IV SA/Wa 1548/10
WyrokWSA w Warszawie2010-11-03
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Marta Laskowska-Pietrzak, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca posiada legitymację procesową do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z 1954 r., mimo sprzedaży nieruchomości, której dotyczyło to orzeczenie?Ratio decidendi
Skarżąca nie posiada legitymacji procesowej do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1954 r., ponieważ jej poprzednik prawny, J. N., sprzedał przedmiotową nieruchomość w 1992 r., tym samym zbywając wszelkie prawa do niej. Brak interesu prawnego po stronie osoby żądającej wszczęcia postępowania skutkuje wydaniem przez organ decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. Ponadto, brak jest dowodów na istnienie i treść kwestionowanego orzeczenia.Stan faktyczny
Skarżąca B. B. wniosła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z 1954 r., które miało dotyczyć nieruchomości położonej w K. Minister Gospodarki odmówił wszczęcia postępowania, argumentując brak interesu prawnego skarżącej (jej poprzednik prawny sprzedał nieruchomość) oraz brak dowodów na istnienie kwestionowanego orzeczenia. WSA w Warszawie, kontrolując legalność decyzji Ministra, oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia - oddala skargę -
Minister Gospodarki decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] września 2008 r., którą odmówił wszczęcia postępowania z wniosku B. B. w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] maja 1954r., które mogło dotyczyć nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], o pow. [...] m2.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Podaniem z 29 marca 1990 r. J. N. wystąpił do Ministra Przemysłu "o anulację" decyzji Ministra Przemysłu Chemicznego z [...] maja 1954 r., na podstawie której Z. w K. przejęły protokołem zdawczo-odbiorczym z [...] maja 1954 r. niezabudowany teren o powierzchni [...] m2, wchodzący w skład nieruchomości o powierzchni [...] ha, położonej w K. przy ul. [...]. Pismem z 30 listopada 2006r., skierowanym do Ministra Gospodarki, B. B., sukcesorka J. N. podtrzymała ww. wniosek nieważnościowy z dnia [...] marca 1990 r.
Postanowieniem z [...] marca 2007 r, Minister Gospodarki, na podstawie art. 66 § 3 kpa, zwrócił B. B. jej podanie wraz z podaniem jej poprzednika prawnego J. N. W uzasadnieniu podniesiono, że względem przedmiotowej nieruchomości nie były wydane żadne decyzje nacjonalizacyjne, w trybie obowiązujących wówczas dekretów i ustaw o przejęciu nieruchomości na własność Państwa, a jej właścicielami były przez cały czas J. S. i J. N., a następnie ich spadkobierca J. N., który aktem notarialnym z [...] grudnia 1992 r, sprzedał tę nieruchomość na rzecz "M." sp. z. o. o. w K. Omawiana nieruchomość nigdy nie była przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem przez właściwy organ decyzji nacjonalizacyjnej, która mogłaby być przedmiotem nadzorczego postępowania administracyjnego przed Ministrem Gospodarki, ani innym organem administracji publicznej.
Postanowienie o zwrocie wniosku zostało utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1307/07, uchylił postanowienie Ministra
Gospodarki z [...] maja 2007 r. oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Gospodarki z [...] marca 2007 r. Sąd wskazał, iż organ winien w pierwszej kolejności zbadać legitymację procesową osoby składającej wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego. W sytuacji, gdy uzna, że wniosek został złożony przez stronę, zgromadzić wszelkie orzeczenia związane z przejęciem przedmiotowej nieruchomości przez poszczególne jednostki organizacyjne (w szczególności zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego z [...] maja 1954 r.), ocenić ich skutki w zakresie oddziaływania na prawa wnioskodawczyni, a następnie wydać w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcie.
Ponownie rozpoznając sprawę, Minister Gospodarki decyzją z [...] września 2008 r. odmówił wszczęcia postępowania w ww. sprawie podnosząc, że brak jest dowodów, z których wynikałoby, że orzeczenie Ministra Przemysłu Chemicznego z [...] maja 1954 r. rzeczywiście istniało i dotyczyło przedmiotowej nieruchomości. Ponadto Minister powołał się na fakt, iż aktem notarialnym z [...] grudnia 1992r., J. N. (poprzednik prawny B. B.) sprzedał sporną nieruchomość spółce "M." Sp. z o.o. w K., zbywając przy tym wszelkie prawa do tego mienia, a zatem wnioskodawczyni nie posiada interesu prawnego do żądania wszczęcia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego w odniesieniu do tej nieruchomości.
