IV SA/Wa 1523/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2009 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej G. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w części dotyczącej wymeldowania G. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, że na wniosek A. K. zostało wszczęte postępowanie administracyjne o wymeldowanie byłej żony G. K. i syna S. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Prezydent W. decyzją z dnia [...] maja 2009r. orzekł o wymeldowaniu G. K. i jej syna S. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w sprawie została spełniona przesłanka uzasadniająca wymeldowanie zawarta w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem wymienieni opuścili przedmiotowy lokal i nie dopełnili obowiązku wymeldowania się. Od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja2009r. odwołanie wniosła G. K. podnosząc, że nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. od 2000 r., ale do opuszczenia mieszkania zmusił ją swoim zachowaniem były mąż, który znęcał się nad nią psychicznie i fizycznie. Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie stwierdził, że przesłanką wymeldowania konkretnej osoby jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu. Przy czym, powołując się na orzecznictwo, organ stwierdził, że przez opuszczenie miejsca pobytu należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Dobrowolność musi wynikać z własnej woli zainteresowanego a nie z bezprawnego działania innych osób. Za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Z kolei o trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy zamiar i zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Przy ocenie zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie można poprzestać jedynie na oświadczeniu zainteresowanej osoby lecz winno się uwzględnić wszystkie okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny: Z oświadczenia A. K. wynika, że jego była żona G. K. i syn S. K. w 2000 r. opuścili lokal nr [...] przy ul. [...] w W. Od tego czasu nie korzystają z niego, nie nocują, nie posiadają rzeczy osobistych. Nie podejmują działań żeby do lokalu powrócić. Wnioskodawca nie wie gdzie była żona i syn mieszkają. Jedynie z synem widuje się sporadycznie. Lokal składa się z 2 pokoi, kuchni i łazienki. Duży pokój zamknęła na klucz G. K. i A. K. nie ma do niego dostępu. Z kolei G. K. stwierdziła, że została zmuszona do opuszczenia lokalu w 2000 r. przez byłego męża. Posiada klucze do drzwi, ale ze względu na zachowanie męża nie może tam zamieszkać. Nie podejmowała działań, które pozwoliłyby jej na powrót do przedmiotowego lokalu. Obecnie wraz z synem przebywa u mamy, którą się opiekuje. Zamierza wystąpić do sądu o podział wspólnego majątku. G. K. do akt sprawy dołączyła dokumentację medyczną, wyrok, w którym warunkowo umorzono postępowanie w stosunku do A. K. oskarżonego o czyn z art. 207 § 1 kk, wyrok rozwodowy, wyrok znoszący wspólność majątkową małżeńską, pisma z [...], [...], [...], korespondencję z SM S., potwierdzenia ponoszenia opłat za przedmiotowy lokal, S. K. potwierdził wyjaśnienia matki. Przesłuchani w sprawie świadkowie zeznali, że nie widzieli, aby G. K. i jej syn chcieli do lokalu powrócić. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy w oparciu o zebrany materiał dowodowy uznał, że przesłanka opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. przez G. K. została spełniona. Organ odwoławczy uznał, że G. K. w 2000 r. opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w W.. Wyprowadziła się dobrowolnie wskutek konfliktów do jakich dochodziło z jej byłym mężem. Od 2000 r. odwołująca nie podjęła żadnych 2 środków prawnych mających na celu powrót do lokalu. Zatem zrezygnowała z własnej woli z dalszego przebywania w przedmiotowym lokalu a tym samym opuszczenie miało charakter dobrowolny. Okoliczności sprawy, w ocenie organu odwoławczego wskazują również, iż opuszczenie miało charakter trwały. Świadczy o tym upływ 9 lat od momentu wyprowadzenia się przez G. K. z lokalu, która przez ten czas nie pojawiała się w przedmiotowym lokalu, a jej życie obecnie koncentruje się w lokalu matki. Do chwili obecnej nie wyraziła zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu ani też nie podała ewentualnej daty powrotu. Ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób - a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Zameldowanie w lokalu, jako czynność materialno-techniczna, jest jedynie rejestracją stanu faktycznego i nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie ustala istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...]z dnia [...] lipca 2009 r. wniosła G. K. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie; * art. 7 kpa poprzez brak dokładnego i samodzielnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie, co spowodowało błędy w ustaleniach stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, tj. błędne ustalenie, że wyprowadzenie się skarżącej z lokalu wynikało z jej własnej woli, że nie pojawiała się w mieszkaniu od 9 lat i nie wyraziła chęci powrotu do niego, * 77 i 80 kpa poprzez brak dokładnego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wydanie decyzji w oparciu o wybiórczą analizę zgromadzonych dowodów, * art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez niewłaściwe jej zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca dobrowolnie opuściła lokal. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 3 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzutami i wnioskami skargi, uznał iź decyzja Wojewody [...]z dnia [...] lipca 2009 r. narusza prawo w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Legalność decyzji administracyjnej wymaga jej zgodności zarówno z prawem materialnym, jak również z przepisami postępowania administracyjnego. Oceniając zaskarżoną decyzję, pod kątem przepisów proceduralnych stwierdzić należy, że wydanie jej nie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, do czego organ odwoławczy był zobowiązany zgodnie z określoną w art. 15 kpa zasadą dwuinstancyjności. Granice postępowania dowodowego generalnie wyznaczają zasady ogólne postępowania: powołana zasada dwuinstancyjności oraz wyrażona w art. 7 kpa zasad prawdy obiektywnej, która nakłada na organ odwoławczy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach art. 77 kpa. Stosownie do treści art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei to, czy dana okoliczność została udowodniona, organ administracji publicznej , zgodnie z art. 80 kpa, zobowiązany jest ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zgodzić się należy z zarzutem skargi, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia zasad art. 7,11 i 80 kpa. Zasadny jest zarzut skargi, że organy wbrew zgromadzonym dowodom w sprawie uznały, iż skarżąca opuściła przedmiotowy lokal dobrowolnie. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie. Uznanie przez organy opuszczenia przez skarżącą lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. z własnej woli nastąpiło wbrew dowodom zgromadzonym w sprawie. Bezsporne w sprawie jest, że skarżąca opuściła przedmiotowy lokal w 2000 r. W 1997 r. z powództwa G. K. przeciwko A.K. została 4 wszczęta sprawa o rozwód, Z treści wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w W. Wydział III Cywilny z dnia [...] października 2003 r. sygn. akt [...] i jego uzasadnienia wynika, że związek małżeński został rozwiązany z winy męża A. K. Sąd ten ustalił, że A. K. nadużywał alkoholu i przejawiał agresję fizyczna w stosunku do żony, zdarzały się przypadki, że ją uderzył, G. K. wraz z synem nie przebywa w mieszkaniu stron od 2000 r. z uwagi na konfliktową sytuację w domu. Z powyższego wynika, że konfliktowa sytuacja w domu wynikała z agresywnego zachowania się A. K. w stosunku do żony G. K. W aktach sprawy znajduje się również odpis wyroku Sądu Rejonowego dla W. III Wydział Karny z dnia [...] lipca 2005 r. sygn. akt [...], z którego wynika, że A.K. został oskarżony o to, że w W. w okresie od października 1993 r. do stycznia 1999 r. oraz od marca 1999 r, do czerwca 1999 r, oraz od 2 września 1999 r. do 30 września 1999 r, znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoją żoną G. K. , w ten sposób, że wszczynał awantury, ubliżał jej słowami powszechnie uznawanymi za obelżywe, szarpał i groził pozbawieniem życia, tj. o czyn z art. 207 § 1 kk. Wyrokiem tym postępowanie w stosunku do A. K. zostało warunkowo