IV SA/Wa 1556/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Karolina Kisielewicz – Malec po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. S. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy S. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2011 r. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] lipca 2003 r. o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w P. Skarżący zawarł w skardze wniosek o przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. S. S. w przedłożonym na wezwanie Sądu formularzu PPF podał, że zasługuje na przyznanie prawa pomocy w najszerszych granicach tej instytucji, albowiem "jest ofiarą 20-letniej ciągłej zorganizowanej przestępczości sędziów i prokuratorów (...)". Wyjaśnił, że utrzymuje się z renty inwalidzkiej w kwocie 1003,75 zł (miesięcznie). Na utrzymanie mieszkania przeznacza 600 zł, na zakup leków – 300 zł. Nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów majątkowych. Jest zadłużony "u osób fizycznych" na 20 000 zł. Ponieważ wniosek S. S. nie zawierał wszystkich informacji niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 21 października 2011 r., wykonanym w dniu 24 października 2011 r. wezwał skarżącego do: - nadesłania decyzji (lub jej kopii) o przyznaniu skarżącemu renty inwalidzkiej, - przedłożenia kopii dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją mieszkania (czynsz), opłat za gaz i energię oraz dokumentów wskazujących wysokość innych stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym (za miesiące lipiec, sierpień, wrzesień 2011r.), - podania na jaki cel skarżący zaciągnął pożyczki oraz nadesłania dowodów potwierdzających zawarcie tych umów (u kogo, w jakiej wysokości), - przedstawienia wyciągów z rachunku bankowego za miesiące sierpień – październik 2011 r. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 października 2011 r. (dowód doręczenia w aktach sądowych sprawy). Wskazane dokumenty oraz oświadczenia należało nadesłać w terminie 7 dni, licząc od dnia doręczenia wezwania sądowego pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Taki rygor został określony w skierowanym do strony wezwaniu. Pomimo upływu terminu strona nie udzieliła odpowiedzi na żadne z zawartych w wezwaniu pytań, a jedynie nadesłała kopię decyzji z dnia [...] marca 2009 r. o waloryzacji renty inwalidzkiej (w formularzu PPF skarżący podał nową wysokość renty, decyzji tej jednak nie przedłożył). Stwierdzono, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynikają dwa wnioski mające wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Po pierwsze, Sąd w przypadku wykazania przez stronę niemożności pokrycia kosztów postępowania jest zobligowany do przyznania stronie prawa pomocy. Przesądza o tym zwrot "przyznanie [...] prawa pomocy następuje". Po drugie jednak, oczekiwany przez stronę efekt nastąpi, o ile "wykaże" ona, że wymagana przez przepis niemożność pokrycia kosztów postępowania w rzeczywistości istnieje. Jest to oczywiste, zważywszy, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest wszczynane wyłącznie na wniosek (zasada bezwzględnej skargowości). W związku z tym ustawodawca w art. 252 § 1 p.p.s.a. wskazał obligatoryjne elementy wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odniesieniu do osób fizycznych wniosek powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Biorąc pod uwagę powyższe wywody, nie powinno budzić wątpliwości, że Sąd rozstrzygający kwestię przyznania prawa pomocy, orzeka przede wszystkim w oparciu o informacje zawarte przez stronę w złożonym wniosku, w tym na podstawie jej oświadczeń co do stanu majątkowego i rodzinnego (osoby fizyczne). Dlatego jest ważne, aby wnioskodawca w miarę jak najdokładniej przedstawił swoją (i swojej rodziny) aktualną sytuację życiową. Podkreślić bowiem trzeba, że Sąd może uzupełnić "obraz" sytuacji bytowej strony jedynie o informacje znane mu z urzędu lub dane wynikające z akt sprawy (np. informacje dotyczące postępowania egzekucyjnego). Nie zawsze jednak informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy będą na tyle kompletne, aby Sąd mógł po ich lekturze orzec co do zasadności żądań strony. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to w świetle art. 255 p.p.s.a. strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Należy podkreślić, iż w sprawach prawa pomocy postępowanie rozpoznawcze ogranicza się do dokumentów źródłowych i oświadczeń składanych przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy (art. 255 P.p.s.a.). Rozpoznając wniosek referendarz nie może prowadzić postępowania poza granice wyznaczone przez art. 255 p.p.s.a. w tym nie może występować do innych organów i instytucji o dostarczenie dokumentów mogących mieć wpływ na ocenę wniosku strony ubiegającej się o prawo pomocy. Postępowanie w tym przedmiocie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności o czy świadczy nie tylko art. 255 p.p.s.a. a przede wszystkim art. 246 tej ustawy. W rozpatrywanym przypadku skarżący wzywany był o nadesłanie dodatkowych informacji i oświadczeń: decyzji o przyznaniu renty inwalidzkiej, kopii dokumentów (rachunków) wskazujących wysokość stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją mieszkania (czynsz), opłat za gaz i energię oraz dokumentów wskazujących wysokość innych stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym, podania na jaki cel skarżący zaciągnął pożyczki oraz nadesłania dowodów potwierdzających zawarcie tych umów oraz przedstawienia wyciągów z rachunku bankowego za miesiące sierpień – październik 2011 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał jedynie kopie decyzji o waloryzacji renty inwalidzkiej, a wezwanie o udzielenie dodatkowych informacji (w sprawie zaciągniętych długów) i przedstawienia dokumentów (np. wyciągu z rachunku bankowego) nazwał "kpiną". Skarżący nie wykonał w pełni nałożonych na niego obowiązków. Podkreślić w tym miejscu należy, że podstawy prawne i faktyczne nałożonych na skarżącego w wezwaniu obowiązków nie mogą być przez niego kwestionowane. Wyjaśnieniu rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy ma służyć powołana wyżej regulacja art. 255 P.p.s.a. Natomiast dokumenty źródłowe, o które został wezwany J. S. wymieniają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245).. Skarżący nie nadesłał kserokopii dowodów wpłat na rachunek bankowy (nie oświadczył też, że rachunku nie posiada), nie wyjaśnił też na jaki cel zaciągnął pożyczki i jakie jest dokładnie jego zadłużenie z tego tytułu, wreszcie nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących na wysokość stałych, miesięcznych wydatków. Na podstawie tych dokumentów referendarz sądowy zamierzał ustalić rzeczywistą sytuację materialną strony wnioskującej o prawo pomocy, zwłaszcza że wymagała ustalenia sytuacja finansowa skarżącego w kontekście zaciągniętych zobowiązań u osób fizycznych. Podkreślić jednocześnie trzeba, że obowiązek spłacania obciążających stronę kredytów, pożyczek czy rat nie przesądzać o konieczności przyznania jej praw pomocy. Ponieważ skarżący nie odpowiedział w pełni na skierowane do niego wezwanie referendarza sądowego, to nie spełnił przesłanek przyznania prawa pomocy. Strona nie współpracując w wyjaśnianiu swej pozycji majątkowej i osobistej nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej dokumentacji, bądź też przedstawiła niepełne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie - to powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Z tych powodów należało odmówić przyznania prawa pomocy w oparciu o art. 246 § 1 pkt 1, art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.