W dniu 18 września 2008 r. B. B. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Ministra Gospodarki z [...] września 2008r.
Po dokonaniu ponownej analizy materiału dowodowego w świetle zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister nie znalazł podstaw do zmiany decyzji z dnia [...] września 2008 r.
Organ wskazał, iż interes prawny do złożenia wniosku nieważnościowego wobec orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z [...] maja 1954 r., które jak twierdzi wnioskodawczyni dotyczyło nieruchomości położonej w K., przy ul. [...], o powierzchni [...] m2, B. B. wywodzi z prawa własności jej poprzednika prawnego J. N. do tej nieruchomości. W aktach sprawy znajduje się kserokopia zaświadczenia Państwowego Biura Notarialnego w K. z [...] marca 1987 r, z którego wynika, że właścicielkami ww. nieruchomości, objętej Księgą Wieczystą [...], hip. [...], były: J. S. (w ½ części) i J. N. (w ½ części) oraz kserokopia odpisu skróconego KW Nr [...], gdzie jako właściciel tej nieruchomości, o powierzchni [...] ha
został wpisany J. N., następca prawny J. S. i J. N. Z kolei, z postanowienia Sądu Rejonowego w L. Wydział [...] Cywilny, z [...] czerwca 1995 r., sygn. akt [...], wynika, że spadek po J. N., zmarłym [...] maja 1995 r., nabyły: B. N. (½ części) i B.B. (1/2 części), natomiast z postanowienia Sądu Rejonowego w L. [...] Wydział Cywilny z [...] lutego 1997 r., sygn. akt [...], wynika, że spadek po B.N., zmarłej [...] stycznia 1997 r. nabyła w całości B. B.
Dalej Minister wywodził, iż przedmiotowa nieruchomość (tj. teren
o powierzchni [...] m2, położony przy ul. [...] w K.) stanowiła
prawdopodobnie majątek opuszczony w rozumieniu art. 1 dekretu z dnia 8 marca
1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13 poz. 87), co należy
przyjąć za wyraźną wzmianką w protokole zdawczo-odbiorczym z [...] maja 1954 r.,
z przekazania przedmiotowej nieruchomości przez Miejski Zarząd Budynków
Mieszkalnych w K. na rzecz K. w K.
Pierwotnie w/w nieruchomość była w zarządzie Prezydium Miejskiej Rady Narodowej
w K. Użytkownikiem przedmiotowej nieruchomości zostały następnie K. w K., a później - Z. w K.
W aktach sprawy znajduje się umowa zawarta w formie aktu notarialnego z [...] grudnia 1992 r., mocą której J. N. sprzedał nieruchomość położoną w K. przy ul. [...] o obszarze [...] ha składającą się z działek nr [...]
[...] spółce "M." Sp. z o.o. w K., zbywając przy tym wszelkie
prawa do tej nieruchomości, co oznacza, iż do tego dnia pozostawał jej prawnym
właścicielem.
J. N., a następnie B. B. wnieśli o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] maja 1954r., które zgodnie z ich twierdzeniem dotyczyło nieruchomości położonej w K., przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, jednak nie nadesłali do akt sprawy tego orzeczenia. Orzeczenia wskazanego przez wnioskodawców, dotyczącego rzekomo przedmiotowej nieruchomości nie odnaleziono także w żadnych archiwach, w trakcie poszukiwań dokonywanych na wniosek Ministra Gospodarki, w celu wypełnienia dyspozycji wynikającej z art. 77 kpa.
Zdaniem Ministra, w aktach sprawy brak jest dowodów, z których wynikałoby, że orzeczenie z [...] maja 1954 r. (lub wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - z dnia [...] grudnia 1953 r.), istniało i dotyczyło przedmiotowej nieruchomości.
B. B. nadesłała zezwolenie Ministra Przemysłu Chemicznego z [...] grudnia 1953 r., wydane na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 Nr 4, poz. 31), którym Minister Przemysłu Chemicznego zezwolił K. w K. na złożenie do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wniosku o zezwolenie na nabycie w trybie art. 4 tego dekretu części nieruchomości położonych w K. przy ul. [...] i [...] oznaczonych nr hipotecznymi [...] o powierzchni [...] m2 oraz nr hip. [...] o powierzchni [...] m2. Przedmiotem tego zezwolenia nie była natomiast nieruchomość stanowiąca własność poprzedników prawnych B.B.
