IV SA/Wa 1567/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Anna Szymańska,, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant spec. Karolina Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2016 r. sprawy ze skargi T. Sp.j. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia terminu usunięcia naruszenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz T. Sp.j. z siedzibą w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...]. maja 2016 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska po rozpatrzeniu odwołania T. sp.j., od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2016 r. znak: [...] ustalającej na dzień [..] czerwca 2016 r. termin usunięcia naruszenia poprzez uzyskanie ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego zezwalającego na rolnicze wykorzystanie ścieków technologicznych powstających z użytkowania instalacji do uboju bydła utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w dniach [...] listopada – [...] grudnia 2015 r. [...] WIOŚ przeprowadził na terenie zakładu "T." Sp.J. kontrolę, w trakcie której stwierdził, że podmiot wprowadza do ziemi ścieki technologiczne, tj. z mycia tusz wołowych, z mycia korytarzy przepędowych i z części brudnej zakładu, które zawierają kał, niewielką ilość krwi oraz treść z przedżołądków, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Organ podał, że zgodnie z art. 367 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w razie wprowadzania przez podmiot korzystający ze środowiska substancji lub energii do środowiska bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków, wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wstrzymać, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji. Natomiast zgodnie z art. 367 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska wojewódzki inspektor ochrony środowiska może na wniosek prowadzącego instalację, w drodze decyzji, ustalić termin usunięcia naruszenia. W ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska prawidłowość zastosowania ww. przepisów nie budzi zastrzeżeń. W ocenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska ustalony przez [...] WIOS termin usunięcia naruszenia jest wystarczający do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Organ podał, że strona podejmowała już działania mające na celu uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, natomiast nie dołożyła należytych starań prowadzących do faktycznego uzyskania decyzji, o czym świadczy nieuzupełnienie braków formalnych, do czego strona została zobowiązana pismem Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, w związku z niewyjaśnieniem wątpliwości, co do miejsca odprowadzania ścieków technologicznych, Starosta [...] decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. odmówił stronie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na rolnicze wykorzystanie ścieków. W związku z powyższym Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że nie znajduje podstaw do zmiany terminu usunięcia naruszenia. Fakt planowanej budowy zbiorników retencyjnych nie może uzasadniać zmiany tego terminu, ponieważ prowadziłoby to do dalszej eksploatacji instalacji z naruszeniem przepisów ochrony środowiska, czego Główny Inspektor Ochrony Środowiska, biorąc pod uwagę czas realizacji inwestycji, nie może aprobować. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka T." Sp. J. z siedzibą w R.. W uzasadnieniu skarżąca spółka podała, że jednym z warunków zakończenia wszczętego poprzednio postępowania wodnoprawnego było wybudowanie określonych budowli wraz z konieczną instalacją do ich użytkowania. Wskazany okres na uzupełnienie dokumentów operatu wodnoprawnego o dokumentację tych budowli nie był możliwy do wykonania. Podstawą powstania projektu budowlanego i uzyskania pozwolenia na budowę jest wcześniejsze uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy. Po procedurze postępowania administracyjnego skarżący uzyskał decyzję o warunkach zabudowy na przedmiotowe budowlę. Stanowi ona również podstawę do opracowania dokumentacji operatu wodnoprawnego do wniosku o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na rolnicze wykorzystanie ścieków. Opracowanie operatu wodnoprawnego wiąże się z szeregiem działań uzupełniających m.in. badaniami geologicznymi, badaniami ścieków surowych i innymi, które będą stanowiły podstawę obliczeniową oraz możliwości wykorzystania ścieków. Wymaga to również czasu do uzyskania danych oraz opracowania w formie operatu. Skarżący podnieśli z przeprowadzonych konsultacji ze specjalistami branżowymi potrzebny czas to 3-4 miesiące. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Podstawę materialnoprawną orzekania w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 367 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.). Zgodnie z tą regulacją w razie wprowadzania przez podmiot korzystający ze środowiska substancji lub energii do środowiska bez wymaganego pozwolenia lub z naruszeniem jego warunków, wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wstrzymać, w drodze decyzji, użytkowanie instalacji (ust. 1 pkt 1) jednakże, wojewódzki inspektor ochrony środowiska może na wniosek prowadzącego instalację, w drodze decyzji, ustalić termin usunięcia naruszenia (ust.2). Z akt sprawy wynika, że w dniach [...] listopada – [...] grudnia 2015 r. [...] WIOŚ przeprowadził na terenie skarżącej spółki kontrolę, w trakcie której stwierdzono, że podmiot wprowadza do ziemi ścieki technologiczne, tj. z mycia tusz wołowych, z mycia korytarzy przepędowych i z części brudnej zakładu, które zawierają kał, niewielką ilość krwi oraz treść z przedżołądków, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Powyższe ustalenia są bezsporne, zresztą nie kwestionuje ich również sam skarżący. W związku z ustalonymi nieprawidłowościami [...] Wojewódzki Inspektor w B. wszczął w dniu [...] grudnia 2015 r. postępowanie administracyjne w sprawie wstrzymania użytkowania instalacji do uboju bydła. Jak wynika z ustaleń organów w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżąca spółka wniosła o ustalenie bezpiecznego terminu usunięcia naruszenia – do czasu uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w starostwie. Wobec tego organy orzekające w sprawie były uprawione do ustalenia, w drodze decyzji, ustalić terminu naruszenie. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. ustalono termin usunięcia naruszenia poprzez uzyskania ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego zezwalającego na rolnicze wykorzystywanie ścieków - do [...] czerwca 2016 r. W odwołaniu od tej decyzji skarży wnieśli o przesunięcie tego terminu do dnia [...] grudnia 2016 r. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] maja 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I. instancji również co do terminu usunięcia naruszenia. W ocenie Sądu ustalenie takiego terminu przez organ odwoławczy należy uznać, za naruszenie art. 377 ust. 2 powoływanej ustawy. Należy bowiem mieć na względzie, że zgodnie z art. 130 § 1 i 2 Kodeku postępowania administracyjnego - przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu (§ 1), a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji (§ 2). Wyjątki od tej ogólnej reguły zostały zawarte w § 3 i § 4 przepisu art. 130 k.p.a. Jednym z nich jest wypadek, gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 k.p.a.). Skutek wniesienia odwołania w postaci zawieszenia wykonania decyzji (tzw. suspensywność) oznacza jednocześnie, że w konsekwencji podlega wykonaniu decyzja ostateczna (art. 16 § 1 k.p.a.). Na marginesie wskazać należy, że nawet mimo podjęcia wykonania decyzji, w sytuacji gdy strona postępowania wniesie od tej decyzji odwołanie, prawo dobrowolnego wykonania wygasa. Oznacza to bowiem, że decyzja nie jest zgodna z żądaniem strony (por. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005; Komentarz do art. 130 K.p.a) Stwierdzić zatem należy, że przedmiotem praw i obowiązków może być co do zasady decyzja ostateczna. W niniejszej sprawie decyzja organu I. instancji nie zyskała takiego waloru ponieważ wniesiono od niej odwołanie. Walor ostateczności ma dopiero decyzja organu II. instancji. Skoro wydano ją w dniu [...] maja 2016 r., a doręczono stronie w dniu [...] maja 2016 r. – to termin na uzyskanie ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego - do dnia [...] czerwca 2016 r., jest w ocenie Sądu niewystarczający. Oczywiście Sąd pod wziął pod uwagę okoliczności przedstawione przez organy jak i samą postawę skarżącego, który obiektywnie rzecz biorąc mógł i powinien uzyskać taką decyzję już wcześniej, jednak uchybienie organu odwoławczego w tym zakresie nie pozwala na pozostawienie zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym. Należy bowiem mieć na względzie, że zakreślony w decyzji termin musi cechować realność wykonania nałożonego obowiązku, co wynika już z podstawowych zasad porządku prawnego właściwego demokratycznemu państwu prawnemu (art. 2 Konstytucji RP). W ocenie również organ orzekający powinien również wziąć pod uwagę okoliczność, że nałożony obowiązek de facto nie zależy tylko od skarżącego. Nakładając obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego – dodatkowo w formie ostatecznej decyzji organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, że uzyskanie takiego aktu zależy m.in. od szybkości postępowania organu – w którym stosowny wniosek zostanie złożony. Ponadto z art. 127 ustawy Prawo wodne wynika, że stroną w postępowaniu o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie jest jedynie wnioskodawca i organ. Może zatem okazać się, że skarżący uzyska pozwolenie wodnoprawne – nawet w zakreślonym przez organ odwoławczy terminie, jednak na skutek wniesienia przez inne strony odwołania – nie będzie ono ostateczne. W takiej sytuacji, ocenie Sądu, organ II instancji – podzielając stanowisko organu I instancji co do zasadności ustalenia terminu usunięcia naruszenia winien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylić tę decyzję w części określającej termin wykonania nałożonego obowiązku i w tym zakresie orzec co do istoty, ustalając nowy, realny termin wykonania obowiązku. Zaniechanie takiego częściowo reformatoryjnego działania stanowiło naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 2 orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 cyt. ustawy.