umorzone na okres próby 2 lat. W okresie próby A. K. został oddany pod dozór kuratora, jak również został zobowiązany do powstrzymywania się od nadużywania alkoholu. Fakt warunkowego umorzenia postępowania świadczy, że Sąd uznał A. K. za winnego zarzucanych mu czynów. Należy zauważyć również, że pomimo, iż wyrok w sprawie został wydany w 2005 r. to samo postępowanie karne przed sądem zostało wszczęte już w 2000 r., o czym świadczy sygnatura akt. Wobec powyższego nieuzasadnione i sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym jest stanowisko organu przyjęte w zaskarżonej decyzji, że G. K. z własnej woli wyprowadziła się z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. i tym samym opuszczenie to miało charakter dobrowolny. Materiał dowodowy wskazuje wprost, że G. K. opuściła w/w lokal mieszkalny zmuszona do tego zachowaniem swojego byłego męża A. K., noszącym znamiona czynu karalnego. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego wskazywała, że opuszczając lokal nr [...] przy ul. [...] w W. pozostawiła w nim swoje rzeczy. Organ nie wyjaśnił tej kwestii i nie ustosunkował się do niej. Potwierdzenie się 5 słów skarżącej może wskazywać na niedobrowolne opuszczenie lokalu mieszkalnego. Podstawę materialnoprawną decyzji o wymeldowaniu skarżącej z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993, ze zm. -zwanej dalej: ustawą o ewidencji), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu omawianego wyżej art. 15 ust. 2 jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, nadto że opuszczenie danego lokalu to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia tego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organów, należy uznać, że skarżąca nie opuściła dobrowolnie lokalu mieszkalnego, w którym była zameldowana na pobyt stały. Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem organów, że skarżąca od 2000 r. nie podjęła żadnych środków prawnych mających na celu powrót do lokalu. W aktach administracyjnych znajdują się dowody, które zaprzeczają temu stanowisku. Z powództwa skarżącej toczyła się sprawa rozwodowa, która zakończyła się wyrokiem orzekającym rozwód związku małżeńskiego małż. K. z winy męża. Postępowanie rozwodowe zostało wszczęte w 1997 r., a zakończone zostało prawomocnym wyrokiem dopiero w dniu [...] października 2004 r. W 2000 r. zostało wszczęte postępowanie karne, w którym oskarżonym był A. K. , a które zakończyło się wyrokiem sądowym w dniu [...] lipca 2005 r. Wyrok ten został wykonany w 2007 r., kiedy upłynął okres próby orzeczony wobec A. K. W postępowaniach tych skarżąca udowodniła, że z uwagi na zachowanie A. K. nie może wspólnie z nim zamieszkiwać w miejscu stałego zameldowania. Przecież w okolicznościach 6 sprawy niecelowe byłoby wytaczanie przez skarżącą powództwa posesoryjnego. Bo to znęcanie się fizyczne i psychiczne na nią przez A. K. było powodem opuszczenia wspólnego miejsca zamieszkania. Organ nie wziął również pod uwagę okoliczności podniesionych przez skarżącą, że posiada ona klucz do przedmiotowego lokalu, w lokalu tym zajmuje pokój, w którym są jej rzeczy i który jest przez nią zamknięty oraz, że opłaca połowę czynszu związanego z tym lokalem. Są to okoliczności świadczące o trwającym związku skarżącej z przedmiotowym lokalem i braku z jej strony zamiaru opuszczenia tego lokalu, W okolicznościach konkretnej sprawy, nawet wieloletnie nieprzebywanie danej osoby w miejscu stałego zameldowania, nie świadczy jeszcze o trwałym opuszczeniu lokalu mieszkalnego. Skoro powodem opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego zameldowania było znęcanie się fizyczne i psychiczne nad nią przez byłego męża, to dopóki po stronie skarżącej istnieje obawa powtórzenia się takiego zachowania, usprawiedliwione jest fizyczne nieprzebywanie jej w przedmiotowym lokalu. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając odwołanie G. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] maja 2009 r. uwzględni wskazania i ocenę prawną przedstawione w uzasadnieniu wyroku i ponownie oceni czy w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uzasadniające wymeldowanie skarżącej z przedmiotowego lokalu. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/w ustawy.