IV SA/Wa 1554/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 26 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska postanawia: zwolnić T. D. od kosztów sądowych. T. D. (prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...]) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...]. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], którą wymierzono T. D. opłatę podwyższoną za korzystanie ze środowiska, z tytułu składowania odpadów w miejscu na en cel nieprzeznaczonym, w wysokości 1.885.620,00 zł. Razem ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie (w całości) od kosztów sądowych. W oświadczeniu z dnia 7 maja 2018 r. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach T. D. podał, że w gospodarstwie domowym pozostaje z żoną (M. M.) i dwojgiem małoletnich dzieci. Oświadczył, że źródło jego dochodu stanowi działalność gospodarcza, natomiast żona jest osobą bezrobotną. W uzasadnieniu wniosku dodał, że prowadzona przez niego działalność ma charakter sezonowy, dlatego w miesiącach późnojesiennych i zimowych jest dużo mniej zamówień, co skutkuje trudną sytuacją finansową. Wskazał, że w minionym roku poniósł stratę w wysokości 10.809,88 zł, w styczniu bieżącego roku strata wyniosła 27.402,56 zł, w lutym 10.795,68 zł, zaś w marcu działalność przyniosła dochód w wysokości 140 zł. Jako posiadany majątek T. D. wykazał udział w ½ we współwłasności domu mieszkalnego. Podał, że szacunkowa wartość całości domu to 1.600.000 zł, zaś wielkość należącego do niego udziału to 507,50 m2. Dodał, że dom obciążony jest hipoteką umowną kaucyjną na kwotę 1.304.920,00 zł tytułem zabezpieczenia kredytu oraz hipoteką przymusową ZUS na kwotę 723.218,67 zł. Wskazał też, że posiada wierzytelności "w rodzaju faktur" wystawionych za wykonane usługi w wysokości około 325.000,00 zł. Zaznaczył, że są to wierzytelności nieściągalne, dotyczą firm w upadłości oraz w większości firm, od których zadłużenie próbowano odzyskać przy pomocy komorników. Skonstatował, że postępowania egzekucyjne okazywały się bezskuteczne i zostały umorzone. Do zobowiązań i stałych wydatków skarżący zaliczył alimenty (800,00 zł), opłaty za media (500 zł), raty kredytu (1.500 CHF), a także egzekucje komornicze na kwotę około 600.000,00 zł. Do wniosku dołączył kopię zeznania (PIT-36L) o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2017 (przychód: 386.361,34 zł, koszty uzyskania przychodów: 397.171,22 zł, strata: -10.809,88 zł). W odpowiedzi na wezwanie z dnia 11 lipca 2018 r. do złożenia dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających stan majątkowy i dochody, T. D., przy piśmie z dnia 3 sierpnia 2018 r., nadesłał: 1. sporządzone w formie tabelarycznej zestawienie rachunków bankowych - firmowych i osobistych; 2. wyciągi z następujących rachunków bankowych: a. rachunki firmowe: 1) [...] nr [...] (za okres od 1 lutego do 30 czerwca 2018 r.), 2) [...] nr [...] (za okres od 1 lutego do 31 lipca 2018 r.), 3) [...] nr [...] (za okres od 1 lutego do 30 czerwca 2018 r.); b. rachunki osobiste: 1) [...] nr [...] - wspólny rachunek skarżącego i jego żony (za okres od 19 stycznia do 18 lipca 2018 r.), 2) [...] nr [...] - wspólny rachunek skarżącego i jego żony (za okres od 1 lutego do 31 lipca 2018 r.), 3) [...] nr [...] (za okres od 2 lutego do 1 sierpnia 2018 r.), 4) [...] nr [...] (za okres od 2 lutego do 1 sierpnia 2018 r.), 5) [...] nr [...] (za okres od 1 lutego do 31 lipca 2018 r.), 6) [...] nr [...] (za okres od 1 lutego do 31 lipca 2018 r.), 7) [...] nr 1[...] – rachunek M. M. (za okres od 1 lutego do 31 lipca 2018 r.); 3. sporządzone w formie tabelarycznej zestawienie (na dzień 3 sierpnia 2018 r.) postępowań sądowych i administracyjnych