IV SA/Wa 1546/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi Miasta P. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - oddala skargę - Zaskarżonym do Sądu postanowieniem z dnia [...] lipca 2010r. Minister Gospodarki działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność wniosku Prezydenta Miasta P. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r., znak: [...], L.dz. [...]. W uzasadnieniu Minister Gospodarki wskazał, iż decyzją z dnia [...] maja 2010r., na podstawie art. 158 § 2 w związku z art. 156 § 2 k.p.a. stwierdził, że orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lipca 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. J. S. [...] - zostało wydane z naruszeniem prawa. Przedmiotowa decyzja została przesłana "do wiadomości" m.in. Prezydentowi Miasta P. - jako podmiotowi posiadającemu interes faktyczny w sprawie zakończonej ww. decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010r., wynikający z faktu, iż na obszarze działania Prezydenta Miasta P. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, znajdowało się znacjonalizowane przedsiębiorstwo i jego poszczególne składniki majątkowe. W dniu [...] czerwca 2010 r., Prezydent Miasta P. — zastępowany przez D. S., Głównego Specjalistę w Wydziale Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta P., złożył w trybie art. 127 § 3 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010r. Stwierdzając niedopuszczalność wniesionego przez Prezydenta Miasta P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Gospodarki stwierdził, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy może złożyć wyłącznie strona postępowania pierwszej instancji (art. 127 § 2 w związku z art. 127 § 1 k.p.a.). Zatem wyłącznie wniosek strony ustalonej w trakcie postępowania pierwszoinstancyjnego może podlegać rozpoznaniu w postępowaniu odwoławczym. W przedmiotowej sprawie ustalenie stron postępowania nastąpiło w świetle art. 157 § 2 w związku z art. 28 k.p.a. Przedmiotem ww. orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lipca 1948r. ocenianego, we wskazanym wyżej zakresie, w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym, zakończonym decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010r. -było wyłącznie przedsiębiorstwo pn. J. S. [...]. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ orzekający ustalił bowiem, iż nieruchomości, na których ww. przedsiębiorstwo prowadziło swoją działalności, tj. dawne parcele nr: [...], [...], [...] oraz parcela nr [...] -nie zostały znacjonalizowane w trybie ww. ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Powyższą okoliczność potwierdził m.in. Urząd Miasta P., który dokonując badania ksiąg wieczystych prowadzonych aktualnie dla ww. nieruchomości ustalił, iż Skarb Państwa nigdy nie został ujawniony jako właściciel wskazanych parceli nr: [...], [...], [...] oraz, że brak jest przy tych księgach jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę wpisu własności na rzecz Skarbu Państwa. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, na który wskazał Minister Gospodarki w ww. decyzji z dnia [...] maja 2010 r., iż w dniu wydania przedmiotowej decyzji, nie istniała już ww. stolarnia meblarska zarówno jako zorganizowana całość, jak i jej poszczególne elementy, które mogą być przedmiotem ochrony prawnej i obrotu gospodarczego. W tym stanie rzeczy Minister stwierdził, iż decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010r., rozstrzyga o uprawnieniach przysługujących jedynie spadkobiercom dawnych współwłaścicieli znacjonalizowanego przedsiębiorstwa pn. J. S. [...], tj.: M. U., A. L., W. K., J. K., H. W., M. S., J. W., A. K. i L. M. i tylko te osoby uprawnione są do skorzystania z praw przysługujących stronom postępowania – (art. 127 § 2 i 3 k.p.a.), zakończonego przedmiotową decyzją. Minister podkreślił, iż udział danego podmiotu w prowadzonym przez organ administracji publicznej postępowaniu nie czyni z niego automatycznie strony tego postępowania, w rozumieniu art. 28 k.p.a. O tym bowiem, czy określonej osobie przysługuje przymiot strony tego postępowania administracyjnego nie decyduje sama wola, czy subiektywne przekonanie tego podmiotu lub chociażby sam udział w tym postępowaniu, ale istnienie w przepisach prawa materialnego podstawy prawnej pozwalającej ocenić interes danego podmiotu, jako "interes prawny". Interes prawny, o którym stanowi art. 28 k.p.a. to interes chroniony przez normy prawa. Treścią interesu prawnego są uprawnienia i obowiązki oparte na prawie. Źródłem interesu prawnego są przepisy prawa materialnego. Pojęcie obowiązku natomiast, o którym stanowi art. 28 k.p.a., należy rozumieć jako powinność zachowania się określonego nakazem lub zakazem, którego źródłem również są przepisy prawa materialnego. Obowiązek, podobnie jak interes prawny, powinien mieć charakter indywidualny, konkretny, aktualny i obiektywnie sprawdzalny. Reasumując Minister stwierdził, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (art. 28 k.p.a.). W tym stanie rzeczy, wobec niezaprzeczalnego faktu, iż przedmiotem ww. decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r., nie były nieruchomości, na których zorganizowane było przedsiębiorstwo pn. J. S. [...] - brak było podstaw prawnych do przyjęcia, iż Prezydent Miasta P., pełniący funkcję organu wykonawczego miasta na prawach powiatu (art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 z późn. zm.) oraz reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami (art. 11 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 9b1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) posiada przymiot strony w postępowaniu zakończonym rzeczoną decyzją. Bezsprzeczne bowiem jest, że ww. decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r., nie wpływa na zakres praw i obowiązków Prezydenta Miasta P., doręczenie zaś odpisu ww. decyzji "do wiadomości" Prezydentowi Miasta P., nastąpiło wyłącznie informacyjnie w celach statystycznych i porządkowych, w związku z wcześniej udzielanymi przez pracowników Urzędu Miasta P. wyjaśnieniami w przedmiotowej sprawie. Mając na względzie, iż z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wystąpił podmiot, który nie jest stroną tego postępowania, skutkowało to koniecznością stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, wniesionego w niniejszym przypadku przez Prezydenta Miasta P. Pismem z dnia [...] lipca 2010r. Miasto P. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. oraz wniosło o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej związane jest z roszczeniami odszkodowawczymi, dochodzonymi przez spadkobierców poprzednich właścicieli znacjonalizowanego przedsiębiorstwa przed sądami powszechnymi {art. 4171 K.c), lub przed organami administracyjnymi jak to ma miejsce w przypadku stwierdzeń nieważności decyzji wywłaszczeniowych w części ustalającej odszkodowanie. Płatnikiem takich odszkodowań jest Prezydent Miasta P. pełniący obowiązki starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Zatem mając na uwadze przytoczony przepis art. 4171 k.c. stwierdzić należy, że Prezydent Miasta P. ma interes prawny w wymienionej wyżej sprawie, a postanowienie z dnia [...] lipca 2010 r. jako niezgodne z prawem powinno podlegać uchyleniu. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej p.p.s.a.). Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Gospodarki stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez Miasto P. od decyzji tego organu, którą stwierdzono, że orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lipca 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. J. S. [...] - zostało wydane z naruszeniem prawa. Jak wynika z akt sprawy decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010r. została przesłana "do wiadomości" m.in. Prezydentowi Miasta P. - jako podmiotowi posiadającemu interes faktyczny w sprawie zakończonej ww. decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r., wynikający z faktu, iż na obszarze działania Prezydenta Miasta P. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, znajdowało się znacjonalizowane przedsiębiorstwo i jego poszczególne składniki majątkowe. W dniu [...] czerwca 2010 r., Prezydent Miasta P. — zastępowany przez D. S., złożył w trybie art. 127 § 3 k.p.a. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r. Organ stwierdził niedopuszczalność złożonego wniosku uznając, iż Miasto P. nie posiada interesu prawnego w zaskarżeniu powyższej decyzji. Zdaniem Sądu stanowisko organu w tym zakresie należy uznać za prawidłowe. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, iż wprawdzie rozstrzygnięcie organu powinno zapaść w formie decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze z uwagi na brak interesu prawnego, to jednak w ocenie Sądu uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw organowi odwoławczemu, gdy odwołanie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie pochodzi od strony, na prowadzenie postępowania odwoławczego i zakończenie go decyzją rozstrzygającą sprawę co do istoty. Ustalenie interesu prawnego powinno nastąpić w toku rozpoznania odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) na podstawie stanu faktycznego wynikającego z dowodów zebranych przez organ I instancji wraz z ewentualnym ich uzupełnieniem zgodnie z art. 136 k.p.a. oraz przy uwzględnieniu przepisów prawa materialnego, jeśli takowe regulują kwestię uprawnionych do udziału w postępowaniu administracyjnym. Stroną postępowania administracyjnego, stosownie do przepisu art. 28 k.p.a., jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Interes prawny wyrażać się winien w możliwości zastosowania normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Takie rozumienie pojęcia strony nie wyklucza sytuacji, kiedy to ustawodawca w przepisie o charakterze szczególnym decyduje jakim konkretnie podmiotom przysługuje przymiot strony. Kwestie te o charakterze procesowym zostają zawarte w przepisach prawa materialnego, nie zmienia to jednak ich procesowego waloru. Wyznaczają one bowiem krąg stron postępowania administracyjnego nie poprzez wywiedzenie interesu prawnego lub obowiązku wynikającego z przepisu materialnego i powiązanego z danym postępowaniem administracyjnym, lecz poprzez zbadanie czy dana osoba (fizyczna/prawna) posiada konkretną rolę, najczęściej w procesie inwestycyjnym, ściśle określoną w przepisie. Decydujące znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia Ministra Gospodarki z dnia [...] lipca 2010r. jest rozstrzygnięcie, czy skarżące Miasto P. posiada w toczącym się postępowaniu status strony. Poza sporem w niniejszej sprawie jest to, iż na dzień dzisiejszy strona Skarżąca nie posiada żadnych praw rzeczowych do działek na których zlokalizowane było znacjonalizowane przedsiębiorstwo. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ orzekający ustalił bowiem, iż nieruchomości, na których ww. przedsiębiorstwo prowadziło swoją działalności, tj. dawne parcele nr: [...], [...], [...] oraz parcela rur [...] - nie zostały znacjonalizowane w trybie ww. ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Powyższą okoliczność potwierdził m.in. Urząd Miasta P., który dokonując badania ksiąg wieczystych prowadzonych aktualnie dla ww. nieruchomości ustalił, iż Skarb Państwa nigdy nie został ujawniony jako właściciel wskazanych parceli nr: [...], [...], [...] oraz, że brak jest przy tych księgach jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę wpisu własności na rzecz Skarbu Państwa. Miasto P. powołuje się wyłącznie na kwestie związane z ewentualnymi roszczeniami odszkodowawczymi z jakimi mogą wystąpić do Skarbu Państwa spadkobiercy byłych właścicieli znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, gdy dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Należy również zauważyć, że interes prawny ma charakter materialnoprawny. Oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2001 , I SA 2326/00, lex nr 54528). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż organ drugiej instancji zasadnie przyjął, iż Miasto P. nie ma interesu prawnego w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. (II GSK 163/06, lex 274855), w którym stwierdzono, iż "podmiot ma interes prawny w postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem postępowania istnieje - uzasadnione treścią normy prawa materialnego - realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go "zainteresowanym" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Tym samym, nie znajduje uzasadnienia twierdzenie strony Skarżącej , jakoby interes prawny Prezydenta Miasta P. w postępowaniu "nieważnościowym" wynikał z tego, iż skarżący jako pełniący obowiązki starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, byłby ewentualnie płatnikiem odszkodowania, dochodzonego w przyszłości przez następców prawnych dawnego właściciela znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowej, skoro jak wyżej wyjaśniono z dokumentów archiwalnych znajdujących się w archiwum Urzędu Miasta P. oraz informacji nadesłanych przez urząd wynika jednoznacznie, iż do wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nigdy nie doszło. Zasadnie Minister Gospodarki wskazał w zaskarżonym postanowieniu, iż brak było podstaw prawnych do przyjęcia, iż Prezydent Miasta P., pełniący funkcję organu wykonawczego miasta na prawach powiatu oraz reprezentujący Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami, posiada przymiot strony w postępowaniu zakończonym ww. decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2010 r. Bez wątpienia bowiem rzeczona decyzja, nie wpływa w żaden sposób na zakres praw i obowiązków Prezydenta Miasta P. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.