IV SA/Wa 1534/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi S. A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat D. B. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2010r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] maja 1971r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1970r. nr [...] o przejęciu na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. 7,77 ha, położonego we wsi K. powiat G., stanowiącego byłą własność S. A. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nadzorczy podał, iż z akt postępowania zwykłego niniejszej sprawy wynika, iż decyzją z dnia [...] grudnia 1970r [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. przejęło na własność Państwa opuszczone gospodarstwo rolne o powierzchni 7, 77 ha, położone we wsi K. powiat G., stanowiące byłą własność S. A. Po rozpoznaniu odwołania, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. decyzją z dnia [...] maja 1971r. utrzymało powyższą decyzję w mocy. Pismem z dnia [...] stycznia 1997r. S. A. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rozpatrzenie sprawy przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego na rzecz Państwa z naruszeniem prawa. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] maja 2000r. odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez stronę decyzji. Z kolei decyzją z [...] września 2000r. wydaną w wyniku wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister utrzymał w mocy wymienioną powyżej decyzję. Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2002r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt IV S.A 2259/00) oddalił skargę S. A. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2000r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego. Kolejnym pismem z dnia [...] września 2007r. S. A. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1970r. Rozpoznając ten wniosek organ nadzorczy wskazał, iż byt prawny decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji jest uzależniony w całości od utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji, zgodnie z poglądem wyrażanym w orzecznictwie powinien być więc z urzędu potraktowany jako wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego w sprawie zakończonej decyzją organu drugiej instancji. Z tego też względu Minister, iż wniosek strony w sprawie niniejszej dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] maja 1971 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1970r. o przejęciu na własność Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. 7,77 ha, położonego we wsi K., stanowiącego byłą własność S. A. Minister skonstatował, iż w stanie faktyczno-prawnym niniejszej sprawy kolejny wniosek skarżącego z dnia [...] września 2010r. zawiera żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, która już była przedmiotem postępowania nieważnościowego, jak również zapadłe w tym postępowaniu rozstrzygnięcie było oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego. Podkreślił, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, to kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Ponowne rozpoznanie sprawy, w sytuacji uprzedniego jej ostatecznego załatwienia oznaczałoby wydanie rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa i jego nieważność z przyczyny, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Z tego względu zasadnym było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego zgodnie z art. 105 k.p.a. Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2010r. wniósł S. A., jednakże nie wskazał w niej żadnych konkretnych naruszeń prawa. Podał jedynie, że zgodnie ze wskazówkami Naczelnego Sądu Administracyjnego udzielonymi po ogłoszeniu wyroku, złożył prośbę do Rzecznika Praw Obywatelskich w celu wniesienia przez niego skargi do Trybunału Konstytucyjnego, jednak Rzecznik odmówił złożenia skargi. Powołując się na informacje podawane w telewizji o zwrotach byłym właścicielom utraconych majątków, stwierdził, że również jego gospodarstwo powinno być zwrócone, gdyż zaledwie kilka miesięcy pozostawało bez nadzoru właściciela. Wyjaśnił, iż przedmiotowe gospodarstwo rolne nie było opuszczone w momencie przejęcia na własność Państwa, ponieważ było doglądane przez brata A. A. zamieszkującego w sąsiedztwie, który po opuszczeniu przedmiotowego gospodarstwa przez dzierżawcę P. K., objął nad nim opiekę, zapobiegając dewastacji budynków gospodarczych i mieszkalnego, a zatem - zdaniem skarżącego - nie można traktować tego gospodarstwa jako pozostającego bez opieki i nadzoru. Zdaniem skarżącego skarga jest zasadna, gdyż krzywdy wyrządzone mu w latach PRL-u nie zostały uznane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako złamanie prawa własności, a to świadczy o tym, że rząd RP nie jest rządem sprawiedliwym. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza przedstawionych Sądowi akt administracyjnych potwierdza prawidłowość ustaleń dokonanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Bezspornym jest, iż w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] maja 1970r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] grudnia 1970r. dotyczących przejęcia na rzecz Państwa, jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. 7,77 ha położonego w K., stanowiącego byłą własność S. A. było już prowadzone w 2000r. postępowanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na wniosek S. A. Sprawa ta została zakończona ostateczną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2000r. utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2000r. odmawiającą stwierdzenia nieważności w/w decyzji o przejęciu przedmiotowego gospodarstwa na rzecz Państwa. Skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2002r. wydanym w sprawie sygn. akt IV SA 2259/00. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, iż: "Niewadliwe są ustalenia organu administracyjnego dotyczące stanu faktycznego sprawy, jak również dokonana ocena prawna." Żądanie w takiej sytuacji wydania przez ten sam organ następnej decyzji, w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r., która pozostaje w obiegu prawnym, należy uznać za całkowicie bezpodstawne i niedopuszczalne, ponieważ wydana w tych okolicznościach decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Słusznie zatem organ nadzorczy wskazał, że dopóki istnieje w obrocie prawnym decyzja, którą odmówiono stwierdzenia nieważności kwestionowanej przez skarżącego decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego stanowiącą jego b. własność, to ponowne rozstrzygnięcie sprawy spełniałoby przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieważności wydanej decyzji jako dotkniętej kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. W tym miejscu należy stwierdzić, iż w istocie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, rozpoznając wniosek S. A. z dnia [...] stycznia 2007r., powinien na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a nie umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jednakże uzasadnienie decyzji umarzającej postępowanie jest tak skonstruowane, iż w rzeczywistości dotyczy odmowy wszczęcia postępowania, a zatem ta wadliwość nie ma istotnego znaczenia w sprawie. Jedną bowiem z przesłanek odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest niedopuszczalność wszczęcia postępowania nieważnościowego, jeżeli takie postępowanie dotyczące tej samej sprawy materialnoprawnej zostało zakończone już wcześniejszą merytoryczną decyzją, gdyż ta niedopuszczalność wynika z art. 156 §1 pkt 3 k.p.a. Powołany 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowi gwarancję powagi rzeczy osądzonej, zgodnie z którą w tej samej sprawie nie mogą występować w obrocie prawnym równocześnie dwie decyzje administracyjne. Zasadnym jest zauważyć, iż zarówno w literaturze przedmiotu, jak również w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ponowne rozstrzygnięcie przez organ tej samej sprawy załatwionej wcześniejszą decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2009r, II OSK 783/08). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi {Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.