IV SA/Wa 1567/13

WyrokWSA w Warszawie2013-10-16

Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Krystyna Napiórkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przewoźnik drogowy ponosi odpowiedzialność administracyjną za przewóz cudzoziemca nieposiadającego ważnej wizy, mimo że kierowca autobusu nie sprawdził dokumentów pasażera z powodu braku czasu?
Ratio decidendi
Przewoźnik drogowy ponosi odpowiedzialność administracyjną za przewóz cudzoziemca nieposiadającego ważnej wizy, nawet jeśli kierowca autobusu nie sprawdził dokumentów z powodu braku czasu. Obowiązek upewnienia się co do posiadania przez cudzoziemca wymaganych dokumentów spoczywa na przewoźniku, a ryzyko nieznajomości przepisów obciąża przewoźnika. Brak należytej staranności w weryfikacji dokumentów uzasadnia nałożenie kary administracyjnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody nakładającą na przewoźnika "L." karę administracyjną w wysokości 3.000 EUR za przewiezienie do Polski obywatela innego państwa, który nie posiadał zezwolenia uprawniającego do wjazdu i pobytu. Kierowca autobusu nie sprawdził dokumentów pasażera z powodu braku czasu, a pasażer okazał jedynie pierwszą stronę paszportu. Skarżący przewoźnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym brak wyczerpującego zebrania dowodów i błędną wykładnię przepisów dotyczących obowiązków przewoźnika.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi T. z siedzibą we L. na U. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej - oddala skargę - Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].05.2013 r. Szef Urzędu do spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].06.2012 r. nakładającą na "L." z siedzibą we L. na [...] karę administracyjną przewidzianą w art. 138 ust. 1 w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573 ze zm. - zwanej dalej ustawą o cudzoziemcach), w wysokości 3.000 EUR, co w przeliczeniu na złote wg średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej wynosiło 12877,50 zł - za przywiezienie do Polski autokarem relacji L. ([...]) – W.(nr rej. [...]) obywatela [...] - pana V. K. ur. [...] r., który nie posiadał zezwolenia uprawniającego go do wjazdu i pobytu na terytorium RP. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że o ukaranie wystąpił [...] kwietnia 2012 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w H.. W wyniku przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Straży Granicznej kontroli pasażerów wskazanego autokaru stwierdzono bowiem, że pan V. K. posiadał ważny dokument podróży z zamieszczoną w nim wizą wielokrotną Schengen o Nr [...] z terminem ważności od dnia [...] września 2011 r. do dnia [...] marca 2012 r., wydaną przez konsula we L. i uprawniającą cudzoziemca do wjazdu i pobytu w Polsce przez okres 90 dni. Na skutek wniesionego odwołania organ odwoławczy utrzymując w mocy kontrolowaną decyzje wyjaśnił, że w myśl art. 135 ustawy o cudzoziemcach przewoźnik jest obowiązany do "podjęcia działania dla upewnienia się", że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Nadto ustawodawca wyraźnie przesądził, że obowiązek ten dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego. Zakres obowiązków sformułowany został dosyć precyzyjnie. Wynika z niego jasno, że przewoźnik chcąc wykonywać usługi przewozu osób nie będących obywatelami polskimi przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (nawet tranzytem) obowiązany jest zapoznać się z przepisami dotyczącymi przekraczania granic i pobytu w Polsce, jak również w krajach, do których wykonuje transport. Należy podkreślić, że ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźników. Skoro na mocy art. 135 ustawy o cudzoziemcach na przewoźniku ciążyły określone obowiązki kontrolne względem cudzoziemców to przewoźnik ten powinien powierzyć ich wykonywanie osobie, która dostatecznie zna zakres tych obowiązków. Ponieważ ustawodawca nałożył na przewoźników pewnego typu obowiązki to przewoźnik obowiązany był w tym przypadku do zdobycia określonej wiedzy, aby móc obowiązki te efektywnie wykonywać. To, czy przewoźnik zatrudni osobę, która taką wiedzę posiada, czy też przeszkoli swoich pracowników nie jest szczególnie istotne. Organ odwoławczy dodał także iż przewoźnik zagraniczny, chcący wykonywać czynności zawodowe na terenie innego kraju, nie jest zwolniony z przestrzegania norm prawnych obowiązujących na terytorium tego państwa, zwłaszcza w zakresie związanym z tą działalnością. Przed podjęciem działalności powinien się z tymi normami zapoznać. Skutki zaniechania tej powinności ustawa określa jasno w art, 138 ustawy o cudzoziemcach. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika strony, w ocenie organu odwoławczego, pracownik przewoźnika weryfikujący dokumenty podróżnych wskazanego wyżej autokaru nie dopełnił nawet minimum należytej staranności w dokonywaniu ustaleń, czy pan V. K. posiada wymagane uprawnienia do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wystarczyło solidnie sprawdzić dokument podróży wymienionego pasażera aby stwierdzić, że nie posiada on ważnej wizy uprawniającej do wjazdu do Polski. W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się protokół przesłuchania pana V. K. z dnia [...] kwietnia 2012 r. który stwierdził, że bilet zakupił u kierowcy i nikt nie sprawdzał jego dokumentów. Powyższe zeznanie potwierdził kierowca autobusu pan M. B., który stwierdził w czasie przesłuchania tego samego dnia (protokół w aktach sprawy), że nie sprawdził dokumentów pan V. K., albowiem wsiadł on do autobusu na dworcu we L. w ostatniej chwili i nie było czasu na kontrolę. Z kolei pełnomocnik przewoźnika w odwołaniu powołał się na oświadczenie kierowcy przewoźnika, który miał zeznać, iż dokonał na dworcu w [..] kontroli dokumentów pasażerów, w czasie której pan V. K. okazał bilet i pierwszą stronę paszportu identyfikującą jego tożsamość, a odmówił kierowcy przedstawienia do kontroli paszportu wraz z wizą - jako osobie nieuprawnionej do tego rodzaju kontroli. Z tego A. S. wywodził, że kierowca dochował należytej staranności w kwestii dokonania kontroli w takim zakresie, w jakim był do tego uprawniony. Pan V. K. posiadał bowiem ważny paszport z zamieszczoną w nim wizą - z tym, że była to wiza nieważna. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał za bezzasadny wniosek pełnomocnika strony o ponowne przesłuchanie wskazanego kierowcy oraz pasażera. Odnosząc się do kwestii rzekomej odmowy okazania przez pana V. K. posiadanej wizy do kontroli, organ stwierdził, że w takim przypadku, licząc się z konsekwencjami ewentualnego wwiezienia do Polski pasażera nieposiadającego wymaganego zezwolenia na wjazd, kierowca autobusu powinien odmówić zabrania go. Weryfikacja uprawnień do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przysługujących panu V. K. była stosunkowo prosta, a mimo to weryfikacji tej nie dokonano należycie, a nawet wcale. W związku z tym organ odwoławczy potwierdził istnienie podstaw do nałożenia na "L." kary administracyjnej, do czego obliguje organy administracji publicznej kategoryczne sformułowanie zawarte w art. 138 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach. Skargę na tę decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik strony skarżącej. Zarzucił w niej: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 7 K.p.a w zw. z art. 77 K.p.a. w zw. z art. 107 K.p.a., jak również przepisów art. 78 K.p.a. oraz art. 86 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania dostępnego materiału dowodowego, zmierzającego do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności brak przesłuchania w charakterze świadka kierowcy autokaru na okoliczność podjętych przez niego czynności w celu ustalenia, czy pan V. K. posiadał dokumenty uprawniające go do wjazdu na teren RP, a także zaniechanie przesłuchania przedstawiciela przewoźnika. W efekcie błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez przyjęcie, że przewoźnik nie podjął żadnych działań w wykonaniu nałożonych na niego przez prawo obowiązków; 2. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 135 i art. 138 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach w związku z art. 31 ust 3 w zw. z art. 8 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 135 i art. 138 ustawy o cudzoziemcach i w konsekwencji nałożenie kary pieniężnej na przewoźnika-skarżącego, podczas gdy prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie przepisów ustawy o cudzoziemcach, dokonana w świetle całego obowiązującego w Polsce systemu prawa, w szczególności Rozporządzenia (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiającego wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.Urz.UE.L 2006 Nr 105, str. 1), dyrektywy Rady 2001/51 /WE z dnia 28 czerwca 2001 r. uzupełniającej postanowienia art. 26 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r.; ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz art. 15 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej - prowadzi do wniosku, iż brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony skarżącej wskazał, iż z treści art. 135 jasno wynika, że jedynym obowiązkiem, jaki w istocie ciąży na przewoźniku jest podjęcie działania dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium RP posiada wymienione w przepisie dokumenty. Interpretując zatem wyrażenie "obowiązany do podjęcia działania dla upewnienia się" należy rozważyć, czy treść tego przepisu obliguje do dochowania należytej staranności, czy też nakłada na przewoźnika odpowiedzialność także za określony rezultat. Wykładnia gramatyczna tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, jak podkreślił pełnomocnik strony skarżącej, iż na przewoźniku ciąży obowiązek dochowania pewnego minimum należytej staranności w dokonywaniu działań zmierzających do ustalenia, czy określona - podróżująca z zamiarem przekroczenia granicy RP - osoba jest uprawniona do wjazdu na terytorium RP, nie jest zaś objęte dyspozycją omawianego przepisu podjęcie przez przewoźnika wszelkich możliwych działań mających przeciwdziałać temu, aby na granicy RP znalazła się osoba nieposiadająca uprawnienia do wjazdu na terytorium RP. Konkludując wskazał, że obowiązek "podjęcia działania dla upewnienia się" nie jest precyzyjnie określony, należy go "zdekodować" zarówno co do treści, jak i zakresu uwzględniając, że obywatel (przewoźnik) powinien mieć możliwość wykonania tego obowiązku. Zarzucił w zw. z tym wadliwe uzasadnienie wydanej decyzji, podczas gdy prawidłowe zastosowanie cyt. przepisów wymagało przeprowadzenia przez organ II instancji przesłuchania kierowcy autokaru lub co najmniej przesłuchania przedstawiciela przewoźnika (skarżącego), celem wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, a następnie wyczerpującego i zgodnego z przepisami uzasadnienia treści decyzji. Dowody te winny zostać przeprowadzone na okoliczności, które podważają tezy i dotychczas zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Zwrócił uwagę na znacznie szerszy zakres kontroli sprawowanej przez funkcjonariuszy Straży Granicznej, wyprowadzony z ich uprawnień ustawowych, w stosunku do uprawnień kierowcy zatrudnionego przez przewoźnika. Podniósł, że przewoźnik nie został wyposażony w możliwość realizacji nałożonych na niego obowiązków. Podniósł brak tożsamości sytuacji nielegalnego "przemycania" osoby przez granicę względem przewożenia osoby, której upłynął okres ważności wizy, uprawniającej go do wjazdu i pobytu na terytorium strefy Schengen. W tym kontekście wyraził wątpliwość, czy przewoźnik jest zobowiązany i uprawniony do oceny kontroli dokumentów podróży oraz wiz pod kątem ich prawdziwości. Zarzucił organom skoncentrowanie się na czynnościach podejmowanych przez kierowcę w chwili rozpoczynania podróży (przedmiotowy pasażer w ostatniej chwili został wpuszczony do autokaru), gdy prawnie relewantnym dla oceny całokształtu zachowania kierowcy był moment przywiezienia do granicy. Podkreślił, że udaremnienie przez Straż Graniczną wjazdu cudzoziemca na teren RP, wskazuje iż zagrożenie z jego strony nielegalną emigracją było żadne. Nadto powstrzymanie cudzoziemca przed podróżą (wysadzenie go przed granicą), mimo wykupionego przez niego biletu, łączyłoby się z koniecznością użycia przymusu lub przemocy, do których to działań przewoźnik nie jest uprawniony. Mając na uwadze brak zagrożenia nielegalną emigracją ze strony cudzoziemca, w ocenie strony skarżącej, nałożenie na przewoźnika orzeczonej kary administracyjnej nie znajduje uzasadnienia w zasadzie proporcjonalności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską przywiózł cudzoziemca do granicy, jest obowiązany do