IV SA/Wa 1574/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-12
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Anna Falkiewicz-Kluj, Katarzyna Golat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, do której zostały wysłane odpady, ale których fizycznie nie odebrała, może być uznana za ich odbiorcę w rozumieniu ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i tym samym podlegać karze pieniężnej za nielegalny przywóz?Ratio decidendi
Sąd uznał, że spółka, do której odpady zostały wysłane, ale których fizycznie nie odebrała i nie stała się ich posiadaczem, nie może być uznana za odbiorcę odpadów w rozumieniu ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Odpowiedzialność administracyjna za odpady może być przypisana jedynie podmiotowi, który faktycznie je posiada lub włada powierzchnią, na której się znajdują. W związku z tym, nałożenie kary pieniężnej na spółkę było niezasadne.Stan faktyczny
Główny Inspektor Ochrony Środowiska nałożył karę pieniężną na spółkę B. S.A. jako odbiorcę odpadów ołowiu przywiezionych z zagranicy bez wymaganego zgłoszenia. Spółka kwestionowała status tych substancji jako odpadów niebezpiecznych oraz fakt, że jest ich odbiorcą, argumentując, że nie odebrała ich fizycznie. Spółka podniosła również, że pasta ołowiowa została zarejestrowana w systemie REACH i powinna być traktowana jako produkt, a nie odpad. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Katarzyna Golat, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Przesław, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2014 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej B. S.A. z siedzibą w [...] kwotę 5.417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2014r. Nr [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 §1 pkt. 1 kpa oraz art. 32 ust. 1 oraz art. 34 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, po rozpatrzeniu odwołania Spółki [...] S.A. z siedzibą w K., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...].02.2014 r., znak: [...], nakładającą karę pieniężną w wysokości [...] zł. na [...] S.A., jako odbiorcę odpadów ołowiu w postaci pasty i proszku, oznaczonych kodem [...], przywiezionych z [...] do Polski bez dokonania uprzedniego pisemnego zgłoszenia.
Rozpoznając ponownie sprawę na skutek wniesionego odwołania organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy wskazując, iż w piśmie z dnia [...].10.2013r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska poinformował [...] S.A. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej na podst. art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r.
o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Podczas ww. postępowania, jako dowody w sprawie, organ I instancji wziął pod uwagę pisemne wyjaśnienia Odwołującego, nadesłane w dniu [...].10.2013 r., oraz dokumentację dołączoną przez Stronę, na którą składają się: specyfikacja pasty ołowiowej oferowanej do sprzedaży przez [...] firmę [...], opinia Departamentu Środowiska i Dziedzictwa rządu [...] z dnia [...].09.2005 r. nt. operacji przetwarzania akumulatorów, zdjęcia frakcji metalicznej otrzymywanej w instalacji prowadzonej przez [...] Sp. z o.o., dokumenty wystawione przez Europejską Agencję Chemikaliów, potwierdzające zarejestrowanie zgłoszonej pasty ołowiowej tj. [...] z dn. [...].05.2013 r. oraz [...] oraz zestawienie podmiotów, które zgłosiły pastę ołowiową do rejestracji przez Europejską Agencję Chemikaliów.
[...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zapoznał się również z rozstrzygnięciem Głównego Inspektora Ochrony Środowiska zawartym w decyzji z dnia [...].09.2013 r., znak: [...], w której Główny Inspektor Ochrony Środowiska nałożył na Stronę obowiązek zagospodarowania na terenie Polski odpadów ołowiu przywiezionych z [...] firmy [...], klasyfikując je pod kodem [...] z załącznika IV do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów. Powyższa decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jest decyzją ostateczną i została przez spółkę wykonana, co zostało potwierdzone w jej piśmie z dnia [...].10.2013 r.
