IV SA/Wa 1543/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi T. K. i R. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]. IVSA/Wa 1543/09 Uzasadnienie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., po rozpatrzeniu wniosku T. K. i R. K., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1978 r. w przedmiocie przejęcia na własność Państwa części nieruchomości rolnej składającej się z działki nr [...] o powierzchni 0,2348 ha położonej w W., stanowiącej byłą własność wnioskodawców. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość rolna została przejęta decyzją Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1978 r. na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. nr 32, poz. 140), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z tym przepisem, jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełnia warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogą być na jego wniosek w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo. Natomiast stosownie do art. 53 ust. 3 ustawy gospodarstwo rolne może być przejęte w myśl ust. 1 również od właściciela, który spełnia warunki do emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, jeżeli nabył on prawo do emerytury lub renty na podstawie innych przepisów. Organ wskazał, że ani R. K. ani T. K. nie spełniali warunków do uzyskania emerytury, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy. Zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z decyzji Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1978 r. wynika, iż postępowanie w sprawie odpłatnego przejęcia nieruchomości na własność Państwa zostało wszczęte na wniosek R. K. i T. K. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego T. K. oświadczyła, że przed wydaniem decyzji Naczelnika Gminy w B. nie występowała z mężem do urzędu z wnioskiem o wykup nieruchomości. Wartość przejętej działki, jak wynika z dołączonego do akt sprawy szacunku gruntów, ustalającego wartość przejmowanej nieruchomości została ustalona, zgodnie z cenami obowiązującymi przy sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1978 r. wynika, iż wnioskodawcy otrzymali tą decyzję w dniu [...] września 1978 r. Pomimo zawartego w decyzji IVSA/Wa 1543/09 pouczenia o prawie wniesienia odwołania od decyzji z możliwości takiej nie skorzystali. Ponadto określona w decyzji za odpłatne przejęcie przez Państwo części gospodarstwa rolnego kwota w wysokości 5.964,20 zł została wypłacona na rzecz wnioskodawców. Potwierdza to znajdująca się na przedłożonej kopii decyzji pieczątka Banku Spółdzielczego [...] O/B. z datą [...] listopada 1978 r. oraz oświadczenie wnioskodawców. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podniósł, iż wnioskodawcy zgadzali się więc z decyzją Naczelnika Gminy w B. Decyzja ta była zgodna z ich wolą. Po wydaniu decyzji nie wnosili żadnych zarzutów i roszczeń odnośnie przedmiotowej nieruchomości. W ocenie organu Naczelnik Gminy w B. nie wydał swej decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie zdaniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi brak jest przesłanek by przyjąć, że decyzja Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1978 r. została wydana bez zgody właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Pomimo faktu, że nie udało się odnaleźć wniosku o przejęcie nieruchomości na własność Państwa, a T. K. oświadczyła, że nie składała z mężem takiego wniosku, nie można przyjąć, że przekazanie nieruchomości nastąpiło z naruszeniem prawa i wbrew woli właścicieli. W treści decyzji z 1978 r. znajduje się bowiem zapis, że wydano ją "po rozpatrzeniu wniosku K. R. i T.". W ocenie organu należy przyjąć, że wniosek ten być może nie został zgłoszony w przewidzianej przez przepisy prawa formie. Jednakże niewątpliwie taka była wola właścicieli przedmiotowej nieruchomości. W sprawie niekwestionowane jest, że decyzja została doręczona właścicielom i nie złożyli oni odwołania od tej decyzji, pobrali też należne za przejętą nieruchomość spłaty pieniężne, co jest argumentem, że decyzja została wydana zgodnie z ich wolą. Wnioskodawcy wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że: * decyzja Naczelnika Gminy B. została wydana mimo braku wymaganego prawem wniosku właścicieli o przejęcie na własność Państwa przedmiotowej nieruchomości. Organ przyjął domniemanie istnienia takiego wniosku, którego nie było; * bezprawnie zastosowano ustawę, jako że przedmiotowa działka nr [...] miała powierzchnię 0,2348 ha i zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności oraz IV SA/Wa 1543/09 dziedziczenia gospodarstw rolnych (t. j.: Dz. U. z 1983 r. nr 19, poz. 86), zwanego dalej "rozporządzeniem z 1964 r.", nie była gospodarstwem rolnym. Ponadto, stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 1971 r. w sprawie nieruchomości niepodlegających przekazaniu lub przejęciu oraz warunków ich nabycia przez posiadaczy zależnych (Dz. U. nr 37, poz. 331) gruntu o powierzchni nieprzekraczającej 0,5 ha w chwili wykupu nie uważa się za nieruchomość rolną. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. wskazując na takie same argumenty, jak w utrzymanej w mocy decyzji. Skargę na decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. wnieśli T. K. i R. K. podtrzymując argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydana została z naruszeniem prawa. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją prowadzone było w trybie nadzwyczajnym tj. dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1978 r. o przejęciu na własność Państwa części nieruchomości rolnej składającej się z działki nr [...] o powierzchni 0,2348 ha położonej w W., stanowiącej własność R. i T. K.. IVSA/Wa 1543/09 Byli właściciele nieruchomości wskazywali, w swym wniosku, że decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z powszechnym w doktrynie i orzecznictwie poglądem rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zdaniem składu orzekającego taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Badana w trybie nadzoru decyzja Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1978 r. o przejęciu na własność Państwa części nieruchomości rolnej, wydana została w oparciu o przepis art. 53 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U.z1977r. Nr 32, poz. 140). Przepis art. 53 ust. 1 tej ustawy stanowił, że jeżeli właściciel gospodarstwa rolnego nie spełnia warunków do uzyskania emerytury lub renty inwalidzkiej na podstawie ustawy, nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa rolnego mogą być na jego wniosek w całości lub w części przejęte odpłatnie przez Państwo. Z powyższego jednoznacznie wynika, że przejęcie całości gospodarstwa lub jego części przez Państwo na podstawie tego przepisu mogło nastąpić tylko na wniosek właściciela gospodarstwa. Przepis art. 53 i inne przepisy ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin nie przewidywały żadnych wyjątków od tej zasady. W decyzji Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1978 r. o przejęciu na własność Państwa części nieruchomości rolnej, podano wprawdzie, że nieruchomość została przejęta na wniosek właścicieli jednak w aktach sprawy brak jest dowodu, który potwierdzałby tę okoliczność. Skarżący natomiast konsekwentnie twierdzą, że takiego wniosku nigdy nie składali. W tym miejscu należy wskazać, że bez znaczenia w sprawie badania zgodności z prawem decyzji Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1978 r. o przejęciu na własność Państwa części nieruchomości rolnej jest okoliczność, że zainteresowani nie odwołali się od tej decyzji oraz, że przyjęli odszkodowanie za IVSA/Wa 1543/09 nieruchomość. Znaczenie natomiast ma okoliczność, że organ prowadzący postępowanie nadzorcze nie przedstawił dowodu, który obaliłby twierdzenie skarżących, iż nigdy nie składali wniosku o przejęcie przez Państwo ich nieruchomości. Z przedstawionego Sądowi materiału dowodowego wynika zatem, że decyzja Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1978 r. o przejęciu na własność Państwa części nieruchomości rolnej ewidentnie naruszała art. 53 ww. ustawy, który dawał możliwość przejęcia nieruchomości przez Państwo wyłącznie na wniosek właściciela. W ponownie prowadzonym postępowaniu w tej sprawie organ winien zastosować się do oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku i jednocześnie ustalić czy decyzja Naczelnika Gminy w B. z dnia [...] lipca 1978 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).