IV SA/Wa 1523/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla J. J. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., 2. odmówić zwolnienia J. J. od kosztów sądowych. W pismach z dnia 6 czerwca 2013 r. K. M. i J. J. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzje Wojewody [...], utrzymujące w mocy decyzje organu pierwszej instancji o wymeldowaniu ich z pobytu stałego. Sprawę ze skargi J. J. zarejestrowano pod sygn. akt IV SA/Wa 1523/13, a sprawę ze skargi K. M. pod sygn. akt IV SA/Wa 1525/13. W obu sprawach skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisów od skarg w kwotach po 100 zł. Następnie, obydwoje zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Ze złożonych na urzędowych formularzach wniosków z dnia 16 lipca 2013 r. oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń z dnia 6 sierpnia 2013 r. wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Źródłami ich utrzymania są świadczenia emerytalno-rentowe: K. M. w wysokości 2.209,35 zł netto miesięcznie i J. J. w wysokości 1.205,57 zł netto miesięcznie. Skarżący nie dysponują oszczędnościami, ani wartościowymi przedmiotami. Około 600 zł miesięcznie wydatkują na zakup leków. Raz w roku dokonują zakupu węgla i drewna opałowego. W lipcu bieżącego roku kupili dwie tony węgla za kwotę 1.599,00 zł, natomiast wydatki na drewno ostatni raz ponieśli w grudniu ubiegłego roku. Wedle oświadczeń zawartych w uzasadnieniach wniosków kwota wydatków z tego tytułu wynosi 800 zł, zaś miesięczne opłaty za energię elektryczną wynoszą 120 zł. W dniu 2 sierpnia bieżącego roku J. J. wydatkowała kwotę 312,08 zł na zakup gazu w butlach i paliwa. Oceniając sytuację materialną i możliwości płatnicze skarżących, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Wysokość wpisu w każdej ze spraw wszczętych skargami K. M. i J. J. wynosi 100 zł (§ 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w postępowaniach wszczętym skargami na decyzje Wojewody [...], jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo także nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Miesięczny dochód uzyskiwany przez K. M. i J. J. wynosi prawie 3.415 zł netto, co daje przeszło 1.700 zł na osobę. Z kolei wykazana przez skarżących wysokość wydatków na zaspokojenie koniecznych kosztów utrzymania, jak zakup leków, koszty opłat za energię elektryczną, opał, czy gaz, wynosi nieco ponad 1.200 zł średnio miesięcznie. Uwzględniając przy tym aktualny poziom cen innych dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, jak wyżywienie, czy ubranie, należy stwierdzić, że dochód K. M. i J. J. pozwala na wygospodarowanie kwoty 200 zł niezbędnej do uiszczenia wpisów od ich skarg na decyzje Wojewody [...]. Wnioskodawcy są w stanie uiścić także pozostałe opłaty sądowe, ewentualnie należne na dalszym etapie postępowania przed Sądem, zwłaszcza, że uiszczenie tych opłat nie będzie się wiązać z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie wydatków ze wskazanych wyżej tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wykazana przez skarżących sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, iż spełniają oni przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa, nie można bowiem stwierdzić, że nie są oni w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec stwierdzenia, że K. M. i J. J. nie spełniają przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełniają warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżący mogą ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano, analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawach wszczętych skargami K. M. i J. J. wysokość opłat sądowych, jak wpis od skargi, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też wpisy od zażaleń lub wpis od skargi kasacyjnej, jednorazowo nie przekroczy 100 zł. Ustalono też, że sytuacja materialna skarżących umożliwia im poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia wskazanych opłat. Porównanie wysokości świadczeń emerytalno-rentowych otrzymywanych przez K. M. i J. J. do wysokości wykazanych przez nich niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym każe jednak stwierdzić, że dochód osiągany przez wnioskodawców nie pozwala na wygospodarowanie środków niezbędnych do poniesienia kosztów ustanowienia radcy prawnego. Biorąc przy tym pod uwagę, że skarżący nie mają ani oszczędności, ani wartościowych przedmiotów, które można by spieniężyć w celu pozyskania dodatkowych środków należy stwierdzić, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie są oni w stanie samodzielnie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcę prawnego, zostały zatem spełnione. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.