IV SA/Wa 1540/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, asesor WSA Aneta Opyrchał (spr.), Protokolant Katarzyna Tomiło, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi T. Z. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego T.Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. G. Sp. z o.o. w G.(dalej w skrócie: G.) wniosły o wyjaśnienie - w trybie art. 113 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego - wątpliwości co do treści pkt I rozstrzygnięcia decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1983r., mocą której udzielono ww pozwolenia wodnoprawnego na składowanie fosfogipsu na gruntach przybrzeżnych [...] na składowisku w W., tzn. czy określona "wysokości hałdy ponad 41 metrów" oznacza wysokość w stosunku do poziomu morza (m.p.m.), czy wysokość w stosunku do poziomu terenu składowiska fosfogipsu (m.p.t.). Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2002r. wyjaśnił, iż określona w opisanym pozwoleniu wodnoprawnym maksymalna wysokość hałdy fosfogipsu do 41 metrów oznacza wysokość liczoną od poziomu terenu. Decyzję tą doręczono wnioskodawcy -jako stronie postępowania, a do wiadomości przesłano Zarządowi Gminy P., Zarządowi Miasta G. i PWIOŚ w G. W dniu 17 marca 2003r. zażalenie na powyższe postanowienie wniósł T. Z., podnosząc iż akt ten stanowi uzupełnienie decyzji z [...] czerwca 1983r., tym samym narusza art. 113 §2 K.p.a. Minister Środowiska postanowieniem z [...] maja 2003r. stwierdził niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż T. Z. nie był stroną postępowania, w wyniku którego wydano G. pozwolenie wodnoprawne, ani też postępowania dotyczącego wyjaśnienia wątpliwości co do jego treści. Nadto w zażaleniu nie podniósł, iż zaskarżone postanowienie narusza jego interes prawny lub obowiązek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 maja 2004r, sygn. akt IV SA 2276/03 uchylił postanowienie Ministra Środowiska z [...] maja 2005r. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał na brzmienie art. 134 K.p.a., z którego wynika, iż w ramach postępowania wstępnego organ drugiej instancji może podjąć dwa różniące się co do istoty i mające odmienne przesłanki rozstrzygnięcia orzekające o przeszkodach do merytorycznego rozpoznania środka zaskarżenia. Mianowicie organ odwoławczy zgodnie z art. 134 K.p.a. stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem Minister Środowiska w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził niedopuszczalność zażalenia, motywowaną brakiem przyznania T. Z. statusu strony, zaś w odpowiedzi na skargę- wnosząc o jej oddalenie - wskazał na złożenie zażalenia z uchybieniem terminu, która to kwestia nie była badana przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. W konkluzji stwierdził, iż nie ma racjonalnego powodu, aby odmawiać skarżącemu przymiotu strony w postępowaniu o wyjaśnienie wątpliwości co do treści pozwolenia wodnoprawnego z [...] czerwca 1983r. Po ponownym rozpoznawaniu zażalenia, już z udziałem T. Z., Minister Środowiska postanowieniem z [...] grudnia 2005r. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2002r. W uzasadnieniu aktu powtórzono argumentację organu pierwszej instancji, tym samym odmówiono słuszności twierdzeniom T. Z., jakoby kontrolowane postanowienie uzupełniało treść decyzji z [...] czerwca 1983r. T. Z. w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Środowiska z [...] grudnia 2005r. Wskazał, iż zaskarżone postanowienie narusza jego interes prawny, albowiem zarówno decyzja z [...] czerwca 1983r, jal T postanowienie z [...] czerwca 2002r., są dla niego krzywdzące. Instrukcja składowania dołączona - zdaniem skarżącego - do wniosku G. o wydanie pozwolenia wodnoprawnego stanowiła o wysokości hałdy mierzonej od poziomu morza. Bezprawnie podniesione składowisko spowoduje dalszy zasięg rozprzestrzeniania się trującego oddziaływania składowiska, co narusza jego interes jako podmiotu z nim sąsiadującego. Minister Środowiska - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie, tym samym podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uwzględnił skargę przez stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2005r.. Uznał, iż postanowienie to - z powodu uchybienia, które wziął pod uwagę z urzędu - wydano z rażącym naruszeniem prawa, czyli zaszła przyczyna określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Zgodnie z art. 141 § 1 i § 2 K.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Zażalenie -stosownie do art. 141 § 2 K.p.a. wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie -od dnia jego ogłoszenia stronie. Oznacza to, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej jaką jest wniesienie zażalenia jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność środka zaskarżenia, czego następstwem jest ostateczność aktu administracyjnego. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie (zażalenie) zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Rozpatrzenie środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym aktu ostatecznego, a zatem takiego, który korzysta z ochrony trwałości (art. 16 § 1 K.p.a.) (wyrok NSA z 18.11.1999r., I SA 330/99, Lex nr 48749; uchwała 7 sędziów NSA z 12.10.1998r., OPS 11/98, ONSA 1999/1/4). Organ odwoławczy w przedmiotowej sprawie, po uznaniu w wyniku postępowania sądowoadministracyjnego skarżącego za stronę postępowania uprawnioną do wniesienia zażalenia od postanowienia wyjaśniającego wątpliwości co do treści pozwolenia wodnoprawnego, był zobowiązany zbadać, czy zażalenie od kwestionowanego postanowienia zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, a w przypadku uchybienia terminu - do stwierdzenia wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu stosownie do treści art. 134 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. Dokonując tego badania winien mieć na względzie, iż strona która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, ma możliwość złożenia środka zaskarżenia, z tym że termin do jego wniesienia dla takiej strony liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji (postanowienia) stronie, która brała udział w postępowaniu (której doręczono decyzję, postanowienie). Po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (wyrok NSA z 16.07.2002r., II SA 2230/00, M. Prawny 2002/20/916; wyrok NSA z 27.08.1999r., IV SA 1758/97, Lex nr 47876). Jak wynika z akt sprawy w postępowaniu toczącym się przed organem pierwszej instancji w sprawie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji z [...] czerwca 1983r. (pozwolenia wodnoprawnego) podmiotami, którym je doręczono były: G., Zarząd Gminy P., Zarząd Miasta G. i PWIOŚ w G.. W tej sytuacji organ odwoławczy - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy - ustali w jakiej dacie podmioty te odebrały postanowienie organu pierwszej instancji i od najpóźniejszej daty odbioru obliczy bieg ustawowego terminu do wniesienia zażalenia. Mając jednocześnie na uwadze termin wniesienia zażalenia przez skarżącego, czyli - jak wynika z pieczęci na kopercie nadawczego urzędu pocztowego -17 marca 2003r. Zatem w sytuacji, gdy organ nie ocenił terminowości wniesienia zażalenia, tylko rozpatrzył je merytorycznie, należało uznać, iż wydał zaskarżone postanowienie z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Organ odwoławczy - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy - będzie miał na względzie ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym wyroku. Sąd wobec zaistnienia przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia, z racji przedwczesności nie badał jego legalności od strony merytorycznej, czyli zgodności z prawem prawidłowości wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji z [...] czerwca 1983r., tym samym nie rozważał w tym zakresie zarzutów skarżącego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 P.p.s.a. - orzekł jak w pkt I i III sentencji wyroku. Koszty postępowania sądowego, na które złożył się wpis od skargi, zasądził na rzecz skarżącego na zasadzie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.