IV SA/Wa 1546/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. S.od decyzji Wójta Gminy M. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] orzekającej o odmowie wymeldowania M. S. z pobytu stałego z budynku położonego w miejscowości M., gm. M., na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o wymeldowaniu M. S. z pobytu stałego z powyższego budynku. W uzasadnieniu Wojewoda podał, M. S. w wyjaśnieniach składanych w niniejszej sprawie podała, że jest osobą niepełnosprawną pobiera rentę. Miejsce stałego zameldowania opuściła w grudniu 2011 r., jednak nie miało ono charakteru ani dobrowolnego, ani też trwałego. Po opuszczeniu szpitala wywieziono ją od razu na stancję, gdzie miała mieszkać do ukończenia remontu w budynku położonym w miejscowości M., gm. M.. Nie miała możliwości zabrania swoich rzeczy osobistych oraz sprzętu gospodarstwa domowego. Zamierza powrócić do budynku położonego w miejscowości M., gm. M., ponieważ jej syn W.S. dał Z. S. pieniądze na remont i rozbudowę domu, w którym mieli razem mieszkać. Wyjaśniła, że od 2011 roku w budynku położonym w miejscowości M., gm. M., zamieszkuje Z. S. razem z nową partnerką i oboje nie dają jej możliwości powrotu do tego budynku. Z. S. potwierdził, że jego była żona w budynku położonym w miejscowości M., gm. M. nie mieszka od początku grudnia 2011 r. Wskazał, że wymieniona miejsce stałego zameldowania opuściła dobrowolnie i nigdy nie wyrażała chęci powrotu do niego. Wiedziała, że po opuszczeniu szpitala na stałe zamieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w O.. Wojewoda podkreślił, że w celu dokładnego wyjaśnienia sprawy organ I instancji przesłuchał świadków na okoliczność zamieszkiwania M. S. w miejscu stałego zameldowania. Świadek K. D. zeznał, że M. S. z budynku położonego w miejscowości M., gm. M. wyprowadziła się jesienią 2011 r. Również J. S. potwierdził, że M. S. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Jednak jak wskazał opuszczenie przez nią miejsca pobytu stałego nie miało charakteru dobrowolnego, została podstępem wywieziona w grudniu 2011 r. ze szpitala na stancję do O.. Prawdopodobnie rzeczy osobiste oraz ubrania zawiózł jej na stancję Z. S.. Od czasu opuszczenia budynku położonego w miejscowości M., gm. M. wymieniona nie przyjeżdża do niego, gdyż były mąż nie pozwala jej na to. Powyższe zeznania potwierdziła przesłuchana w charakterze świadka E. S.. Wymieniona dodała, że M. S. chciałaby wrócić do miejsca stałego zameldowania, jednak Z. S. wraz ze swoją konkubiną nie wyrażają na powyższe zgody. Na wezwanie organu strona podała, że nie była w stanie podejmować jakichkolwiek kroków prawnych, aby móc powrócić do miejsca stałego zameldowania. Wojewoda [...] stwierdził, że po dokładnej analizie zgromadzonego materiału, postanowił uchylić w całości decyzję organu I instancji i orzec o wymeldowaniu M. S. z budynku położonego w miejscowości M., gm. M., uznając tym samym, że wymieniona opuściła miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Zdaniem Wojewody ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, na który składają się wyjaśnienia stron postępowania, zeznania przesłuchanych w sprawie świadków nie pozostawiają wątpliwości, że M. S. spełniła ustawowe warunki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie wziął pod uwagę zeznań W. S., ponieważ świadek ten został przesłuchany z naruszeniem art. 79 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W ocenie Wojewody nie budzi wątpliwości fakt, że M. S. opuściła tak rozumiane miejsce pobytu stałego i do tej pory do budynku tego nie powróciła. Tym samym wymieniona nie realizuje tam swoich podstawowych funkcji życiowych. Brak jest dowodów świadczących o przerwaniu "stanu opuszczenia" budynku, tym samym stan ten uznać trzeba za trwały. Organ odwoławczy stwierdził, że M. S.nie czyniła kroków prawnych, które potwierdziłyby, że miejsca stałego zameldowania nie opuściła dobrowolnie. Za dobrowolnością jak i zamiarem opuszczenia przez nią dotychczasowego miejsca zameldowania przemawia fakt skoncentrowania centrum życiowego w innym miejscu, tj. w O.. Również nieskorzystanie ze środka prawnego, tj. niewytoczenie w odpowiednim czasie powództwa posesoryjnego w trybie art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego, mającego na celu przywrócenie naruszonego posiadania, można uznać za przejaw woli opuszczenia przedmiotowego budynku, brak takich działań, upływ ponad 3 lat od opuszczenia miejsca stałego zameldowania, przemawia za świadomą decyzją o rezygnacji z zajmowanego mieszkania. Zdaniem Wojewody tylko skuteczne wykorzystanie przez M. S. przysługujących jej środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego władztwa nad budynkiem mogłoby skutkować uznaniem, że opuszczenie go nie było dobrowolne. Skoro strona twierdziła, że ma utrudniony dostęp do miejsca stałego zameldowania, powinna zgłosić powyższy fakt na policji, czego jednak nie uczyniła. Wojewoda stwierdził, że nie zgadza się ze stwierdzeniem organu I instancji, że M. S. jest osobą niepełnosprawną i potrzebującą pomocy, co też może tłumaczyć brak podejmowania działań prawnych umożliwiających powrót do miejsca stałego zameldowania. Logiczna i częsta korespondencja M. S. kierowana w niniejszej sprawie nie wskazuje, aby była ona osobą nieporadną życiowo. Nie ma ona żadnego problemu z formułowaniem swoich żądań. Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, mogła ona osobiście bądź też za pomocą ustanowionego pełnomocnika podejmować kroki, aby móc powrócić do budynku położonego w miejscowości M., gm. M.. Wojewoda podkreślił, że organy administracji publicznej nie mogą wprowadzać zamiaru powrotu wyłączenie w oparciu o gołosłowne, nie znajdujące odzwierciedlenia w materiale dowodowym stwierdzenia M. S.. Zamiar wymienionej zamieszkiwania w przedmiotowym budynku należy uznać za zdarzenie przyszłe i niepewne. Zwłaszcza, że wymieniona obecnie mieszka w O. i nie ma dostępu do miejsca stałego zameldowania. Ponadto Z. S. jako jedyny właściciel budynku położonego w miejscowości M., gm. M. nie wyraża zgody na zamieszkiwanie M. S. w omawianym budynku. Na powyższą decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. S.. Podniosła, że nie opuściła dotychczasowego miejsca zamieszkania dobrowolnie. W jej ocenie użyto podstępu, aby wyprowadzić ją z domu. Po powrocie ze szpitala uniemożliwiono jej powrót do domu. Wskazała także, że jest osobą schorowaną, niezdolną do samodzielnej egzystencji i nie podejmowała w związku z tych żadnych kroków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W ocenie skarżącej organ odwoławczy nie wskazał, jakie przepisy naruszył organ I instancji, że sam podjął decyzje reformatoryjną. Jej zdaniem, skoro jeden ze świadków został przesłuchany z naruszeniem art. 79 K.p.a, to Wojewoda powinien uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] października 2014 r., ustanowiony w ramach prawa pomocy dla skarżącej adwokat, dodatkowo zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, poprzez przyjęcie, iż skarżąca opuściła miejsce zameldowania i nie dochowała obowiązku wymeldowania, co w świetle materiału dowodowego nie miało miejsca, -art. 10 ust. 2 oraz art. 6 tej ustawy polegającym na założeniu, że zameldowanie służy celom innym niż ewidencyjny, - art. 6 tej ustawy polegające na założeniu, że ustały w sposób trwały przesłanki składające się na fakt pobytu stałego, w tym zwłaszcza zamiar stałego przebywania, - art. 52 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, polegające na zastosowaniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z pominięciem ochrony interesów obywatela, dla jakich ochrony ta ustaw służy, przedkładając nad nie cel ściśle statystyczny. W piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2014 r. uczestnik postępowania Z. S. wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że centrum życiowe M. S. obecnie znajduje się w zakupionym przez jej syna mieszkaniu, w dodatku opuszczenie miejsca stałego zamieszkania było nieprzymuszone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy w kontekście przesłanki określonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W świetle powołanego wyżej przepisu jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Chodzi tu o taką sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepubl.). Jak się podkreśla w orzecznictwie, stan dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu występuje wówczas, gdy okoliczności sprawy pozwalają na stwierdzenie, że osoba, która opuściła lokal uczyniła to bez ingerencji osób trzecich ( wyłączając wykonanie prawomocne orzeczonej eksmisji w drodze egzekucji) z zamiarem zamieszkania w innym miejscu i przebywania tam z zamiarem stałego pobytu. Okoliczności te ustalane są na podstawie całokształtu materiału sprawy, przy czym przy badaniu podlegają sposób i powody wyprowadzenia się oraz centrum życiowe, czyli miejsce koncentracji podstawowych spraw bytowych ( por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2011 r., II OSK 727/10; wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 104910). W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że M. S. po opuszczeniu szpitala, nie powróciła miejsca stałego zameldowania pod adresem M., gm. M.. Nie również sporne, że zamieszkała wówczas w wynajętym mieszkaniu w O. przy ul. [...], przy czym według twierdzeń skarżącej pod tym adresem miała przebywać do czasu zakończenia remontu domu. Skarżąca oświadczyła, że nie miała zamiaru opuszczać miejsca stałego pobytu, została podstępem z niego usunięta, chce tam powrócić. Podała również, że remont domu, który został sfinansowany przez syna W., miał polegać na wykonaniu odrębnego wejścia do pomieszczeń, w których miała zamieszkać wraz z synem. W ocenie Sądu, Wojewoda [...] wadliwie zinterpretował przesłankę z art. 15 ust.2 ustawy w kontekście ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy. Podkreślenia bowiem wymaga, że rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, a także w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do okoliczności faktycznych ustalonych w toku postępowania pierwszej instancji, z których wynika, że skarżącej dwukrotnie uniemożliwiono powrót do miejsca stałego pobytu. Pierwszy raz - po zakończeniu leczenia szpitalnego została przez byłego męża Z. S. umieszczona w wynajętym mieszkaniu na czas remontu domu, zaś drugi raz - po zakończeniu remontu domu. Natomiast jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, jeżeli strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego lub psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, co miało miejsce w niniejszej sprawie, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu ( por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2011 r., II OSK 756/10). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 7, 77 § 1, oraz art. 80 k.p.a., albowiem błędnie ustalił stan faktyczny i pominął ten materiał dowodowy, który wskazywał na przyczyny i okoliczności opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego zameldowania, co też doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z podanych wyżej względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.