podjęcia działania dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego. Ponadto zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemiec może przekroczyć granicę i przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli posiada: 1) ważny dokument podróży; 2) ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane; 3) zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem. Art. 5 ust. 1 Kodeksu granicznego Schengen (Warunki wjazdu obywateli państw trzecich) stanowi, zaś że w przypadku pobytu nieprzekraczającego trzech miesięcy w okresie sześciomiesięcznym warunki wjazdu obywateli państw trzecich są następujące: a) posiadają oni ważny dokument podróży lub dokumenty uprawniające do przekroczenia granicy; b) posiadają oni ważną wizę, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r. wymieniającym państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu, chyba że posiadają ważny dokument pobytowy lub ważną wizę długoterminową; c) uzasadnią cel i warunki planowanego pobytu oraz posiadają wystarczające środki utrzymania, zarówno na czas trwania planowanego pobytu, jak i na powrót do ich państwa pochodzenia lub na tranzyt do państwa trzeciego, co do którego istnieje pewność, że uzyskają zezwolenie na wjazd na jego terytorium, lub jeżeli mają możliwość uzyskania takich środków zgodnie z prawem; d) nie są osobami, wobec których dokonano wpisu do celów odmowy wjazdu w SIS; e) nie są uważani za stanowiących zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa wewnętrznego, zdrowia publicznego lub stosunków międzynarodowych żadnego z Państw Członkowskich, a w szczególności nie dokonano wobec nich, na tej samej podstawie, wpisu do celów odmowy wjazdu w krajowych bazach danych Państw Członkowskich. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 4 lit. a Kodeksu granicznego Schengen na zasadzie odstępstwa od ust. 1 obywatelom państw trzecich, którzy nie spełniają wszystkich warunków ustanowionych w ust. 1, jednakże posiadają dokument pobytowy, wizę długoterminową lub wizę uprawniającą do ponownego wjazdu wydane przez jedno z Państw Członkowskich lub, jeśli jest to wymagane, dokument pobytowy lub wizę długoterminową i wizę uprawniającą do ponownego wjazdu, zezwala się na wjazd na terytorium innych Państw Członkowskich w celu tranzytu tak, aby mogli dotrzeć na terytorium tego Państwa Członkowskiego, które wydało dokument pobytowy, wizę długoterminową lub wizę uprawniającą do ponownego wjazdu, chyba że ich nazwiska znajdują się w krajowym wykazie wpisów Państwa Członkowskiego, którego granice zewnętrzne usiłują przekroczyć, a wpisowi towarzyszy instrukcja odmowy wjazdu lub tranzytu. W świetle przytoczonych regulacji należy wskazać, iż wbrew zarzutom skargi art. 135 ustawy zawiera normę, z której wynika uprawnienie i zarazem obowiązek przewoźnika do żądania okazania przez pasażera przed podróżą dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy oraz wizy lub innego dokumentu wskazanego w tym przepisie, uprawniającego do wjazdu i pobytu na danym terytorium. Przewoźnik ponosi bowiem odpowiedzialność za brak kontroli dokumentowej w momencie zawierania umowy przewozu. Należy również wyjaśnić, iż przewoźnik ponosi wyłączną odpowiedzialność za przewiezienie za wynagrodzeniem osób. Sąd w całości podziela stanowisko, które zostało wyrażone w wyroku WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2920/10, stwierdzające, że "przepisy dotyczące odpowiedzialności przewoźnika zostały wprowadzone do ustawy o cudzoziemcach z konieczności harmonizacji prawa wewnętrznego z dorobkiem Schengen. Zgodnie bowiem z art. 8 Protokołu włączającego dorobek Schengen w ramy Unii Europejskiej dołączonego do Traktatu z Amsterdamu zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej, traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nimi akty - podpisanego 2 października 1997 r. (Dz. U. WE C 340 z dnia 10 listopada 1997 r., s. 1) w negocjacjach dotyczących przystąpienia nowych Państw Członkowskich do Unii Europejskiej dorobek Schengen i inne środki podjęte przez instytucje w zakresie jego zastosowania są uznawane za dorobek, który powinien być w pełni przyjęty przez wszystkie państwa kandydujące do przystąpienia. Dla Polski i