prowadzonych przeciw niemu lub przeciw niemu i jego żonie (w zestawieniu podano wartości należności objętych postępowaniami – w sumie 4.594.430,75 zł); 4. sporządzone w formie tabelarycznej zestawienie (na dzień 3 sierpnia 2018 r.) egzekucji komorniczych (w toku i umorzonych); 5. zestawienie środków trwałych przedsiębiorstwa na lipiec 2018 r.; 6. deklaracje VAT-7K (z potwierdzeniami złożenia do urzędu skarbowego) za ubiegły rok i za dwa pierwsze kwartały bieżącego roku; 7. wydruk podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do czerwca bieżącego roku; 8. kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2017 r. (PIT-36 – dochód 34.021,07 zł) oraz kopię (wspomnianego wyżej, złożonego z wnioskiem) zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2017 r. (PIT-36L), a także kopię dowodu nadania tych zeznań na adres urzędu skarbowego; 9. kopię umowy kredytowej ([...]) z dnia 23 września 2005 r., na podstawie której czworgu kredytobiorcom (w tym skarżącemu i jego żonie) udzielono kredytu w wysokości 767.600,00 zł, indeksowanego w CHF; 10. kopię decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości (budynki mieszkalne we współwłasności 402,90 m2, grunty 1.015,00 m2) na 2018 r., należnego od T. D. (749,00 zł; na 31 grudnia 2017 r. zaksięgowano zaległość w wysokości 2.692,00 zł); 11. kopię decyzji ZUS – [...] Oddział w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. stwierdzającej zadłużenie T. D. z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne oraz Fundusz Pracy (w sumie 854.836,80 zł); 12. kopie czterech wezwań komornika sądowego z dnia 2 czerwca 2016 r. do złożenia oświadczenia w trybie art. 827 K.p.c. oraz kopię pisma komornika sądowego z dnia 16 października 2017 r. wzywającego, w związku wysłuchaniem dłużnika w trybie art. 827 K.p.c., do spłaty należności w wysokości 10.665,03 zł z odsetkami (527,40 zł); 13. kopie pięciu wezwań komornika sądowego z dnia 27 lipca 2017 r. do zapłaty należności wobec [...].; 14. kopię wniosku komornika sądowego z dnia 10 maja 2018 r. o wyjawienie majątku w sprawie o egzekucję świadczenia alimentacyjnego; 15. kopie piętnastu zawiadomień komorników sądowych o wszczęciu egzekucji wobec skarżącego (z dnia 5 września 2016 r., z dnia 14 czerwca 2017 r., z dnia 3 lipca 2017 r., z dnia 23 listopada 2017 r., z dnia 2 stycznia 2018 r., z dnia 5 stycznia 2018 r., z dnia 8 lutego 2018 r., z dnia 9 lutego 2018 r., z dnia 5 marca 2018 r., z dnia 7 marca 2018 r., z dnia 8 marca 2018 r., z dnia 19 marca 2018 r., z dnia 27 kwietnia 2018 r., z dnia 2 maja 2018 r., z dnia 7 maja 2018 r.); 16. kopie ośmiu zawiadomień komorników sądowych (z dnia 8 lutego 2016 r., z dnia 16 lutego 2016 r., z dnia 25 lutego 2016 r., z dnia 7 kwietnia 2016 r., z dnia 24 lutego 2017 r., z dnia 1 grudnia 2017 r., z dnia 23 lutego 2018 r., z dnia 11 lipca 2018 r.) o zajęciu wierzytelności; 17. kopię zawiadomienia organu egzekucyjnego (Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...]) z dnia [...] marca 2018 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej (razem dochodzone należności 545.719,96 zł); 18. kopie zawiadomień organu egzekucyjnego (Dyrektora [...] Oddziału ZUS w [...]) o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (trzy zawiadomienia z dnia 14 marca 2018 r. – łącznie należności w wysokości 971.347,57 zł; trzy zawiadomienia z dnia 28 czerwca 2018 r. – łącznie należności w wysokości 27.728,90 zł; trzy zawiadomienia z dnia 12 lipca 2018 r. - łącznie należności w wysokości 8.688,00 zł); 19. kopie czternastu postanowień komorników sądowych: o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji (z dnia [...] czerwca 2016 r., z dnia [...] listopada 2016 r., z dnia [...] grudnia 2016 r., z dnia [...] marca 2017 r., z dnia [...] czerwca 2017 r., z dnia [...] czerwca 2016 r., z dnia [...] czerwca 2017 r., z dnia [...] grudnia 2017 r., z dnia [...] marca 2018 r., z dnia [...] maja 2018 r., z dnia [...] maja 2018 r., z dnia [...] maja 2018 r., z dnia [...] lipca 2018 r.) i o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela (z dnia [...] października 2017 r.); 20. kpię faktury VAT z dnia 17 maja 2018 r. za gaz na kwotę 22,13 zł; 21. kopie faktur VAT za wodę i ścieki: z dnia 12 marca 2018 r. (zaległość w wysokości 3.901,03 zł) i z dnia 22 maja 2018 r. (zaległość w wysokości 4.470,70 zł). W piśmie z dnia 3 sierpnia 2018 r., przy którym skarżący nadesłał wyżej wymienione dokumenty źródłowe, oświadczył, że poza udziałem we współwłasności domu, nie posada innych nieruchomości, nie ma oszczędności na rachunkach bankowych, w gotówce, papierów wartościowych, ani innych praw majątkowych. Wskazał także, że w związku z trudną sytuacją materialną nie płaci alimentów w wysokości 800 zł, a z tego powodu prowadzone jest wobec niego postępowanie karne oraz postępowanie egzekucyjne. Podał również, że M. M. nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Od 2005 r. jest ubezpieczona w firmie męża, jako osoba współpracująca, nie uzyskując z tego tytułu wynagrodzenia. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Treść art. 246 § 1 ppsa wskazuje, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony, z uwzględnianiem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony – z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] o wymierzeniu T. D. opłaty podwyższonej za korzystanie ze środowiska. Kwota należności (wymierzonej opłaty) objętej zaskarżoną decyzją wynosi 1.885.620,00 zł, zatem – zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - wysokość wpisu od skargi wynosi 18.857 zł. Wysokość ewentualnie należnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 9.429 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia). Z majątku skarżącego i M. M. jest prowadzona lub była prowadzona w ciągu ostatnich kilku lat egzekucja należności pieniężnych znacznie przekraczających wysokość kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2018 r. Jak wyżej podano, T. D. złożył do akt sprawy m.in. kopie piętnastu zawiadomień komorników sądowych o wszczęciu egzekucji, kopie zawiadomień komorników o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych, kopię zawiadomienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] marca 2018 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej (razem dochodzone należności 545.719,96 zł), a także kopie zawiadomień Dyrektora I Oddziału ZUS w [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (łączna kwota należności to 1.007.764,47 zł). Również przedstawione przez skarżącego kopie bieżących rachunków za wodę i ścieki (zaległość na 22 maja 2018 r. w kwocie 4.470,70 zł) oraz decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na 2018 r. (zaległość na 31 grudnia 2017 r. w kwocie 2.692,00 zł) potwierdzają, że nie wywiązuje się on z wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Skarżący złożył do akt sprawy również kopie trzynastu postanowień komorników sądowych o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Najpóźniejsze z nich wydano w marcu, maju i lipcu bieżącego roku. Z uzasadnień postanowień wynika, że egzekucja z ruchomości, wynagrodzenia za pracę i wierzytelności oraz innych składników majątku dłużnika okazała się bezskuteczna. Podejmowano czynności m.in. poprzez kierowanie zapytań do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców oraz sytemu O. Ujawnione rachunki bankowe nie doprowadziły do zaspokojenia. Ustalano, że dłużnik nie figuruje w bazie CEPiK, jako właściciel pojazdów przedstawiających wartość handlową. Nie zdołano ustalić innego mienia należącego do dłużnika, podlegającego egzekucji. Stwierdzono, że czynności terenowe okazały się bezskuteczne. Ustalono, że przeciwko dłużnikowi egzekucję prowadzi trzydziestu komorników, w tym jedno z postępowań dotyczy egzekucji świadczeń alimentacyjnych (zaległość około 36.000 zł). Jak z kolei wynika z księgi wieczystej nr [...] (stan na 26 września 2018 r. - https://przegladarka-ekw.ms.gov.pl), nieruchomość, której skarżący jest współwłaścicielem, jest obciążona czterema hipotekami przymusowymi: w wysokości 117.619,34 zł (zabezpieczenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne wraz z odsetkami za zwłokę oraz roszczeń o świadczenia uboczne), w wysokości 24.713,60 zł (zabezpieczenie należnych kosztów upomnienia wraz z kosztami egzekucyjnymi), w wysokości 550.134,18 zł (zabezpieczenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami za zwłokę oraz roszczeń o świadczenia uboczne) oraz w wysokości 30.751,55 zł (zabezpieczenie należności z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami oraz roszczeń o świadczenia uboczne). Wedle informacji zawartych w podatkowej księdze przychodów i rozchodów przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego, w poszczególnych miesiącach bieżącego roku przynosiło ono wprawdzie przychody (głównie ze sprzedaży usług polegających na sprzątaniu lub wywozie odpadów). W kwietniu skarżący wykazał przychody w łącznej wysokości 8.177,05 zł, w maju w wysokości 3.615,74 zł, a w czerwcu w wysokości 18.472,30 zł. Z drugiej jednak strony tylko wydatki na wypłatę wynagrodzeń pochłaniały około 15.000 zł miesięcznie (kwiecień: 14.359,92 zł, maj: 15.466,32, czerwiec: 14.973,20 zł). Z przedstawionych przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych wynika zaś, że zarówno na rachunkach przeznaczonych do rozliczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, jak i na rachunkach osobistych, w okresach objętych nadesłanymi zestawieniami, brak było wolnych środków. Spośród rachunków firmowych tylko na rachunku w banku [...] nr [...] zaksięgowano dodatnie saldo w wysokości 3,15 zł. Natomiast spośród kont osobistych T. D., tylko na rachunku w [...]. nr [...] zaksięgowano dodatnie saldo w wysokości 4 zł. Salda pozostałych rachunków były zerowe lub ujemne. Na wspólnym rachunku skarżącego i jego żony w banku [...] nr [...] w dniu 31 lipca 218 r. zarejestrowano w sumie 32 zajęcia egzekucyjne. Także na rachunku osobistym M. M. w Banku [...] nr [...] dokonywano zajęć komorniczych, zwalniając z nich następnie, niepodlegające egzekucji świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł. Maksymalne saldo tego rachunku w okresie ujętym w nadesłanych wyciągach wyniosło 507,36 zł. Analiza oświadczeń T. D. i opisanych wyżej dokumentów źródłowych, obrazujących jego sytuację dochodową i majątkową, daje podstawę do twierdzenia, że aktualne możliwości płatnicze nie pozwalają skarżącemu na poniesienie - bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie, żony i małoletnich dzieci - pełnych kosztów postępowania wszczętego skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2018 r. znak: [...]. Wysokość zaległości T. D. w wykonaniu zobowiązań pieniężnych (w tym wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, urzędu skarbowego, a także świadczeń alimentacyjnych), potwierdzony nadesłanymi wyciągami stan rachunków bankowych, a także potwierdzony postanowieniami komorników sądowych brak środków pieniężnych, wierzytelności i innego majątku podlegającego egzekucji, uzasadniają zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.