W aktach sprawy znajduje się także zezwolenie Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1954 r, odnoszące się m. in. do przedmiotowej nieruchomości - wydane na podstawie art. 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, którym Minister Gospodarki Komunalnej wyraził zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie K. m. in. przedmiotowej nieruchomości. Jednakże Minister Gospodarki, z powodu braku właściwości rzeczowej nie jest uprawniony do dokonania oceny zezwolenia Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1954 r. Uprawnionym do oceny tego zezwolenia jest organ administracji publicznej, będący następcą prawnym Ministra Gospodarki Komunalnej, tj. Minister Infrastruktury.
Istotne jest, zdaniem organu, że protokół zdawczo-odbiorczy z [...] maja 1954r. z przejęcia tej nieruchomości nie wymienia jako podstawy przejęcia przedmiotowej nieruchomości wskazanego przez J. N. orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z [...] maja 1954 r. ani z [...] grudnia 1953 r., lecz jako podstawę, wskazuje w sposób jednoznaczny właśnie zezwolenie Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1954 r., co pozostaje w sprzeczności z treścią pisma dyrektora Z. z [...] sierpnia 1988 r. skierowanego do J. N., które jest jedynym dokumentem, gdzie znajduje się wzmianka na temat orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego
z [...] maja 1954 r. W aktach sprawy znajduje się także pismo Ministerstwa Przemysłu Chemicznego z [...] marca (poprawiono na kwiecień) 1954 r., skierowane do Zarządu P. - zatytułowane "przekazanie nieruchomości w K. przy ulicach [...] nr [...],[...],[...],[...] i [...] nr [...] i [...] ", przy którym Ministerstwo Przemysłu Chemicznego przesyła "odpis decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] marca 1954 r., znak: [...] ". W piśmie tym, "do protokolarnego przejęcia przedmiotowych nieruchomości polecono upoważnić K.". Zbieżność daty dziennej, sygnatury i organu może wskazywać, że na to właśnie pismo powołano się, błędnie w ww. piśmie dyrektora Z. z dnia [...] sierpnia 1988 r. skierowanym do J. N.
W opinii Ministra Gospodarki, wzmianka o orzeczeniu Ministra Przemysłu Chemicznego z [...] maja 1954 r., zawarta w piśmie dyrektora Z. z [...] sierpnia 1988 r. nieznajdująca potwierdzenia w innych dokumentach mogła dotyczyć pisma przekazującego zezwolenie Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1954 r. mające za przedmiot omawianą nieruchomość. Z kolei, wzmianka w powoływanym przez B. B. piśmie z [...] listopada 1990 r. Z. w K. o "decyzji Ministerstwa z dnia [...] grudnia 1953 r., nr [...] " nie jest, w opinii Ministra Gospodarki, wystarczającym dowodem, że zezwolenie Ministra Przemysłu Chemicznego z [...] grudnia 1953r., dotyczyło nieruchomości przy ul. [...] stanowiącej własność J. N., zwłaszcza, że istniało zezwolenie Ministra Przemysłu Chemicznego z [...] grudnia 1953 r., którym Minister Przemysłu Chemicznego zezwolił K. w K. na złożenie do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego wniosku o zezwolenie na nabycie części nieruchomości położonych w K. przy ul. [...] i [...] oznaczonych nr hipotecznymi [...] o powierzchni [...] m2 oraz nr hip. [...] o powierzchni [...] m2.
Obie ww. wzmianki nie dowodzą, w ocenie Ministra Gospodarki, że orzeczenie, którego stwierdzenia nieważności domaga się B. B. istniało i dotyczyło nieruchomości położonej w K. przy ul. [...], stanowiącej własność J. N.
Brak jest zatem przedmiotu postępowania, w sprawie z wniosku B.B. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] maja 1954 r. (lub z dnia [...] grudnia 1953 r.).
Nadto B. B. nie ma interesu prawnego do żądania wszczęcia jakiegokolwiek postępowania administracyjnego co do przedmiotowej nieruchomości, gdyż jej poprzednik prawny J. N. sprzedał omawianą nieruchomość spółce "M." Sp. z o.o. w K., aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1992r., zbywając przy tym wszelkie prawa do tej nieruchomości.
Odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Minister podniósł, iż kpa nie reguluje procedury odtworzenia akt postępowania administracyjnego. Ponadto, Minister Gospodarki uznał za niedopuszczalny, w przedmiotowej sprawie, dowód z przesłuchania świadka, na okoliczność istnienia dokumentu, w celu odtworzenia tego dokumentu. Z kolei, za niecelowe uznał przeprowadzenie oględzin terenu. Na koniec dodał, iż twierdzenie B.B., jakoby jeden z dowodów został "sprefabrykowany" stanowi jedynie jej subiektywne twierdzenie, które nie zostało udowodnione.
2 rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się B.B. i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc
o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż jako następczyni prawna J. N., ma interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności przedmiotowego orzeczenia, a umowa sprzedaży z [...] grudnia 1992 r. jest przedmiotem postępowania sądowego o stwierdzenie wadliwości oświadczenia woli - unieważnienia tego aktu. Skarżąca podniosła, iż ma prawo do odszkodowań za przejęte działki. B. B. wyjaśniła nadto, iż ani jej ojciec ani ona sama nigdy nie otrzymali żadnych decyzji nacjonalizacyjnych, jednakże nie istnieje żadna przesłanka aby nie wierzyć w istnienie takiej decyzji skoro sam Dyrektor ówczesnych zakładów przemysłowych p. D. powołuje się na takie orzeczenie. Jednocześnie skarżąca wskazała, że jeżeli organ w trakcie postępowania ustalił, iż nacjonalizacja nastąpiła na podstawie innego orzeczenia (zezwolenia Ministra Gospodarki Komunalnej z [...] marca 1954 r.) to winien był nie odmówić wszczęcia postępowania, a uznać się za niewłaściwy i przekazać sprawę do organu właściwego.
Minister Gospodarki w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie
i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. skarżąca poparła skargę uzasadniając swój interes prawny powołała się na immisje hałasu wynikające z eksploatacji urządzeń wentylacyjnych, posadowionych na sąsiedniej działce jak i na immisje drobnocząstkowych pyłów będących wynikiem cięcia elementów plastikowych i ich przedostawaniu się na działkę skarżącej. Podkreśliła, iż ojciec domagał się stwierdzenia nieważności procesu nacjonalizacyjnego nie precyzując o jaki akt chodzi, to skarżąca doprecyzowywała o jaki akt nacjonalizacyjny może chodzić. Podniosła, iż obowiązkiem organu było ustalenie podstawy prawnej przeprowadzonej nacjonalizacji, która zdaniem skarżącej została przeprowadzona, a zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego nie jest ważna nazwa aktu nacjonalizującego lecz skutek jaki ten akt wywołuje. Ponadto skarżąca wniosła o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy orzekanie przez Ministra Gospodarki jako organu I i II instancji jest zgodne z art. 2, 78 i 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd oddalił powyższy wniosek i odmówił zawieszenia postępowania w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.).
Na wstępie zauważyć należy, iż w przedmiotowej sprawie wypowiadał się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrokiem z dnia 16 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1307/07 Sąd uchylił postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2007 r. i poprzedzające je postanowienie z [...] marca 2007 r., którym zwrócono skarżącej podanie z dnia 30 listopada 2006 r. o "stwierdzenie nielegalności nacjonalizacji" części nieruchomości przy ul. [...] w K. o pow. [...] m2 wraz z podaniem jej poprzednika prawnego – J. N. z 29 marca 1990 r.
W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarte zostały jasne i precyzyjne wskazówki co do tego jakie czynności i jakie ustalenia winny być poczynione przez organ przy rozpoznawaniu sprawy po raz kolejny.
Owe wskazówki jak również ocena prawna jakiej organ powinien dokonać na gruncie poczynionych ustaleń była dla organu wiążąca, co nie może budzić wątpliwości ze względu na treść przepisu art. 153 ustawy P.p.s.a. Otóż stanowi on, że właśnie ta ocena jak i wskazania co do dalszego toku postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
Odnosząc powyższe uwagi z jednej strony do treści wytycznych zawartych w powołanym wyroku, z drugiej zaś do treści zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2010r. stwierdzić należy, iż odpowiada ona prawu, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 157 § 2 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Postępowanie rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich, nazywany postępowaniem wstępnym dotyczy kwestii wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, drugi zaś, nazywany postępowaniem rozpoznawczym, obejmuje postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. W pierwszym etapie bada się jedynie kwestie formalne. Postępowanie wyjaśniające winno w tym przypadku dotyczyć takich kwestii jak: wniesienia żądania przez legitymowany podmiot, mający zdolność do czynności prawnych, wskazania podstawy z art. 156 § 1 kpa. Nie może ono natomiast odnosić się do wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce, to powinno bowiem być wyjaśnione w drugim etapie postępowania (por. wyrok NSA z 20 grudnia 1994 r., sygn. akt I SA 1143/93 - ONSA 1995 nr 3, poz. 145; wyrok NSA z 19 marca 1997 r., sygn. akt II SA 1802/95 nie publ.). Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności z przyczyn natury podmiotowej lub przedmiotowej powoduje konieczność podjęcia decyzji o odmowie wszczęcia postępowania.