Czech dorobek Schengen jest zatem częścią unijnego acquis, które muszą zaakceptować w całości na podstawie Traktatu o Przystąpieniu. Należy w tym kontekście wskazać, iż na mocy art. 26 ust. 1 lit. b Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r., podpisanej w Schengen w dniu 19 czerwca 1990 r. (Dz. U. L 239 z dnia 22 września 2000 r., s. 1) Umawiające się Strony zobowiązały się do wprowadzenia do przepisów krajowych zasadę, iż przewoźnik jest zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych środków dla zapewnienia, aby cudzoziemiec przewożony drogą lądową posiadał dokumenty podróży, wymagane przy wjeździe na terytoria Umawiających się Stron. Umawiające się Strony zobowiązały się, stosownie do art. 26 ust. 2 Konwencji wykonawczej do nałożenia kar na przewoźników przewożących drogą lotniczą lub morską z państwa trzeciego na ich terytoria cudzoziemców, którzy nie posiadają niezbędnych dokumentów podróży. Zgodnie z art. 26 ust. 3 Konwencji wykonawczej ust. 1 lit. b i ustęp 2 stosuje się również do przewoźników międzynarodowych przewożących grupy pasażerów drogą lądową autokarami, z wyjątkiem ruchu granicznego. Wskazane postanowienia Konwencji wykonawczej znalazły rozwinięcie w dyrektywie Rady 2001/51/WE z dnia 28 czerwca 2001 r. uzupełniającej postanowienia art. 26 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. (Dz. U. L 187 z dnia 10 lipca 2001 r., s. 45). W świetle postanowień dyrektywy odpowiedzialność przewoźnika ma zatem dwa aspekty. Po pierwsze, przewoźnik jest zobowiązany do odwiezienia - na własny koszt - cudzoziemca, któremu odmówiono wjazdu na terytorium danego państwa. Po drugie, w przypadku, gdy przyczyną odmowy wjazdu jest fakt, iż cudzoziemiec nie ma stosownych dokumentów, na przewoźnika nakładana jest sankcja finansowa. Należy przy tym zauważyć, iż przyjęcie regulacji dotyczących kar finansowych miało na celu zapewnienie większej skuteczności wywiązywania się przez przewoźników ze swych zobowiązań kontrolnych". Z kolei zgodnie z art. 138 ust. 1, 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach na przewoźnika, który drogą powietrzną lub morską przywiózł do granicy cudzoziemca nieposiadającego ważnego dokumentu podróży uprawniającego do przekroczenia granicy, wymaganej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zezwolenia na wjazd do innego państwa lub zezwolenia na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane, nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3.000 do 5.000 euro za każdą przywiezioną osobę, z tym że suma kar za jednorazowy przywóz grupy osób nie może przekroczyć równowartości 500.000 euro. Przepis ust. 1 dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego. Przeliczenia równowartości euro, o której mowa w ust. 1, na złote dokonuje się według średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski dla tej waluty w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej. Odnosząc przytoczone rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, iż pan V. K. nie spełniał warunków wjazdu na terytorium Polski, a także do strefy Schengen, określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen. Niewątpliwie przewoźnik chcąc wykonywać usługi przewozu osób nie będących obywatelami polskimi przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (nawet tranzytem) obowiązany jest zapoznać się z przepisami dotyczącymi przekraczania granic i pobytu w Polsce, jak również w krajach, do których wykonuje transport. Należy podkreślić, że ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźników. Skoro na mocy art. 135 ustawy o cudzoziemcach na przewoźniku ciążyły określone obowiązki kontrolne względem cudzoziemców to przewoźnik ten powinien powierzyć ich wykonywanie osobie, która dostatecznie zna zakres tych obowiązków. Skoro zatem ustawodawca nałożył na przewoźników pewnego typu obowiązki, to przewoźnik obowiązany był do posiadania określonej wiedzy, aby móc obowiązki te efektywnie wykonywać. Bez znaczenia jest przy tym, czy przewoźnik zatrudni osobę, która taką wiedzę posiada, czy też przeszkoli swoich pracowników. Jednocześnie przewoźnik zagraniczny chcący wykonywać czynności zawodowe na terenie innego kraju nie jest zwolniony z przestrzegania norm prawnych obowiązujących na terytorium tego państwa, zwłaszcza w zakresie związanym z prowadzoną działalnością. Przed jej podjęciem powinien się z tymi normami zapoznać. Skutki zaniechania tej powinności ustawa określa bowiem w art. 138 ustawy o cudzoziemcach. Przede wszystkim jednakże, trafnie podkreślił organ odwoławczy, że wbrew twierdzeniu pełnomocnika strony skarżącej, pracownik przewoźnika weryfikujący dokumenty podróżnych wskazanego autokaru nie dopełnił nawet minimum należytej staranności w dokonywaniu ustaleń, czy pan V. K. posiada wymagane uprawnienia do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wystarczyło solidne sprawdzenie dokumentu podróży tego pasażera aby stwierdzić, że nie posiada on ważnej wizy uprawniającej do wjazdu do Polski. W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się protokół przesłuchania pana V. K. z dnia [...] kwietnia 2012r. który stwierdził, że bilet zakupił u kierowcy i nikt nie sprawdzał jego dokumentów. Powyższe zeznanie potwierdził kierowca autobusu pan M. B., który stwierdził w czasie przesłuchania tego samego dnia (protokół w aktach sprawy), że nie sprawdził dokumentów pan V.K., albowiem wsiadł on do autobusu na dworcu we L. w ostatniej chwili i nie było czasu na kontrolę. Zeznania obu tych osób są spójne i wskazują zaistnienie tego samego faktu, a nadto współczesne zdarzeniu. Mając na uwadze wskazane okoliczności, organ odwoławczy trafnie uznał zatem za bezzasadny wniosek pełnomocnika strony o ponowne przesłuchanie wskazanego kierowcy i pasażera. W tym kontekście nie mają istotnego znaczenia dla rozpoznania tej sprawy argumenty skargi co do nadmiernych i niemożliwych do wypełnienia obowiązków nakładanych na przewoźników, które mogą prowadzić do konieczności oceny prawdziwości okazanej wizy, do których to działań kontrolujący nie mają uprawnień. Obawy te nie są uzasadnione w realiach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, w której wskazany pasażer w ogóle nie dysponował ważną wizą, czemu nie zaprzeczył (termin ważności posiadanej wizy upłynął przed jego wyjazdem). Odnosząc się z kolei do kwestii rzekomej odmowy okazania przez pana V. K. do kontroli posiadanej wizy, co wydaje się mało prawdopodobne i przeczy wcześniejszym zeznaniom tej osoby, trafnie stwierdził organ, że w takim przypadku, licząc się z konsekwencjami ewentualnego wwiezienia do Polski pasażera nieposiadającego wymaganego zezwolenia na wjazd, kierowca autobusu powinien odmówić zabrania go. Konkludując stwierdzić należy, że weryfikacja uprawnień do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przysługujących panu V. K. była stosunkowo prosta, a mimo to nie dokonano jej należycie, a właściwie nie dokonano jej wcale. Z tego względu istniała podstawa do nałożenia na "L." kary administracyjnej, do czego obligował organy administracji publicznej art. 138 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach. Wobec wskazanych wywodów, Sąd nie podzielił także podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przez orzekające organy przepisów artykułów: 7, 77, 107 oraz 78 i 86 K.p.a, z uwagi na chybiony zarzut braku wyczerpującego zebrania dostępnego materiału dowodowego, zmierzającego do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i braku przesłuchania w charakterze świadka kierowcy autokaru, na okoliczność sposobu ustalania posiadania przez pasażera dokumentów uprawniających go do wjazdu do Polski, a także przedstawiciela przewoźnika w tym samym zakresie. W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie wydane zatem zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów. Czyni to nietrafnymi zarzuty skargi dotyczące naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Mając na uwadze obowiązki wskazane w art. 135 ustawy o cudzoziemcach, jakie ciążą na przewoźniku - na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, jak słusznie przyjęły organy, nie mogły mieć także wpływu wyjaśnienia kierowcy autokaru oraz przedstawiciela przewoźnika we wskazanym przez pełnomocnika strony skarżącej zakresie. Mając wyłożone okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie rozstrzygnięcia odpowiadają prawu. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło