IV SA/Wa 1526/09

Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący W.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie zainicjowanej jego skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, ze prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego źródła dochodu, majątku ani oszczędności i obecnie odbywa przeszkolenie w związku z powrotem do zawodu lekarza w ramach którego nie jest mu wypłacane wynagrodzenie. Do wniosku skarżący załączył kopię decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. o utracie przez skarżącego z dniem 16 marca 2008 r. statusu osoby bezrobotnej, kopię skierowania na przeszkolenie wydanego przez Okręgową Radę Lekarską w W. w dniu [...] kwietnia 2006 r., zaświadczenie o odbyciu przeszkolenia w zakresie różnych dziedzin medycyny oraz kopię legitymacji ubezpieczeniowej, z której wynika, że od dnia 24 kwietnia 2007 r. do chwili obecnej uprawnienie skarżącego do świadczeń lekarskich poświadcza Powiatowy Urząd Pracy w P. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił W.K. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Skarżący wniósł od tego postanowienia sprzeciw. W.K. podał, że nie wykonuje jakiejkolwiek pracy zarobkowej, a wszelkie koszty związane z bieżącym utrzymaniem pokrywają rodzice, u których mieszka. W związku z tym Sąd wezwał skarżącego do udzielenia jednoznacznych informacji na temat źródeł finansowania wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie. Sąd pouczył skarżącego, że jeżeli pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, zobowiązany jest podać dochody tych osób i opisać sytuację materialną tych osób. W odpowiedzi skarżący stwierdził, że ojciec jest emerytem (1750 zł), natomiast matka nie żyje. On zaś odbywa szkolenie medyczne. Sygn. akt IV SA/Wa 1526/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zakres i warunki przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym regulują przepisy art. 245 i 246 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tymi przepisami prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, rady prawnego, doradcy podatkowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko do wydatków albo od opłat sądowych i wydatków łub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może przy polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez stronę, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym uzależnione jest natomiast od wykazania przez stronę braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powołanej ustawy). Z mających zastosowanie w sprawie, powołanych wyżej przepisów, wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony ustawodawca obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Użyte w przepisie art. 246 ustawy pojęcia nieostre, tj. poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny, jakichkolwiek kosztów postępowania, wymagają skonkretyzowania w postaci dokładnej i wyczerpującej argumentacji skarżącego, względnie, w sytuacji gdy okaże się to niewystarczające, zobrazowania sytuacji materialnej za pomocą odpowiednich dokumentów (art. 255 ustawy). Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy, zawierający informacje o posiadanych przez stronie aktywach, nie jest bowiem zawsze wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Z omówionym wyżej obowiązkiem strony skarżącej powiązany jest odpowiadający mu obowiązek Sądu, do dokonania wszechstronnej i rzetelnej analizy wskazanych we wniosku (załączonych dokumentach) okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, ze wskazane okoliczności Sygn. akt IV SA/Wa 1526/09 mieszczą się w hipotezie art. 246 ustawy. Rzetelna ocena sytuacji materialnej wnioskującego o przyznanie prawa pomocy wymaga zbadania czy skarżący posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania, do czego - jak wyżej wskazano - konieczny jest udział skarżącego. To w interesie skarżącego leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Jak wynika z powyższego, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Ocena przez Sąd sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, ze skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również wiąże się ze zbadaniem, czy skarżący posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W interesie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leży zatem przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. W złożonym wniosku o prawo pomocy skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku, przedmiotów wartościowych, oszczędności ani źródeł dochodów. W piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. stwierdził natomiast, ze mieszka u rodziców. Następnie - w piśmie z dnia [...] grudnia 2009 r. - wyjaśnił, że matka nie żyje, ojciec jest emerytem, który opiekuje się synem - alkoholikiem. Podkreślenia wymaga, że o konieczności uwzględnienia złożonego wniosku o prawo pomocy nie może przesądzać powoływanie się przez skarżącego na odbywanie przeszkolenia w związku ze stwierdzeniem przerwy w wykonywaniu zawodu lekarza, podczas którego skarżącemu nie przysługuje wynagrodzenie, skoro z dokumentów załączonych do rozpoznawanego wniosku wynika, że przeszkolenia w zakresie poszczególnych dziedzin medycyny skarżący odbył w latach 2006-2008, zaś ostatnie z zaliczonych przez skarżącego szkoleń zakończyło się prawie rok przed wystąpieniem ze skargą do sądu, tj. 30 października 2008 r. Fakt, że uprawnienie skarżącego do świadczeń leczniczych aktualnie poświadcza właściwy Urząd Pracy również nie może stanowić okoliczności decydującej przy rozstrzyganiu w sprawie złożonego wniosku. Pozostawanie bez pracy nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności uniemożliwiającej stronie ponoszenie kosztów postępowania, okoliczność ta nie Sygn. akt IV SA/Wa 1526/09 wyklucza bowiem posiadania przez skarżącego oszczędności lub majątku, który generuje dochód wystarczający na pokrycie tak bieżących kosztów utrzymania skarżącego, jak i kosztów wszczętego przez stronę postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Prawo pomocy jest instytucją skierowaną do osób, które wykazały w sposób nie budzący wątpliwości, że znajdują się w ubóstwie, a zatem nie są stanie -z uwagi na wiek, stan zdrowia, trudną sytuacje rodzinną - zdobyć środki finansowe na pokrycie kosztów swojego udziału w postępowaniu sądowym. Skarżący tego nie uczynił. Wyjaśnić ponadto należy, że warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi jest uiszczenie przez skarżącego wpisu w wysokości 100 zł. Natomiast wśród kosztów sądowych które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości, do najbardziej prawdopodobnych należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia -w niniejszej sprawie obydwie w wysokości po 100 zł. Koszty te mają charakter jednorazowy, a ponadto jako związane z konkretnymi etapami postępowania sądowego są rozłożone w czasie, co powoduje, że ich ewentualne opłacenie jest znacznie mniej odczuwalne dla domowego budżetu. Zaznaczyć przy tym należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie ma obowiązku występowania przez fachowego pełnomocnika (wyjątek stanowi jedynie wymóg sporządzenia przez osobę uprawnioną niektórych środków zaskarżenia), co wpływa na obniżenie ponoszonych przez stronę kosztów. W przypadku zaś uwzględnienia przez Sąd wniesionej skargi będzie przysługiwał skarżącemu od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 P.p.s.a.). Z przytoczonych względów Sąd uznał, że skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy, orzekł, jak w sentencji postanowienia.