IV SA/Wa 1570/09
PostanowienieWSA w Warszawie2010-01-08
Skład orzekający: Referendarz sądowy Joanna Dziedzic
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie, ubiegające się o prawo pomocy w zakresie całkowitym, wykazało brak środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego i czy uzupełniło wniosek zgodnie z wezwaniem sądu?Ratio decidendi
Stowarzyszenie nie wykazało braku środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ponieważ mimo wezwania sądu nie przedstawiło wymaganych dokumentów źródłowych potwierdzających jego stan majątkowy i możliwości płatnicze. W związku z tym nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.Stan faktyczny
Stowarzyszenie F. w B. złożyło skargę na decyzję Ministra Środowiska w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego. Jednocześnie Stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stowarzyszenie uzasadniało wniosek brakiem dochodów i stratami finansowymi. Sąd wezwał Stowarzyszenie do uzupełnienia wniosku o szereg dokumentów finansowych, jednak Stowarzyszenie nie przedstawiło ich w wymaganym terminie, powołując się m.in. na blokadę rachunków bankowych.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu F. w B. w zakresie całkowitym.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia F. w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. w B. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia zintegrowanego postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy.
Stowarzyszenie F. w B. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia zintegrowanego dla inwestycji do składowania odpadów o zdolności przyjmowania ponad 10 ton odpadów na dobę, zlokalizowanej na terenie Z. w H.
W dniu 9 listopada 2009 r. wpłynął do Sądu wniosek Stowarzyszenia złożony na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Stowarzyszenie F. w B. jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego działa dla dobra publicznego, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma zysków i dochodów. Podkreślono także, że przedmiot niniejszej sprawy związany jest z działalnością statutową Stowarzyszenia jako organizacji pożytku publicznego. W rubryce nr 8 formularza "Wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu" wskazano: "strata za 2008 r.= 6 296,18 zł, strata za 2009 r. do dnia złożenia formularza= 30 000 zł".
Z informacji podanych w piśmie z dnia 21 października 2009 r. nadesłanym wraz z urzędowym formularzem wynika, iż od 1 stycznia 2007 r. wydatki Stowarzyszenia wynosiły ok. 10 000 zł i w całości były przeznaczone na jego działalność statutową. Wskazano, iż w 2007 r. Stowarzyszenie uzyskało wprawdzie darowiznę w wysokości 10 000 zł, jednak zgodnie z wolą darującego została ona w całości przeznaczona na cele edukacji ekologicznej. Strona skarżąca wskazała, iż dodatkowym dochodem Stowarzyszenia są składki członkowski od 15 członków, których wysokość nie przekracza 300 zł rocznie.
Pismem Sądu z dnia 17 listopada 2009 r. wezwano wnioskujące Stowarzyszenie do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez nadesłanie następujących dokumentów: wyciągów z rachunku bankowego za okres od maja do października 2009 r., odpisu uchwały walnego zgromadzenia członków określającej aktualną wysokość składki członkowskiej, kopii umów pożyczek zaciągniętych na spłatę zaległych zobowiązań Stowarzyszenia, dokumentów potwierdzających przeznaczenie oraz wysokość wydatków organizacji poniesionych na działalność statutową w I, II i III kwartale 2009 r., ponadto odpisu rocznego sprawozdania finansowego i merytorycznego za 2008 r., zatwierdzonego przez właściwy organ nadzorczy.
W odpowiedzi na cytowane wezwanie strona skarżąca w piśmie z dnia 10 grudnia 2009 r. powtórzyła informacje zawarte we wzmiankowanym piśmie z dnia 21 października 2009 r., dodatkowo wskazała, iż ze względu na blokadę komorniczą rachunków bankowych Stowarzyszenie nie posiada środków na płatne wyciągi z kont. Wnioskujące Stowarzyszenie nie uzupełniło natomiast wniosku o dokumenty wskazane w pismie Sądu z dnia 17 listopada 2009 r.
Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy: w zakresie całkowitym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), bądź w zakresie częściowym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2).
Ponieważ prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przypadku stowarzyszeń, przyznanie prawa pomocy nie może prowadzić do sytuacji, w której ich działalność faktycznie będzie finansowana ze środków publicznych, bowiem przeczyłoby to zasadzie, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania stowarzyszenie, obowiązane jest więc wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęło wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587).
W świetle art. 252 § 1 ppsa osoba prawna (inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej), która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.
W przedmiotowej sprawie, mimo, że oświadczenie skarżącego zawarte w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, iż nie dysponuje on środkami pieniężnymi pozwalającymi na pokrycie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego, budzi wątpliwości zwłaszcza w kontekście okoliczności, że F. w . była i jest stroną licznych postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych, które wymagają ponoszenia przez Stowarzyszenie kosztów ich prowadzenia. Sama strona skarżąca w piśmie z dnia 12 listopada 2009 r. wskazała na potrzebę pokrycia kosztów około 130 postępowań w wysokości około 2.000 zł, dotyczących inwestycji bez wymaganych obwieszczeń w pobliżu inwestycji UM B. zaskarżonych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z urzędu wiadome jest, że aktualnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w toku jest osiem postępowań wszczętych skargami Stowarzyszenia F. w B.
Przepis art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie.
W przedmiotowej sprawie powyższy warunek dopuszczalności przyznania prawa pomocy nie został spełniony. Stowarzyszenie F. w B., mimo wezwania pismem z dnia 17 listopada 2009 r. do złożenia w terminie 7 dni dokumentów źródłowych potwierdzających jego stan majątkowy i możliwości płatnicze nie wykonało prawidłowo opisanego wezwania.
Jakkolwiek skarżący w zakreślonym terminie złożył do Sądu pismo z dnia 10 grudnia 2009 r. oraz kolejny wypełniony formularz PPPr, to przedstawione dokumenty i złożone oświadczenie nie czynią zadość wezwaniu z dnia 17 listopada 2009 r. W konsekwencji nie jest możliwe dokonanie pełnej oceny możliwości płatniczych skarżącego, a tym samym przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W szczególności Stowarzyszenie nie złożyło do akt sprawy odpisu uchwały walnego zgromadzenia członków, określającej aktualną wysokość składki członkowskiej, ani nie udokumentowało wydatków poniesionych na działalność statutową w I, II i III kwartale 2009 r. Nie określono również przeznaczenia tych wydatków i nie przedstawiono żadnych dokumentów np. faktur na ich potwierdzenie. Powyższe okoliczności skutkują brakiem możliwości uznania za wiarygodne kwoty rocznych wydatków Stowarzyszenia.
Także nie nadesłano do sądu kopii wyciągów z rachunku bankowego Stowarzyszenia, które wskazywałyby na operacje dokonane na rachunku bankowym strony skarżącej w okresie ostatnich 6 miesięcy.
Należy podkreślić, że treść art. 246 § 2 ppsa jednoznacznie wskazuje, iż to na stornie spoczywa ciężar dowodzenia przesłanek pozytywnego załatwienia wniosku, określonych w tym przepisie. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy.
Odstępując od złożenia wymienionych wyżej - żądanych w wezwaniu z dnia 17 listopada 2009 r. - dokumentów skarżący nie usunął wątpliwości, jakie budziło oświadczenie o jego stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, a tym samym nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 2 p.p.s.a
W konsekwencji brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z tych względów, na podstawie art. 245 i 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. , orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło