IV SA/Wa 1523/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie WSA Małgorzata Miron (spr.),, As. WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] września 2004r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...]w W. - działając w oparciu o art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) oraz art. 104 kpa - odmówił przyznania I. W. płatności na rok 2004 z tytułu dopłaty wyrównawczej do powierzchni na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał jako przyczynę odmowy fakt, iż suma powierzchni działek rolnych, do których wnioskowano o przyznanie płatności jest mniejsza od minimalnej, wymaganej przepisami prawa, tj. od 1 ha. W wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez I. W. dnia [...] kwietnia 2005 r. od wyżej opisanej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż I. W. nie spełnia przesłanki uprawniającej do uzyskania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wniosek jej o przyznanie w/w płatności dotyczył działki nr [...] znajdującej się w obrębie ewidencyjnym W., w powiecie [...], gmina D., która wg wnioskującej posiadała powierzchnię 2,30 ha (powierzchnia przez nią zadeklarowana we wniosku), natomiast według danych z ewidencji gruntów i budynków łączna powierzchnia tej działki jest równa 0,34 ha. I. W. nie przedstawiła żadnych dokumentów, które mogłyby wskazywać, że stan faktyczny odnośnie tej działki jest inny od danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Wskazał przy tym organ, że wnioskująca wzywana była do złożenia wyjaśnień w tym zakresie - wobec stwierdzenia przez organ niezgodności danych zawartych we wniosku z danymi z ewidencji gruntów. Przesyłka zawierające wyżej wymienione wezwanie została zwrócona przez pocztę nadawcy, jako niepodjęta terminie natomiast wnioskująca nie wyjaśniła rozbieżności. Wobec powyższego - na podstawie §2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczególnych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. nr 73, poz. 6576), zgodnie z którym płatność udzielana jest producentowi rolnemu jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej 1 ha, organ uznał, że producent nie spełnia w/w przesłanki uprawniającej do ubiegania się o płatności czego konsekwencja była odmowa jej przyznania. Skargę na decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła I. W. domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i wypłacenia dopłat bezpośrednich w całości wraz z należnymi ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż nie ponosi winy za nieprawidłowości występujące we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Powyższe nieprawidłowości, według skarżącej, wynikały z faktu błędnego wypełnienia wniosku przez pracownika Biura Pomocy Rolniczej w O., który wpisał niewłaściwe numery działek tj. nr [...] zamiast [...] i [...]. Skarżąca wskazała także, iż w okresie, gdy organ kierował do niej wezwanie do złożenia wyjaśnień w sprawie wniosku przebywała we Francji, a zatem nie mogła odebrać wezwania i stawić się przed organem. Podniosła również, że we wniosku z dnia 30 czerwca 2004r. podała adres do korespondencji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej i poparł argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazując dodatkowo, że korespondencję do skarżącej przesyłano na adres wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych z dnia 15 kwietnia 2004r. W dacie kierowania do niej korespondencji organ nie znał innego adresu skarżącej, bowiem wniosek o zmianę wpisu w ewidencji producentów skarżąca złożyła dopiero w dniu 26 października 2004r. Organ podniósł także, że stwierdzenie skarżącej, iż nieprawidłowości wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich są wynikiem błędu pracownika Biura Pomocy nie usprawiedliwia jej bowiem skarżąca własnoręcznym podpisem pod wnioskiem potwierdziła zawarte w nim dane. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazanych. Zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Obowiązkiem każdego organu odwoławczego rozpoznającego odwołanie ( a także zażalenie) od rozstrzygnięcia organu I instancji jest w pierwszej kolejności zbadanie czy odwołanie to spełnia warunki formalne do jego merytorycznego rozpoznania tj. czy zostało wniesione przez podmiot posiadający przymiot strony w tym postępowaniu oraz czy został zachowany ustawowy termin do jego wniesienia. Brak którejkolwiek z w/w przesłanek skutkuje wydaniem stosownego rozstrzygnięcia o charakterze procesowym( umorzenia postępowania odwoławczego lub stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu); jednocześnie skutkuje to brakiem możliwości merytorycznego rozpoznania odwołania. Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że organ odwoławczy nie wyjaśnił, czy odwołanie skarżącej zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Zgodnie z treścią art. 129§2 kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie a jeżeli decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia. Pierwszorzędne zatem znaczenie dla ustalenia czy został zachowany w/w termin jest data doręczenia decyzji ( jej ogłoszenia) stronie, gdyż ta data rozpoczyna bieg terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy rozpoznający odwołanie I. W. nie zbadał czy i w jakiej dacie została skarżącej doręczona decyzja organu I instancji a w konsekwencji czy został zachowany wskazany w art. 129 §2 kpa termin. Sposoby doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym reguluje kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 8 działu I. W doktrynie wyróżnia się dwa rodzaje doręczeń ze względów podmiotowych: doręczenie właściwe i doręczenie zastępcze. Ustawodawca w art. 44 kpa wprowadził również tzw. fikcję prawną doręczenia pisma, która ma miejsce wówczas, gdy nie można dokonać doręczenia w trybie przepisów art. 42 i 43 kpa. Ponieważ w aktach administracyjnych brak jest zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Sąd zwrócił się do organów o wyjaśnienie tej okoliczności i otrzymał informację, że decyzja ta została skarżącej wysłana na adres podany przez nią we wniosku o wpis do ewidencji producentów dnia 8 września 2004 r. jednakże przesyłka - po dwukrotnym awizowaniu ( druga próba doręczenie przesyłki miała miejsce 17 września 205 r.)została przez pocztę zwrócona do adresata. Istnieje zatem konieczność ustalenia czy i jeśli tak to w jakiej dacie doszło do doręczenia omawianej przesyłki I. W. w trybie art. 44 kpa. Konsekwencją powyższego będzie ustalenie czy skarżąca wnosząc odwołanie dnia 12 kwietnia 2005 r. zachowała wskazany wyżej termin do jego wniesienia. Niezachowanie tego terminu winno skutkować stwierdzeniem przez organ odwoławczy, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Natomiast zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie - merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem ustawowego terminu skutkuje naruszeniem zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 kpa a to z kolei prowadzi do stwierdzenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156§1 pkt 2 kpa ( tak: wyrok NSA z dnia 10.09.2001r II SA 1726/00 Lex 51233). Należy przy tym zwrócić uwagę, że odwołanie skarżącej nie zawiera wniosku o ewentualne przywrócenie terminu do jego wniesienia. Jedynie w sytuacji uznania, że data 12 kwietnia 2005r. ( adnotacja pracownika na decyzji organu I instancji) jest datą doręczenia skarżącej decyzji organu pierwszej instancji należałoby uznać, iż skarżąca wnosząc odwołanie w dniu 12 kwietnia 2005r. zachowała termin, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa, zaś organ odwoławczy rozpoznając odwołanie i wydając decyzję postąpił prawidłowo. Powyższe rozumowanie byłoby uprawnione w sytuacji, gdyby organ wykazał powody, dla których doręczenie decyzji przez pocztę w dniu 24 września 2004r. nie rodziło skutków prawnych oraz podstawy uznawania wniesienia odwołania w dniu 12 kwietnia 2005r. za skuteczne. Organ nie wyjaśnił w/w kwestii a brak dowodu doręczenia decyzji organu I instancji skutkuje niemożnością dokonania przez Sąd samodzielnie w/w ustaleń. Brak w decyzji wymaganych konkretnych ustaleń odnośnie terminowości wniesienia odwołania, będących podstawą do rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji, stanowi naruszenie prawa procesowego - art. 7, 77§1 i 107 § 3 Kpa - mające wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie tego naruszenia musiało prowadzić do uchylenia przez Sąd decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2005r. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy w pierwszej kolejności rozstrzygnie kwestię zachowania terminu do wniesienia odwołania, po czym- w zależności od wyników w/w ustaleń wyda rozstrzygnięcie o charakterze procesowym lub rozstrzygnie sprawę merytorycznie. W świetle powyższego przedwczesne jest rozpatrywanie zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze. Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 §1 pkt 1lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270) - orzekł jak w sentencji.