IV SA/Wa 1570/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. [...] S.A. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2010r. znak: [...] Minister Finansów utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2010r., znak: [...] umarzającą postępowanie administracyjne, wszczęte na wniosek spółki Z. SA w likwidacji, zwanej dalej "Spółką", w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] listopada 1948r., znak: [...], o umorzeniu postępowania odwoławczego od postanowienia Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] czerwca 1947., Nr rep. [...].Nr wyk. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że dnia 19 lutego 2007r. Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W., zwanej dalej "Główną Komisją", z dnia [...] listopada 1948r. znak: [...], o umorzeniu postępowania odwoławczego od postanowienia Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] czerwca 1947r., Nr rep. [...]. Nr wyk. [...]. Minister Finansów decyzją z dnia [...] mara 2010r., znak: [...], umorzył postępowanie administracyjne, wszczęte na wniosek Spółki, w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Głównej Komisji z dnia [...] listopada 1948r, znak: [...], o umorzeniu postępowania odwoławczego od postanowienia Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] czerwca 1947r., Nr rep. [...]. Nr wyk. [...]. W dniu 13 kwietnia 2010r. wpłynął do Ministerstwa Finansów wniosek pełnomocnika Spółki adwokata C. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Finansów z dnia [...] marca 2010r., znak: [...]. Minister Finansów utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2010r. W jego ocenie przedmiotowe postanowienie nie należy do kategorii postanowień objętych art. 126 k.p.a. i tym samym nie może być przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności w trybie art. 156 k.p.a., który stanowi, iż wzruszyć można tylko te postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Należy zwrócić uwagę, iż przepis art. 126 k.p.a. w obecnym brzmieniu obowiązuje od 1 października 1995r. kiedy to został zmieniony przez art. 61 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.Nr 74, poz. 368). Nadto Minister podniósł, iż postanowienia Głównej Komisji nie były wydawane w trybie wówczas obowiązującego rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U.R.P.Nr 36, poz. 341, z późn. zm.), ale na podstawie procedury szczególnej uregulowanej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz.U.Nr 16, poz. 62, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". Minister Finansów na podstawie obowiązujących wówczas przepisów i treści postanowienia Głównej Komisji z dnia [...] listopada 1948r. przyjął, iż w niniejszym przypadku mamy do czynienia z luką konstrukcyjną (tetyczną). Luka tetyczna oznacza brak uregulowania wszystkich koniecznych elementów ważnego dokonania określonej czynności prawnej. Postanowienie Głównej Komisji zostało wydane, gdy już funkcjonowało w obrocie prawnym orzeczenie Nr [...] Ministrów: Skarbu oraz Przemysłu i Handlu z dnia [...] listopada 1948r. o przejęciu na własność Państwa przedsiębiorstwa prowadzonego pod firmą Z. S.A. w W., które wywołało normatywne skutki materialno-prawne związane z przejęciem przedsiębiorstwa na rzecz Państwa. Tym samym postępowanie odwoławcze od postanowienia Wojewódzkiej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] czerwca 1947r. stało się bezprzedmiotowe. Główna Komisja posłużyła się wykładnią prawa zwaną analogia legis i oparła swoje rozstrzygnięcie na normie wynikającej z art. 71 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym. Minister Finansów podkreślił, iż w w/w rozporządzeniu z dnia 22 marca 1947r. w sposób kompleksowy uregulowane zostało postępowanie nacjonalizacyjne. Nie jest dopuszczalne poszukiwanie podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania w innych aktach prawnych, w tym także k.p.a., którego przepis dopuszczający stwierdzenie nieważności postanowień wszedł w życie blisko 50 lat po wydaniu kwestionowanego postanowienia, skoro w katalogu sposobów wzruszenia postanowień wydanych w opartym na nim postępowaniu nie ma podstaw do takiego działania. Skargę na powyższą decyzję złożyła Spółka zarzucając naruszenie art. 156 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. przez niezastosowanie i przyjęcie, że postanowienie Głównej Komisji o umorzeniu postępowania odwoławczego od postanowienia Wojewódzkiej Komisji nie może być przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności. Wskazano również na naruszenie art.. 105 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie na skutek przyjęcia, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, iż postanowienie Głównej Komisji do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw z dnia [...] listopada 1948r. należy do orzeczeń, których stwierdzenia nieważności można się domagać, gdyż postanowienie to wydane zostało przez Główną Komisję do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw działającą jako organ drugiej instancji, rozpoznający sprawę na skutek odwołania złożonego od orzeczenia Wojewódzkiej Komisji, działającej jako organ pierwszej instancji. Ponadto wskazała, iż organ podkreślał kompleksowość uregulowania w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, postępowania w zakresie jego obowiązywania, jednak organ administracji dopuścił zastosowanie przepisu art. 71 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym wskazując ten właśnie przepis jako podstawę do wydania spornego postanowienia przez Główną Komisję do spraw upaństwowienia przedsiębiorstw w W. z dnia [...] listopada 1948r. W ocenie strony skarżącej stanowisko Ministra Finansów zawarte w jego decyzjach jest niekonsekwentne. Z jednej bowiem strony dopuścił stosowanie przepisu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym, a z drugiej strony odmówił zastosowania instytucji stwierdzenia nieważności. Zdaniem skarżącej postanowienie Główne Komisji do spraw upaństwowienia z dnia [...] listopada 1948r. może być przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności w trybie art. 156 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Kwestią mającą zasadnicze znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji jest rozważenie, czy kwestionowane postanowienie Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw może być przedmiotem kontroli w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Na wstępie rozważań w tym zakresie należy zauważyć, iż aktem normatywnym, na podstawie którego działała Główna Komisja, jak również wojewódzkie komisje było rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62) wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. R.P. Nr 3 poz. 17). Przepisy ww. rozporządzenia w sposób kompleksowy regulowały strukturę, kompetencje Głównej Komisji i wojewódzkich komisji, jak również środki prawne przysługujące na wydawane przez nich rozstrzygnięcia. W paragrafach od 67 do 70 rozporządzenia określono przesłanki i tryb wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem ministra o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego lub postanowieniem o skreśleniu przedsiębiorstw z wykazu. Za przyjęciem poglądu, iż niedopuszczalne było prowadzenie postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Głównej Komisji, jak również wojewódzkich komisji świadczy także przepis § 81 ust 1 rozporządzenia, który stanowił, iż w postępowaniu określonym rozporządzeniem mają zastosowanie wymienione artykuły rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R.P. Nr 36, poz. 341 ze zm.). Zauważyć należy, iż wśród wymienionych artykułów rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym nie ma artykułu 101, który dotyczył uchylenia decyzji nieważnej. Powyższe wskazuje, iż prawodawca świadomie wyłączył możliwość stwierdzenia nieważności orzeczeń Głównej Komisji jak również wojewódzkich komisji. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje okoliczność, jaki charakter miały orzeczenia Komisji. Lektura przepisów w/w rozporządzenia wskazuje , że czynności komisji sprowadzały się do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, przygotowującego konkretną sprawę do rozstrzygnięcia przez właściwego ministra, kompetentnego do wydania orzeczenia wywołującego skutki matrialno-prawne. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż organ prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw z dnia [...] listopada 1948 r. W tych okolicznościach zarzuty skargi nie mogą wywołać zamierzonego skutku, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.