Innymi słowy - odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje m. in. wówczas, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 listopada 1995 r., III SA 182/95, ONSA 1996, nr 4, poz. 167).
Zgodnie natomiast z treścią art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, a więc taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (wyrok NSA w Warszawie z 30 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 629/97, pub. Lex nr 47855).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca wywodzi swój interes prawny z następstwa prawnego po J. N., byłym właścicielu spornej nieruchomości. Zgromadzone przez organ akta sprawy rzeczywiście wskazują, iż w wyniku spadkobrania ustawowego skarżąca jest obecnie jedynym następcą prawnym po J. N. Jednakże ustalenie powyższe nie jest wystarczające dla przyjęcia, iż skarżąca posiada legitymację do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Chemicznego z [...] maja 1954 r., które jak twierdzi skarżąca dotyczyło nieruchomości położonej w K., przy ul. [...], o powierzchni [...] m2.
Należy bowiem zauważyć, iż w roku 1992 r. J.N. jako jedyny właściciel nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] (poprzednio ul. [...]) o obszarze [...] ha składającej się z działek o nr [...] i [...] (KW [...], daw. wyk. hip. nr [...]) sprzedał z wyżej opisanej nieruchomości, działkę nr [...] o obszarze [...] m2 Spółce "M." sp. z o.o. Sporna działka była więc przedmiotem obrotu, skutkującego całkowitym wyzbyciem się jej własności przez J. N. (akt notarialny z [...] grudnia 1992 r.), a zatem skarżąca nie może wywodzić swojego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu z następstwa prawnego po swoim ojcu. Podstawą przyjęcia posiadania przez skarżąca interesu prawnego w rozpoznawanej sprawie nie mogą być także argumenty przedstawione przez stronę na rozprawie w dniu 3 listopada 2010 r. (immisje). Posiadanie interesu prawnego oznacza bowiem ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu.
Tym samym brak interesu prawnego po stronie osoby żądającej wszczęcia postępowania musiało skutkować wydaniem przez organ decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. Już choćby z tego tylko powodu należało uznać, iż zaskarżona decyzja z [...] czerwca 2010 r. odpowiada prawu.
Wyjaśnić również należy, iż okoliczność, że przed sądem powszechnym toczy się postępowanie o unieważnienie umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 1992 r. nie mogła mieć wpływu na wynik postępowania administracyjnego, a następnie sądowego, a to z uwagi na to, że dopóki umowa ta funkcjonuje w obrocie prawnym i nie została wyeliminowana, dopóty organy administracji publicznej, a także sądy muszą ją respektować i a priori przyjąć, iż jest ona zgodna z prawem.
Odnosząc się do przyczyn przedmiotowych odmowy wszczęcia postępowania w rozpoznawanej sprawie, tj. przyjęcia, iż brak jest dowodów, że orzeczenie z dnia [...] maja 1954 r. istniało i dotyczyło spornej nieruchomości, Sąd uznał, iż stanowisko organu jest prawidłowe.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż podstawą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności określonego orzeczenia, może być tylko okoliczność, iż orzeczenie takie nie zostało wydane a nie, że orzeczenia nie można odnaleźć. Ewentualne trudności z jego odnalezieniem obligują organ do poszukiwania dokumentów i innych dowodów (przy uwzględnieniu wynikającej z art.75 kpa zasady otwartego systemu dowodów) wskazujących na jego istnienie i treść (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 136/06).
W rozpoznawanej sprawie organ przeprowadził stosowne postępowanie w celu ustalenia - przede wszystkim - czy rzeczywiście orzeczenie Ministra Przemysłu Chemicznego z dnia [...] maja 1954 r. zostało kiedykolwiek wydane. Postępowanie wyjaśniające - przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z kpa - doprowadziło do uznania, iż brak jest dowodów na istnienie przedmiotowego orzeczenia. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą pogląd ten w pełni podziela. Argumentacja organu przedstawiona w zaskarżonej decyzji na podstawie zgromadzonych akt sprawy, a następnie ich analizy uprawniały organ, w ocenie Sądu, do zajęcia takiego stanowiska.
