IV SA/Wa 1560/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2005 r. sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I – ej instancji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego B. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...].05.2005r. Prezydent W. zawiesił postępowanie administracyjne o wymeldowanie z pobytu stałego P. P. z lokalu Nr. [...] przy ulicy [...] w W. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano przepis art. 97§1 pkt. 4 kpa. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że wnoszący o wymeldowanie B. W. stwierdził, iż P. P. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od kilku miesięcy. W dniu [...].03.2005r. dokonał on komisyjnego otwarcia lokalu, w którym ujawniono ogólny bałagan i brak podłączenia energii elektrycznej. Z kolei P. P. wyjaśnił, że sporny lokal opuścił czasowo w okresie jesienno-zimowym ze względu na wysokie koszty związane z ogrzewaniem mieszkania. Pozostawił tam jednak rzeczy osobiste, meble i sprzęty. W miesiącu marcu 2005r. został pozbawiony dostępu do lokalu, ponieważ właściciel mieszkania B. W. samowolnie i bezprawnie wszedł do lokalu i zmienił zamki w drzwiach wejściowych. Z uwagi na powyższe wniósł on pozew o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu a sprawa ta jest rozpoznawana przez Sąd Rejonowy W. pod numerem [...] C [...]. W ocenie organu I-ej instancji w niniejszej sprawie mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym, którym jest kwestia dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego przez P. P. To zaś oznacza konieczność zawieszenia postępowania o wymeldowanie stosownie do art. 97§1 pkt.4 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozpatrzenia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na powyższe postanowienie wniósł zażalenie B. W. W następstwie jego rozpoznania Wojewoda [...] wydał w dniu [...].06.2005r. postanowienie, mocą którego zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że art. 15 ust. 2 Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mówi, iż do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego niezbędne jest spełnienie warunku opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego bez dokonania obowiązku wymeldowania się, przy czym opuszczenie powinno być dobrowolne i trwałe. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednak, że B. W. w dniu [...].03.2005r. wszedł samowolnie w posiadanie spornego lokalu, a następnie wymienił zamki w drzwiach wejściowych. Nie można więc przyjąć, że P. P. dobrowolnie opuścił lokal. W sytuacji zatem kiedy strona podnosi, że do opuszczenia lokalu została zmuszona bezprawnym zachowaniem innych osób i korzysta ze środka prawnego zmierzającego do wykazania, iż sytuacja taka rzeczywiście miała miejsce, a spowodowane jej staraniami postępowanie sądowe nie zostało jeszcze zakończone prawomocnym orzeczeniem organ odwoławczy jest zobowiązany zgodnie z art. 97§1 pkt 4 kpa zawiesić postępowanie w sprawie. Organ prowadzący postępowanie zobligowany jest więc wstrzymać się z rozstrzygnięciem własnym i zawiesić postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem zagadnienia wstępnego rozumie się sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania uwarunkowane jest uprzednim innym rozstrzygnięciem. Tocząca się z powództwa P. P. przeciwko B. W. sprawa o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu stanowi więc zagadnienie wstępne w sprawie o wymeldowanie wymienionego i w konsekwencji wiąże organ administracyjny. To zaś oznacza, że do czasu zakończenia postępowania sądowego organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie w trybie art. 15 ust. 2 Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych winien wstrzymać się z rozstrzygnięciem własnym zawieszając postępowanie na podstawie art. 97§1 pkt. 4 kpa. Postanowienie organu II-ej instancji zostało zaskarżone przez B. W. Zdaniem skarżącego jest ono niezgodne z prawem oraz ze stanem faktycznym, jaki miał miejsce. Przede wszystkim doszło do naruszenia przepisu art. 15 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, albowiem P. P. opuścił miejsce stałego pobytu na okres przekraczający dwa miesiące i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W tej sytuacji organ gminy winien z urzędu wydać decyzję w sprawie wymeldowania. Poza tym doszło do naruszenia przepisu art. 9 ust. 2 w/w. ustawy, który stanowi, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. P. P. takiego uprawnienia jednak nigdy nie miał, a nawet gdyby miał to utraciłby je bezpowrotnie w chwili, gdy stało się prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające nabycie przez B. W. spadku po matce A. W. P. P. nie uzyskał bowiem zgody skarżącego na przebywanie w spornym lokalu. W ocenie skarżącego P. P. opuścił lokal w sposób dobrowolny i trwały nie pozostawiając w nim żadnych rzeczy osobistych, o czym świadczył stan lokalu w dniu [...] marca 2005r. oraz oświadczenia świadków. O trwałym i dobrowolnym opuszczeniu tego lokalu świadczy także oświadczenie samego P. P., pozbawienie lokalu dostawy energii elektrycznej i gazu, demontaż liczników w październiku 2004, oraz fakt że od maja 2004r. nie dokonywał on za lokal żadnych opłat. Skarżący zaprzeczył temu, jakoby samowolnie wszedł w posiadanie lokalu, albowiem stanowi on jego własność. W związku z tym miał prawo do niego wejść zwłaszcza że zaistniała konieczność udostępnienia instalacji gazowej w mieszkaniu pracownikom gazowni z powodu awarii w budynku, w którym znajduje się to mieszkanie. Zaprzeczył również, aby P. P. został zmuszony przez niego do opuszczenia lokalu w następstwie bezprawnego zachowania. To wszystko powinno – zdaniem skarżącego – przesądzić o tym że sprawa o rzekome naruszenie posiadania, z jaką wystąpił P. P. nie powinna mieć znaczenia dla postępowania w sprawie wymeldowania. W odpowiedzi na skargę organ II-ej instancji wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...].06.2005r., oraz w jego uzasadnieniu. Sąd zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie argumenty podniesione przez skarżącego zasługują na aprobatę. Nie są trafne w szczególności te rozważania, które dotyczą art. 9 ust. 2 Ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 87/2001 poz. 960). Otóż tenże przepis w chwili orzekania przez organy obu instancji nie obowiązywał, albowiem został uchylony orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002r. w sprawie K 20/01/Dz.U. Nr 78 z 2002r. poz. 716). Wobec stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w w/w. orzeczeniu uznającego za sprzeczny z Konstytucją art. 9 ust. 2 Ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jedyną przesłanką, której realizacja – zgodnie z art. 15 ust. 2 tejże ustawy – warunkuje możliwość wymeldowania osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tą osobę dotychczasowego miejsca pobytu bez obowiązku wymeldowania się, przy czym opuszczenie to musi być dobrowolne. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy podnieść należy, że bezspornym jest fakt opuszczenia spornego lokalu przez P. P. jesienią 2004r. Podczas przesłuchania na tę okoliczność sam zainteresowany wyjaśnił (K [...] akt załączonej sprawy [...]), że lokal opuścił jesienią 2004r., ponieważ koszty jego utrzymania były dla niego zbyt wysokie. Po opuszczeniu tego lokalu zamieszkał w innym miejscu. Okoliczności związane z opuszczeniem lokalu nie wiązały się więc z jakimkolwiek działaniem bądź zaniechaniem innych osób w tym zwłaszcza skarżącego B. W. Nie można więc mówić, że P. P. poddany został choćby sugestii czy presji, które opuszczenie lokalu poprzedzały. Jedyny argument, jaki przytoczył on uzasadniając wyprowadzenie się, był argumentem natury ekonomicznej (brak środków finansowych pozwalających na utrzymanie lokalu). O tym że opuścił on lokal z własnej woli świadczy również fakt rozwiązania umowy o dostawę energii elektrycznej. Z okoliczności sprawy wynika, że właściciel wszedł do lokalu po uprzednim jego otwarciu w dniu [...].03.2005r., a więc po upływie kilku miesięcy od dnia opuszczenia go przez P. P. W żadnym więc razie nie można uznać, że opuszczenie to było następstwem działania skarżącego. Zupełnie inną kwestią jest kwestia wymiany zamków a w konsekwencji uniemożliwienie P. P. wejścia do lokalu w okresie późniejszym. Okoliczności z tym związane będą badane w postępowaniu przed sądem powszechnym w sprawie o ochronę naruszonego posiadania. Ta ostatnia sprawa nie ma jednak znaczenia w przedmiotowym postępowaniu o wymeldowanie. Orzeczenia NSA, które przytoczył organ II-ej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie mogą mieć automatycznego wpływu na ocenę każdego stanu faktycznego związanego z wymeldowaniem. Oznacza to, że nie każde rozstrzygnięcie sprawy przed sądem powszechnym o naruszenie posiadania lokalu jest zagadnieniem wstępnym w sprawie wymeldowania. Chodzi tu bowiem tylko o takie naruszenia, które pozbawiły użytkownika posiadania lokalu nie zaś o takie, które uniemożliwiają mu ponowne wejście w jego posiadanie, którego wcześniej sam dobrowolnie się pozbawił. (por. m.in. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 08.11.2001r. w sprawie V SA 794/01). Powyższe oznacza, iż zawieszenie postępowania w oparciu o przepis art. 97§1 pkt 4 kpa było w realiach przedmiotowej sprawy błędne. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest przepis art. 145§1 pkt 1 lit. c ppsa.