżąca podnosiła, iż poprzez otwarcie drzwi następuje dotlenienie drobiu, co jest zalecane przez lekarzy weterynarii, gdyż w wysokich temperaturach z braku tlenu dochodzi nie tylko do uduszeń, ale również do rozwoju bakterii beztlenowych i innych wirusów. Należy zauważyć, wbrew stwierdzeniom organów rozstrzygających w sprawie, analiza przeglądu ekologicznego sporządzona przez dr inż. M.R., budzi wątpliwości, czy krótkotrwałe otwarcie drzwi, spowoduje zwiększenie zapachów, uciążliwych dla przebywających w sąsiedztwie fermy osób. Autorka przeglądu na str. 41 wskazała, iż efektywne zmniejszenie emisji osiągnie się poprzez przestrzeganie podstawowych wymogów techniczno – technologicznych i sanitarnych. Wszystkie te wymogi zostały zawarte w decyzji, w której dodatkowo w punkcie 6 osnowy decyzji, rozszerzono wymóg unikania emisji niezorganizowanej do powietrza poprzez wprowadzenie zakazu otwierania drzwi. W ocenie Sądu tego rodzaju zakaz, może, w szczególności w warunkach ekstremalnych, np. przy bardzo wysokiej temperaturze na zewnątrz (co miało miejsce podczas tegorocznego lata) doprowadzić do przestrzegania znajdujących się wewnątrz budynku ptaków. Należy podnieść, iż w obowiązującym stanie prawnym ochroną objęte są również zwierzęta i zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. Nr 106, poz. 1002 z 2003 r.), każde zwierzę wymaga humanistycznego traktowania. Z kolei w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. w sprawie minimalnych warunków utrzymania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 167, poz. 1629), stanowiącym akt wykonawczy do wyżej wskazanej ustawy, przewidziany jest obowiązek utrzymania w pomieszczeniach inwentarskich dla zwierząt gospodarskich obieg powietrza na poziomie nieszkodliwym dla tych zwierząt ( § 8 ust. 1). W przypadku wyposażenia tych pomieszczeń w mechaniczny lub automatyczny