Wykonanie przez J. N. swoich uprawnień właścicielskich jednoznacznie świadczy, iż do roku 1992 r. był on jedynym właścicielem spornych nieruchomości. Rację ma zatem organ stwierdzając, iż okoliczność ta wskazuje, że sporna nieruchomość nie została przejęta na własność Skarbu Państwa, nie zostały wydane żadne decyzje nacjonalizacyjne. Fakt, iż nieruchomością tą zarządzały podmioty inne aniżeli właściciel nie oznacza, iż J.N. utracił własność przedmiotowych nieruchomości.
Nie można natomiast podzielić zarzutu skargi, że jeżeli w trakcie postępowania organ doszedłby do przekonania, iż sporną nieruchomość przejęto na rzecz Państwa na podstawie innego orzeczenia, aniżeli to wskazane przez skarżącą, to winien on uznać się za niewłaściwy i przekazać sprawę do właściwego organu. Organ administracji publicznej związany jest bowiem żądaniem wniosku wszczynającego postępowanie. Skoro strona żądała wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] maja 1954r. ( o co wnosił od początku postępowania ojciec skarżącej wymieniając to orzeczenie we wniosku) to organ musiał ograniczyć się do rozstrzygnięcia sprawy, której zakres został określony przez stronę.
Nadto myli się skarżąca wskazując, iż Minister Gospodarki doszedł do wniosku, iż przedmiotowa nieruchomość została przejęta na podstawie innej decyzji. Wręcz przeciwnie Minister stwierdził, że do dnia [...] grudnia 1992 r. nieruchomość położona w K. przy ul. [...], o pow. [...] m2 pozostawała własnością J. N. Innymi słowy - organ wykluczył możliwość przejęcie tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa przed ta datą.
Odnośnie wniosku skarżącej o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy fakt, iż Minister w tym wypadku pełnił rolę organu I i II instancji jest zgodne z art. 2, 78 i 176 Konstytucji oraz art. 6 Traktatu , Sąd nie znalazł podstaw by takie pytanie skierować. Konstytucyjność tego zagadnienia nie budzi bowiem wątpliwości zwłaszcza w kontekście treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008r., sygn. P 57/07, w którym zawarto stwierdzenie, iż art. 127 § 3 k.p.a. regulujący kwestię wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie narusza norm konstytucyjnych. W ocenie Trybunału postępowanie przed organami władzy publicznej, które są powołane do rozstrzygania o sytuacji jednostki, powinno spełniać wymagania sprawiedliwości i rzetelności. Istotnym elementem - w ocenie Trybunału Konstytucyjnego - jest prawo do zaskarżenia przez strony i ich uczestników postępowania rozstrzygnięci wydanych w I instancji zagwarantowane w art. 78 Konstytucji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżenia określa ustawa. Prawo do zaskarżenia stwarza więc możliwość uruchomienia procedury służącej weryfikacji pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia. Trybunał podkreślił, że - zgodnie z art. 78 Konstytucji - określenie "tryb zaskarżenia" należy do ustawodawcy, któremu Konstytucja pozostawiła margines swobody decyzyjnej. Taki środek zaskarżenia
musi jednak spełniać pewne wymagania: musi być dostępny - czyli jego uruchomienie zależy od woli stron i nie może być poddane nadmiernie skomplikowanym rygorom, środek ten musi być efektywny, czyli stwarzać realną możliwość oceny pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia i dokonania jego uchylenia bądź zmiany. Zdaniem Trybunału trzeba uwzględniać całokształt unormowań danej procedury, bo nie zawsze jest możliwe takie jej ukształtowanie, aby w sprawie orzekał organ wyższej instancji. Przykładem takiego właśnie rozwiązania wskazanego przez Trybunał Konstytucyjny jest właśnie art. 127§ 3 k.p.a. mając na względzie powyższe wywody Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znalazł podstaw by w oparciu o treść art. 193 Konstytucji zwrócić się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.
Konkludując należy stwierdzić, iż Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2008 r. w oparciu o powołane przepisy, jak również w aspekcie uchybień, które byłby zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu, doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane zgodnie
z prawem. W tym stanie rzeczy - na mocy art. 151 P.p.s.a. - orzeczono jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło