IV SA/Wa 1552/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty sankcyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa na rzecz skarżącej B. T. kwotę 144 (sto czterdzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w B. z dnia [...] czerwca 2011 r. w sprawie określenia opłaty sankcyjnej w wysokości 3 600 zł za prowadzenie obrotu materiałem siewnym sadzeniaków ziemniaka niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie (tj. Dz. U. z 2007 r., Nr 4, poz. 271 z późn. zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na skutek pisma Agencji Rynku Rolnego Oddział Terenowy w B. z dnia [...] maja 2011 r., w którym zwrócono się do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa o udzielenie informacji czy B. T. jest uprawniona do obrotu materiałem siewnym. Do pisma Agencji została dołączona kserokopia rachunku wystawionego w dniu [...] marca 2011 r. przez wyżej wymienioną o nr [...]. Wątpliwości Agencji powstały na skutek ubiegania się przez B. O. o dotacje do materiału siewnego. Pismem z dnia [...] maja 2011 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa poinformował Agencję, że B. T. nie jest wpisana do rejestru przedsiębiorców dokonujących obrotu materiałem siewnym ani rejestru podmiotów dokonujących obrotu materiałem siewnym – rejestru rolników. W związku z powyższym [...] maja 2011 r. u B. T. przeprowadzono kontrolę na okoliczność przestrzegania przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 2003 r. o nasiennictwie, która wykazała naruszenie art. 54 ust. 1 oraz art. 54 a ust. 2 wskazanej ustawy. Do sporządzonego z kontroli protokołu strona dołączyła pismo z dnia [...] maja 2011 r., w którym oświadczyła, że wystawiła rachunek nr [...] o sprzedaży ziemniaków sadzeniaków, albowiem o jego wydanie nalegał nabywca ziemniaków B. O., na wypadek złożenia reklamacji. Ponadto B. T. wskazała, że ziemniaki sprzedała w cenie ziemniaków jadalnych, natomiast na rachunku wpisała sadzeniaki gdyż była przekonana, że nabywca nigdzie nie posłuży się rachunkiem. W konsekwencji wykrytych uchybień zostało wszczęte postępowanie w związku ze stwierdzeniem prowadzenia obrotu niekwalifikowanymi sadzeniakami ziemniaka, zakończone wydaniem przez organ I instancji w dniu [...] czerwca 2011 r. decyzji nakładającej na B. T. opłatę sankcyjną za prowadzenie obrotu materiałem siewnym sadzeniaków ziemniaka niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o nasiennictwie. B. T. pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. złożyła odwołanie od wskazanej powyżej decyzji zarzucając sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym, w szczególności poprzez uznanie, że odwołująca się sprzedała B. O. ziemniaki jako materiał siewny. Strona w odwołaniu wniosła również o przesłuchanie B. O. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym wystawiony przez skarżącą rachunek nr [...] oraz załączone do protokołu kontroli oświadczenie skarżącej z dnia [...] maja 2011 r. wskazuje, iż B. T. zbyła ziemniaki jako sadzeniaki. Dodatkowym dowodem sprzedaży ziemniaków na cele siewne jest to, że B. O. ubiegał się o dotację do materiału siewnego, co potwierdza wniosek o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany. Organ stwierdził ponadto, że wobec zgromadzonych w sprawie dowodów za niezasadny uznać należy wniosek strony o dopuszczenie dowodu z przesłuchania B. O. Pismem z dnia 24 sierpnia 2011 r. B. T. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o nasiennictwie, polegające na niewłaściwym jego zastosowaniu oraz sprzeczność ustaleń z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności poprzez uznanie, iż skarżąca sprzedała B. O. ziemniaki jako materiał siewny. Skarżąca wniosła ponadto o dopuszczenie dowodu z przesłuchania B. O. na okoliczność, iż ziemniaki zostały sprzedane jako jadalne. Zdaniem B. T. orzekające w sprawie organy niesłusznie zrównały jej sytuację z sytuacją podmiotu, który celowo, z naruszeniem obowiązującego prawa, pod pretekstem sprzedaży materiału jadalnego zbywa go jako materiał siewny, nierzadko na dużą skalę i przez długi czas. Zdarzenie, jakie dotyczy skarżącej ma charakter incydentalny. W odpowiedzi na skargę organ uznając podniesione w skardze zarzuty za niezasadne, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, co prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji. Podstawę prawną decyzji orzekającej o obowiązku uiszczenia przez skarżącą na rachunek urzędu skarbowego opłaty sankcyjnej w wysokości 3 600 zł stanowił m. in. art. 67 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 57 ust. 1 pkt 1) ustawy o nasiennictwie. Stosownie do treści art. 67 ust. 1 i ust. 2 ustawy o nasiennictwie, kto prowadzi obrót materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1, 1a, 3, 4 oraz w art. 57 a ust. 6 pkt 3, jest obowiązany do wniesienia na rachunek urzędu skarbowego, właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania prowadzącego obrót, opłaty sankcyjnej stanowiącej 300 % kwoty należnej za sprzedany lub dostarczony materiał siewny. Stwierdzenie prowadzenia obrotu materiałem siewnym niezgodnie z warunkami określonymi w art. 57 ust. 1, 1a, 3 i 4 oraz art. 57 a ust. 6 pkt 3, ilość sprzedanego lub dostarczonego materiału siewnego oraz wysokość opłaty sanacyjnej określa, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania prowadzącego obrót materiałem siewnym. Z kolei art. 57 ust. 1 ustawy o nasiennictwie określa m. in. jakie materiały siewne dopuszcza się do obrotu i w niniejszej sprawie organy stwierdziły naruszenie warunków określonych w tym przepisie. Jak wynika z treści decyzji organu I instancji, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, za bezsporną organ ten uznał okoliczność dokonania przez skarżącą obrotu niekwalifikowanymi sadzeniakami ziemniaka i w oparciu o art. 67 ust. 1 cyt. ustawy orzekł o ustaleniu opłaty sankcyjnej w wysokości 3 600 zł. Z kolei według twierdzenia B. T. zawartego w oświadczeniu z dnia [...] maja 2011 r., jak również w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżąca nie sprzedawała sadzeniaków ziemniaka tylko ziemniaki jadalne. W ocenie skarżącej organ nie zbadał rzeczywistej intencji stron umowy sprzedaży tj. skarżącej jako sprzedającej i B. O. jako kupującego i zaniechał przesłuchania wyżej wymienionego na okoliczność faktu, w jakim celu i jakie ziemniaki zostały przez niego zakupione, a która to okoliczność miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W odwołaniu skarżąca złożyła ponadto formalny wniosek o przesłuchanie B. O. w charakterze świadka. Wniosek ten nie został uwzględniony, a orzekający w sprawie organ odwoławczy uznał przeprowadzenie tego dowodu jako zbyteczną czynność procesową. Stwierdził mianowicie, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż B. T. sprzedała ziemniaki w celu wysadzenia ich jako materiał siewny, stąd przeprowadzanie dowodów mających wykazać inny stan faktyczny jest niezasadne. W ocenie Sądu takiego poglądu organu odwoławczego nie można zaakceptować. Wskazać należy, że zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie istotnych okoliczności sprawy powinno być prowadzone z uwzględnieniem wszystkich przepisów działu II rozdział IV kpa, w tym art. 77 § 1 nakładającego na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Art. 80 kpa stanowi natomiast, że organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten wyraża równocześnie zasadę prawdy obiektywnej jak też zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi zatem dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenić wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych. Art. 75 kpa stanowi zaś, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Stosownie zaś do treści art. 78 kpa żądanie strony przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (§1). Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzenia dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2). Treść przytoczonego wyżej art. 78 § 1 kpa wprowadza zasadę uwzględniania dowodów zgłoszonych przez stronę, natomiast art. 78 § 2 - wyjątek od tej zasady. Jeżeli zatem nie wystąpią wymienione w § 2 przesłanki negatywne, organ nie może przed wydaniem decyzji odmówić przeprowadzenia dowodu wnioskowanego przez stronę. Szczegółowa analiza art. 78 § 2 kpa pozwala stwierdzić, że wprowadza on wyjątek od zasady uwzględniania żądania strony w sprawie przeprowadzenia dowodu w sytuacji jeśli dotyczy on okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami. Jednocześnie pomimo, że dany wniosek dowodowy dotyczy okoliczności już wyjaśnionych, art. 78 § 2 in fine i tak zobowiązuje organ administracyjny do uwzględnienia tego żądania, gdy wnioskowane przez stronę dowody mają znaczenie dla sprawy. Nie ulega wątpliwości, że ocena tego, czy dany dowód ma znaczenie dla sprawy czy też nie, należy do organu administracyjnego, wydaje się zatem, że ocena ta może być przeprowadzona dopiero po uprzedniej analizie całokształtu zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego. W żadnym wypadku oceny tej nie należy dokonywać w oderwaniu od tych dowodów. Art. 78 § 2 kpa wyraźnie zatem wskazuje, że żądanie przeprowadzenia dowodu winno być spełnione, chyba, że organ wyjaśni, iż okoliczności mające być wykazane tym wnioskiem dowodowym nie mają znaczenia dla sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ przeprowadził wywód, z którego wynikałoby, że owe okoliczności pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Tymczasem w ocenie Sądu wniosek o przesłuchanie w charakterze świadka B. O. ma służyć wykazaniu, że przedmiotem sprzedaży nie był ziemniak sadzeniak, lecz ziemniak przeznaczony do spożycia. Okoliczność ta ma zaś zasadnicze znaczenie dla sprawy, gdyż w przypadku tego rodzaju transakcji odpadłaby podstawa faktyczna do nałożenia opłaty sanacyjnej. Organ odwoławczy niejako z góry przesądził, że przesłuchiwanie tego świadka jest bezcelowe, gdyż stan faktyczny sprawy wynika z innych zgromadzonych dowodów. Tymczasem skoro był zgłoszony na okoliczność mającą znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, organ nie był uprawniony z podaną argumentacją odmówić przeprowadzenia tego dowodu. Z twierdzeń B. T. zaprezentowanych już w toku postępowania przed organem I instancji wynikało, że dowód ten dotyczy okoliczności przesądzającej o odpowiedzialności skarżącej za naruszenie warunków określonych w art. 57 ust. 1 pkt 1 ustawy o nasiennictwie oraz zmierza do podważenia okoliczności ustalonych przez organ na podstawie dowodu z wystawionego rachunku nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., oświadczenia skarżącej z dnia [...] maja 2011 r. oraz wniosku B. O. o przyznanie dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny lub kwalifikowany, złożonego w dniu [...] kwietnia 2011 r. do Agencji Rynku Rolnego Oddział w B. Obowiązkiem organu II instancji było w tej sytuacji przeprowadzenie wnioskowanego dowodu, co dopiero umożliwiłoby ocenę jego wiarygodności w konfrontacji z wszystkimi innymi zebranymi w sprawie dowodami. Rozpoznając ponownie sprawę organ II instancji winien zatem, w trybie art. 136 kpa przeprowadzić wnioskowany przez stronę dowód z przesłuchania świadka B. O. na sporną w sprawie okoliczność, względnie zlecić przeprowadzenie postępowania w tym zakresie organowi I instancji, a następnie powinien ocenić wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, w tym ów dowód z zeznań wnioskowanego świadka i wydać stosowną do wyniku ustaleń decyzję. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (pkt. 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.