W ww. decyzji z dnia [...].09. 2013 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska ocenił, że przysłana z [...] pasta ołowiowa oraz proszek określony przez osobę, która zorganizowała przemieszczenie, zgodnie z dołączonym do transportu załącznikiem VII, jako "frakcja metaliczna" i zaklasyfikowany jako odpad o kodzie [...] z załącznika III do ww. rozporządzenia nr 1013/2006, należy klasyfikować jako odpad o kodzie [...] z załącznika IV do rozporządzenia nr 1013/2006 i załącznika VIII do Konwencji Bazylejskiej oraz [...] zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów. W związku tym organ I instancji, opierając się na ustaleniach, zawartych w ww. decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska uznał, że przywóz ww. odpadów z [...] do Polski wymagał uprzedniego pisemnego zgłoszenia przez wysyłającego odpady i uzyskania zezwolenia właściwych władz. Ponieważ wysyłka odpadów ołowiu odbywała się bez uprzedniego zgłoszenia i uzyskania zezwolenia wypełnia ona definicję nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów zgodnie z art. 2 ust. 35 a) ww. rozporządzenia nr 1013/2006.
Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia. w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 000 do 300 000 zł. Przy ustalaniu wysokości kary organ I instancji uwzględnił ilość, rodzaj i charakter odpadów, w tym możliwość zagrożeń odpadów ołowiu dla ludzi i środowiska. Karę pieniężną w wysokości [...] zł. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nałożył w decyzji z dnia [...].02.2014 r., znak: [...].
Strona odwołała się od decyzji w piśmie z dnia 03.03.2014r.
podnosząc, że [...] firma [...] wysłała do [...] S.A. pastę ołowiową oraz frakcję metaliczną, która powstała w wyniku przetworzenia zużytych akumulatorów kwasowych. Wskazano, że w odniesieniu do pasty ołowiowej dokonano analizy formalno - prawnej i stwierdzono, że pasta ołowiowa nie była traktowana jako odpad w rozumieniu przepisów obowiązujących w [...], co potwierdza pismo Departamentu Środowiska i Dziedzictwa rządu [...] z dnia [...] września 2005 r.
Odwołujący podniósł również, że na rynku polskim właściwe organy środowiska w sprawach wydawania zezwoleń, w pozwoleniach zintegrowanych, które otrzymał [...] S.A., uznały pastę ołowiową za produkt. Ponadto, pasta ołowiowa została zarejestrowana przez 18 firm europejskich jako półprodukt w Europejskiej Agencji Chemikaliów zgodnie z rozporządzeniem nr 1907/2006 z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA). Zdaniem Odwołującego, gdyby na podstawie ww. zgłoszeń Europejska Agencja Chemikaliów uznała, że pasty ołowiowej nie można traktować jako substancji, preparatu lub wyrobu musiałaby odmówić rejestracji. Skoro takiej rejestracji dokonała, to oznacza, że uznała pastę ołowiową za substancję (produkt) w rozumieniu rozporządzenia nr 1907/2006.
Odnosząc się do powyższych argumentów Odwołującego organ wskazał, że podtrzymuje stanowisko zawarte w decyzji ostatecznej, z dnia [...].09.2013 r., od której Strona nie złożyła odwołania i którą wykonała. W decyzji tej GIOŚ wyjaśnił, iż przyjęcie przez Europejską Agencję Chemikaliów przedłożonej przez spółkę [...] S.A. dokumentacji oraz nadanie numeru rejestracyjnego dla pasty ołowiowej nie jest jednoznaczne z uznaniem przez Europejską Agencję Chemikaliów prawidłowości przekazanej dokumentacji. Rejestracja oznacza jedynie, że zgłoszenie substancji zostało zarejestrowane w systemie, prowadzonym przez ECHA, a weryfikacja pasty ołowiowej jako substancji zostanie przeprowadzona w terminie późniejszym. Zatem rejestracja zgłoszonej pasty ołowiowej nie oznacza, że nie wypełnia ona definicji odpadu. Jak wynika z informacji uzyskanych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska od Biura do spraw Substancji Chemicznych- właściwego organu administracji rządowej w sprawach substancji i ich mieszanin, przekazanych do GIOŚ w piśmie z dnia [...] lipca 2013 r., dokumentacja rejestracyjna pasty ołowiowej jak dotąd nie została poddana przez Europejską Agencję Chemikaliów tzw. ocenie zgodności, a ECHA zwróciła się do wiodącego rejestrującego o wyjaśnienie wątpliwości dotyczących, deklarowanych w dokumentacji rejestracyjnej, ściśle kontrolowanych warunków stosowania substancji. Wątpliwości te dotyczą wszystkich uczestników wspólnego zgłoszenia rejestracyjnego, również firmy [...] S.A. Ponadto należy podkreślić, że rejestracja w systemie REACH nie oznacza, że substancja automatycznie przestaje być odpadem, gdyż rejestracja substancji w systemie REACH nie wpływa na możliwość stosowania przepisów z zakresu gospodarki odpadami. Należy też podkreślić, że pasta ołowiowa została zarejestrowana w systemie REACH pod nazwą "odpad" co wskazuje, że podmiot rejestrujący oraz wszyscy uczestnicy wspólnego zgłoszenia nie mają wątpliwości co do odpadowego charakteru pasty ołowiowej.
Odnosząc się do stwierdzenia Strony, że zgodnie z przepisami kraju wysyłki, pasta ołowiowa nie jest traktowana jako odpad, co miałoby zdaniem Strony potwierdzać pismo Departamentu Środowiska i Dziedzictwa rządu [...] z dnia [...] września 2005 r., organ wskazał, że ww. pismo z 2005 r. nie dotyczy odpadów, które [...] wysłał do firmy [...] S.A. w 2013 roku. Ponadto na podstawie ww. pisma z roku 2005 nie można stwierdzić jakiego konkretnego przypadku dotyczy ww. odpowiedź władz [...]. Należy natomiast podkreślić, że w przypadku wysyłki z [...] do Polski w 2013 r. pasty ołowiowej oraz frakcji metalicznej firmy [...] do [...] S.A., zaklasyfikowanej przez wysyłającego pod kodem [...], właściwe władze [...] nie miały wątpliwości, że wysyłka ww. odpadów z [...] wymaga uprzedniego pisemnego zgłoszenia i uzyskania zezwolenia, co potwierdza pismo z dnia [...] września 2013 r., znak: [...], skierowanego do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.
W odniesieniu do stanowiska Strony, że polskie organy odpowiedzialne za wydanie pozwolenia zintegrowanego uznały pastę ołowiową za produkt, organ wyjaśnił, że organy dokonywały oceny pasty ołowiowej wytwarzanej przez [...] S.A., a nie przez wysyłającego tj. firmę [...]. Pasta ołowiowa wytwarzana przez [...] S.A. jest uzyskiwana w wyniku procesu przetwarzania akumulatorów realizowanego na terenie firmy i jest integralną częścią procesu technologicznego. W żadnym momencie pasta ołowiowa nie jest z tego procesu wyłączana, magazynowana ani też nie opuszcza terenu firmy. Na tej podstawie organy wydające pozwolenie zintegrowane miały podstawy do takiej
oceny pasty ołowiowej wytwarzanej w procesie technologicznym firmy [...] S.A. [...] S.A. po wytworzeniu pasty ołowiowej w wyniku demontażu akumulatorów nie wyzbywa się jej, lecz kieruje do swojej instalacji, gdzie jest ona poddawana przetopieniu i rafinacji w celu otrzymania produktu końcowego tj. ołowiu.
W przypadku wysyłki pasty ołowiowej z [...] do Polski sytuacja jest diametralnie różna. Pasta ołowiowa wysłana z firmy [...] została uzyskana w wyniku kruszenia hydrodynamicznego zużytych akumulatorów, w której cięższy ołów został oddzielony od pasty, a pasta po procesie filtracji została odwodniona. Na tym etapie firma [...] przerwała proces przetwarzania pasty ołowiowej i wysłała ją do [...] S.A. w celu dokonania operacji ostatecznego odzysku tj. przetopienia dla uzyskania czystego metalu. Zatem w momencie wysyłki z [...] do Polski doszło do wyzbycia się wstępnie przetworzonego odpadu przez jego dotychczasowego posiadacza, tj. firmę [...]. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach pod pojęciem odpadu rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub, do których pozbycia się jest zobowiązany. W związku z tym pasta ołowiowa wysłana z firmy [...] wypełnia definicję odpadu określoną w art. 3 ust. 1 pkt. 6 ww. ustawy o odpadach. Zarówno w polskim jak i prawodawstwie Unii Europejskiej pasta ołowiowa traktowana jest jako odpad i dopiero produkt finalny - ołów, uzyskiwany poprzez przetop i rafinację pasty ołowiowej, staje się produktem.
Odwołujący nie zgadza się z klasyfikacją frakcji metalicznej, przysłanej z [...]
z dołączonym załącznikiem VII, jako odpadu niebezpiecznego z załącznika IV do
rozporządzenia nr 1013/2006 oraz załącznika VIII do Konwencji Bazylejskiej pod kodem [...]. Strona stoi na stanowisku, że klasyfikacja ww. odpadów pod kodem [...] jest właściwa.
Odnosząc się do ww. stanowiska Strony organ przytoczył treść kodu [...] z załącznika III do rozporządzenia nr 1013/2006. Odpady klasyfikowane pod kodem [...]. W transporcie odpadów frakcji metalicznej przysłanej z [...] do [...] S.A. nie stwierdzono [...], który w żaden sposób nie może zostać określony jako odpad w postaci nierozproszonej złomu metali o kodzie [...]. Ponadto, jak słusznie wskazał w zaskarżonej decyzji organ I instancji, ołów w postaci metalicznej nie jest klasyfikowany jako niebezpieczny dla zdrowia ludzkiego lub środowiska. Natomiast w formie rozproszonej (przetworzonej) może wykazywać właściwości trujące i mutagenne wymienione w załączniku 3 do ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, powodujące że wspomniane wyżej odpady ołowiu są odpadami niebezpiecznymi. Frakcja metaliczna ołowiu w formie zbrylonego proszku może wykazywać właściwości toksyczne (H6), działające szkodliwie na rozrodczość (H 10), mutagenne (H 11) oraz ekotoksyczne (H14). Należy w tym miejscu dodać, że omawiana wyżej pasta ołowiowa także wykazuje właściwości wymienione w załączniku 3 do ww. ustawy o odpadach tj. właściwości szkodliwe np. w przypadku wdychania (H5), toksyczne (H6), rakotwórcze (1-17) oraz ekotoksyczne (H 14).
W związku z powyższym należy stwierdzono, że klasyfikacja odpadów ołowiu w postaci pasty ołowiowej oraz frakcji metalicznej w postaci proszku, przysłanych z [...] firmy [...] do [...] S.A., jako odpad niebezpieczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji Bazylejskiej z załącznika VIII do ww. konwencji, klasyfikowany również jako odpad o kodzie [...] z załącznika IV do rozporządzenia nr 1013/2006 jest słuszna. Zgodnie z art. 3 ust. 1 b) ww. rozporządzenia nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, przemieszczenia w celu poddania procesom odzysku odpadów wyszczególnionych w załączniku IV, który obejmuje m.in. odpady wyszczególnione w załącznikach II i VIII Konwencji Bazylejskiej podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody.
Przywóz do Polski odpadów o kodzie [...] odbywał się bez uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody wszystkich właściwych zainteresowanych organów. a więc zgodnie z art. 2 pkt. 35 lit. a) jest transportem nielegalnym.
Odwołujący kwestionuje fakt, iż był odbiorcą ww. odpadów i uważa, że kara
pieniężna została na niego nałożona niesłusznie, ponieważ [...] S.A. zamierzał być odbiorcą półproduktu w postaci pasty ołowiowej oraz frakcji metalicznej o kodzie [...], a nie odpadów niebezpiecznych, ponadto transport został zatrzymany przez Służbę Celną i faktycznie nie został odebrany przez Stronę. Ponadto Strona podnosi, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska za winnego nielegalnego przemieszczania odpadów ołowiu uznał firmę [...], a nie [...] S.A., czego nie uwzględnił organ I instancji nakładając na Odwołującego karę pieniężną.
Odpowiadając na powyższe zarzuty Strony organ przytoczył definicję odbiorcy odpadów, zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 4) ww. ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Zgodnie z treścią ww. przepisu za odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady. Dodatkowo domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nieleganie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. Ta ostatnia okoliczność dotyczy sytuacji, kiedy faktyczny odbiorca odpadów np. zakończył działalność i przestał być właścicielem lub dzierżawcą terenu, na którym pozostały nielegalnie przywiezione odpady. Natomiast zgodnie z definicją określoną w art. 2 pkt 14) ww. rozporządzenia nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów odbiorca oznacza każdą osobę lub przedsiębiorstwo podlegające jurysdykcji państwa przeznaczenia, do których odpady są przesyłane w celu ich odzysku lub unieszkodliwienia. W świetle powyższych definicji należy stwierdzić, że wbrew sugestiom Odwołującego odbiorcą odpadów jest nie tylko ten, który fizycznie odebrał odpady i przetransportował do swojej siedziby, lecz ten, do którego odpady zostały wysłane. Ponadto dołączone do transportu dokumenty tj. załącznik VII do rozporządzenia nr 1013/2006, Bill of Lading oraz umowa pomiędzy firmą [...] a [...] S.A. nie pozostawiają wątpliwości, że [...] S.A. jest odbiorcą odpadów, pomimo faktu, że nie odebrał ich fizycznie zgodnie z planem, ponieważ zostały one zatrzymane przez Służbę Celną ze względu na stwierdzenie niezgodnego z przepisami transgranicznego przemieszczania odpadów do Odwołującego. Ponadto należy zauważyć, że choć umowa pomiędzy ww. firmami nie dotyczyła wysyłki do Polski odpadów niebezpiecznych, lecz półproduktu w postaci pasty ołowiowej oraz odpadów ołowiu zaklasyfikowanych przez wysyłającego jako odpad z załącznika III do rozporządzenia nr 1013/2006, nie to zmienia faktu, że [...] S.A. wypełnia definicję odbiorcy odpadów niebezpiecznych przysłanych z firmy [...]. To, że w rzeczywistości z [...] zostały przysłane odpady klasyfikowane jako odpady niebezpieczne o kodzie [...] świadczy tylko o tym, że strony umowy dokonały ich błędnej kwalifikacji i nie dookreśliły. że pasta ołowiowa to odpad. Natomiast nie zmienia to w niczym faktu, że [...] S.A. jest odbiorcą ww. odpadów o kodzie [...].
Okoliczność, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska, w decyzji z dnia [...].09.2013 r., znak: [...], uznał firmę [...] za odpowiedzialną za nielegalną wysyłkę odpadów niebezpiecznych do Polski, nie oznacza, że [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w zaskarżonej decyzji dokonał błędnej oceny materiału dowodowego i niesłusznie nałożył karę pieniężną na Odwołującego. Należy pokreślić, że kara pieniężna została nałożona na Odwołującego na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, który stanowi, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości od 50 000 do 300 000 zł. Zatem ww. kara pieniężna nie jest nakładana na podmiot odpowiedzialny za nielegalne transgraniczne przemieszczanie odpadów do Polski, lecz na odbiorcę odpadów, które zostały przysłane do Polski bez dokonania wymaganego przepisami zgłoszenia.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka[...] S.A. zarzucając jej naruszenie:
• art. 7 i 77 kpa - poprzez nie wyjaśnienie, jaki rzeczywisty charakter ma substancja w postaci pasty ołowiowej oraz frakcji metalicznej, importowana przez skarżącego z [...]
• art. 80 kpa - poprzez dowolne i nie poparte materiałem dowodowym uznanie, że
wspomniana wyżej pasta ołowiowa oraz "frakcja metaliczna" stanowią odpad o
kodzie [...] z załącznika nr IV do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006
Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z dnia 14 czerwca 2006 r.
• art. 10 kpa - poprzez przeprowadzenie postępowania drugoinstancyjnego bez zapewnienia stronie możliwości w nim udziału,
• art. 32 ust.1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. z 2007 r. nr 124, poz.859) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że przepis ten winien być w niniejszej sprawie zastosowany.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że jej zdaniem, zarówno rozstrzygnięcie co do uznania pasty ołowiowej i frakcji metalicznej za odpad niebezpieczny jak i co do objęcia skarżącej Spółki sankcją karną za przywóz tych substancji bez zgłoszenia na terytorium RP - jest bezpodstawne i nie poparte należytym materiałem dowodowym.
1. Odnosząc się zakwalifikowania pasty ołowiowej do kategorii odpadów niebezpiecznych skarżąca podniosła, że w szeregu decyzji w sprawie pozwoleń zintegrowanych, między innymi dla instalacji prowadzonych przez [...] S.A., pasta ołowiowa uznana została za produkt powstały w następstwie rozbiórki akumulatorów, nadający się do dalszego wykorzystania w procesie otrzymywania ołowiu.
Organom obu instancji fakt ten w czasie wydawania zaskarżonych decyzji był znany. O tym czy określona substancja jest odpadem niebezpiecznym decydują bowiem okoliczności związane z jej właściwościami fizyko - chemicznymi oraz jej zewnętrznym oddziaływaniem na ludzi i środowisko a nie fakt przemieszczania tej substancji poza siedzibę podmiotu, który ją wytworzył. Szczególnie błędne jest tu odnoszenie się do definicji odpadu zawartej w art.3 ust. 1 pkt.6 ustawy o odpadach i twierdzenie, że fakt sprzedaży przez [...] dostawcę skarżącej Spółce określonej ilości pasty ołowiowej, automatycznie czyni tą pastę odpadem ponieważ dotychczasowy posiadacz "pozbył" się jej.
2. Organy obydwu instancji nie wzięły również pod uwagę faktu, że pasta ołowiowa została przez Spółkę [...] zarejestrowana w systemie REACH oraz nie uwzględniły wynikających z tego konsekwencji prawnych przewidzianych w rozporządzeniu (WE) 1907/2006 w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów. Zgodnie z przywołanym dokumentem rejestracja upoważniała Spółkę [...] S.A. między innymi do importu pasty ołowiowej począwszy od daty jej rejestracji. Zdaniem skarżącej Spółki fakt rejestracji pasty ołowiowej w systemie REACH jest wystarczającym dla importu tego produktu bez konieczności dokonywania zgłoszenia, o którym mowa w ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. W tej sytuacji twierdzenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, że rejestracja pasty ołowiowej w systemie REACH nie ma w niniejszej sprawie formalnego znaczenia są dowolne oraz nie poparte rzeczową i formalną argumentacją a tym samym uchybiają przepisom art.7 i 77 kpa.
3. Bezzasadne są w ocenie skarżącej także twierdzenia Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jakoby frakcja metaliczna w postaci zbrylonego proszku ołowiowego nie mieściła się w kategorii [...] z załącznika nr IV do rozporządzenia (WE) 1013/2006 z dnia 14 czerwca 2006 roku. Kategoria [...] obejmuje czysty złom między innymi ołowiu w postaci nie rozproszonej [...]. Z redakcji powyższego przepisu wynika, że wyliczenie [...] ma charakter li tylko przykładowy i nie wyklucza zakwalifikowania do kategorii [...] złomu ołowiowego również w innych, nie rozproszonych postaciach. Wysuwając wniosek, iż zbrylony proszek ołowiowy ma postać rozproszoną i tym samym nie mieści się w kategorii [...]-Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie wskazał na czym opierał to twierdzenie. Jest to zbyt dowolna interpretacja wykraczająca poza ramy uznania administracyjnego. Główny Inspektor Ochrony Środowiska klasyfikując fakcję metaliczną do kategorii odpadów [...] wskazuje nadto, iż ołów w tej postaci "może" wykazywać właściwości trujące i mutagenne, "może" wykazywać właściwości toksyczne itp. (str.5 uzasadnienia decyzji).
Uzasadnienie niebezpiecznego charakteru frakcji metalicznej w postaci zbrylonego proszku ołowiowego nie powinno - zdaniem skarżącej Spółki opierać się na przypuszczeniach ("może"). Wynikać to winno z nie budzących wątpliwości ustaleń a ich brak oceniać należy w kategoriach nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy.
4. Szczególnie znamiennym uchybieniem jakiego dopuściły się organy administracji przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy jest również w ocenie strony, oparcie ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę do wydania zaskarżonych decyzji, na ustaleniach poczynionych przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w toku postępowania zakończonego wydaniem wcześniejszej decyzji z dnia [...] września 2013 r. znak [...]. Organy obu instancji a zwłaszcza [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska uznały, że w niniejszym postępowaniu dokonywanie szczegółowych ustaleń dotyczących charakteru pasty ołowiowej oraz frakcji metalicznej jest zbyteczne bowiem wcześniej Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał, że substancje te są odpadami o kodzie [...]. Rozumowanie takie jest oczywiście błędne. Postępowanie administracyjne nie jest procedurą precedensową a fakt dokonania ustaleń w innej sprawie administracyjnej nie zwalnia organów administracji od przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego w sprawie aktualnie prowadzonej.
5. Przedstawione okoliczności jednoznacznie - wskazują na istotne wątpliwości co do prawidłowości zakwalifikowania pasty ołowiowej i frakcji metalicznej do kategorii opadów o kodzie [...]. Ogólnikowa retoryka występująca w obu zaskarżonych decyzjach wątpliwości tych nie usuwa. Zdaniem skarżącej Spółki w tej sytuacji jedyną drogą wyczerpującego wyjaśnienia sprawy winna być specjalistyczna ekspertyza dotyczącą charakteru obu substancji. Tego rodzaju opinii organy administracji nie zasięgnęły mimo, że miały po temu pełną możliwość. Argumentacja powyższa w pełni uzasadnia zarzut, iż organy obu instancji nie dysponowały wystarczającymi przestankami dla uznania pasty ołowiowej i frakcji metalicznej za odpad o kodzie [...]. Istnieją natomiast podstawy do uznania, że:
- pasta ołowiowa odpadem nie jest
- frakcja metaliczna zaliczona winna być do kategorii odpadów oznaczonych kodem [...] ( a nie jak uczyniły to organy obu instancji - kodem [...]).
6. Zdaniem strony skarżącej za niezgodny zarówno z teorią prawa jak i logiczną wykładnią art.32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, uznać należy wyrażony w zaskarżonych decyzjach pogląd, że dla nałożenia kary przewidzianej w/w przepisie wystarczającym jest, iż podmiot ukarany jest odbiorcą "nielegalnie" przemieszczanych odpadów, w całkowitym oderwaniu od elementów subiektywnych tego czynu.
Zgodnie z poglądami doktryny penalizacja czynu zawsze uzależniona jest, a przynajmniej powinna być, od winy chociażby nieumyślnej karanego podmiotu. Wszelkie inne rozwiązania prowadziłyby do swoistej "inkwizycyjności" prawa, co kolidowałoby z każdą akceptowaną w państwie prawa doktryną.
Stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nie koresponduje nadto z wykładnią art.32 w powiązaniu z art.33 ust. 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.
W art.32 ust. 1 i 2 przewidziana jest kara w wysokości od 50.000,00 zł. do 300.000,00 zł. za określone tam delikty przy czym w przepisach tych nie występuje żadna wzmianka dotycząca winy sprawcy. W art.33 ust.3 penalizowane są natomiast czyny zagrożone karą niższa, tj. od 20.000,00 zł. do 60.000,00 zł. pod warunkiem wszakże chociażby nieumyślnego działania sprawcy. Przyjęcie rozumowania zastosowanego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska prowadziłoby do sytuacji, że w poważniejszych stanach faktycznych (art.32 ust. 1 i 2 cyt. ustawy) obowiązywać miałaby odpowiedzialność obiektywna tj. oderwana od instytucji winy a w przypadkach mniejszej wagi (art.33 ust.3) wymagane byłoby wykazanie winy, co najmniej nieumyślnej. Kłóciłoby się to z zasadami logicznej wykładni omawianych przepisów. Zestawienie art.32 ust. 1 i 2 z art.33 ust.3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów prowadzi do konkluzji, że delikty z art.32 ust. 1 i 2 tej ustawy mogą być popełniane tylko umyślnie. Jest to pogląd dominujący w piśmiennictwie (vide np. Wojciech Radecki - Komentarz LEX do art.32 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów). Pomijając względy, o których mowa w pkt.1 - 5 niniejszego pisma - niewątpliwym jest, że w przypadku Spółki [...] SA nie wykazana została żadna wina, nawet nieumyślna, za przemieszczenie bez zgłoszenia pasty ołowiowej i frakcji metalicznej a wręcz przeciwnie w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] - Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał, że skarżąca Spółka odpowiedzialności za przemieszczanie tych substancji nie ponosi. Nałożenie na Spółkę [...] S.A. kary pieniężnej, bez wykazania elementu winy, było zatem z przyczyn formalnych niedopuszczalne i nieuzasadnione.
7. Poza wszelką wątpliwością jest, że w toku procedury prowadzonej przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska - skarżącej Spółce nie umożliwiono aktywnego uczestnictwa w postępowaniu. Jest to naruszenie art. 10 Kpa co samo w sobie stanowić powinno element negatywnej oceny zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane ustawie. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji i w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa wyeliminowanie takiego aktu z obrotu prawnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe unormowania Sąd uznał, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji zarówno organy, jak i orzekający w sprawie Sąd zobligowany jest do uwzględnienia okoliczności, iż ostateczną decyzją z dnia [...] września 2013r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznał, że przysłana z [...] pasta ołowiowa oraz proszek określony przez osobę, która zorganizowała przemieszczenie, zgodnie z dołączonym do transportu załącznikiem VII, jako "frakcja metaliczna" i zaklasyfikowany jako odpad o kodzie [...] z załącznika III do ww. rozporządzenia nr 1013/2006, należy klasyfikować jako odpad o kodzie [...] z załącznika IV do rozporządzenia nr 1013/2006 i załącznika VIII do Konwencji Bazylejskiej oraz [...] zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów. W związku tym, przywóz ww. odpadów z [...] do Polski wymagał uprzedniego pisemnego zgłoszenia przez wysyłającego odpady i uzyskania zezwolenia właściwych władz. Ponieważ wysyłka odpadów ołowiu odbywała się bez uprzedniego zgłoszenia i uzyskania zezwolenia wypełnia ona definicję nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów zgodnie z art. 2 ust. 35 a) ww. rozporządzenia nr 1013/2006. Jako odpowiedzialnego za nielegalny transport organ uznał firmę [...]. Wobec zaś ustalenia, że istnieje możliwość zagospodarowania odpadów na terenie kraju, nałożono na stronę skarżącą obowiązek ich zagospodarowania w należącej do niej instalacji.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że art. 16 § 1 k.p.a. statuuje jedną z podstawowych zasad procedury administracyjnej tzw. zasadę trwałości decyzji ostatecznych, której istota sprowadza się do tego, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej może nastąpić jedynie poprzez zastosowanie odpowiednich trybów nadzwyczajnych lub na skutek zastosowania określonych przepisów intertemporalnych. Dopóki jednak taka decyzja nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w sposób prawem przewidziany, będzie ona wywoływała skutek wiążący trwale podmioty i strony zainteresowane ich rozstrzygnięciem. Innymi słowy, decyzja ostateczna oznacza rozstrzygniecie sprawy w sposób definitywny. Dopiero bowiem, gdyby nastąpiła eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym ostatecznego rozstrzygnięcia, wówczas otworzyłaby się możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy.
W realiach rozpoznawanej sprawy, istnienie w obrocie prawnym powyższej decyzji oznacza, że przesądza ona kwestię uznania ołowiu w postaci pasty ołowiowej oraz frakcji metalicznej w postaci proszku, przysłanych z [...] firmy [...] do [...] S.A., za odpad niebezpieczny w rozumieniu art. 1 ust. 1 lit. a) Konwencji Bazylejskiej z załącznika VIII do ww. konwencji, klasyfikowany również jako odpad o kodzie [...] z załącznika IV do rozporządzenia nr 1013/2006.
W sprawie nie budzi więc wątpliwości, iż w świetle w/w ostatecznej decyzji firma [...] dokonała nielegalnego transportu (bez stosownego zgłoszenia) w/w odpadów niebezpiecznych. Zatem kwestia tego, czy pasta ołowiowa oraz frakcja metaliczna w postaci proszku, przysyłane z [...] firmy [...] do [...] S.A. jest odpadem sprowadzonym nielegalnie została już rozstrzygnięta w innym postępowaniu. Zawarte więc w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważania w tym zakresie są bezprzedmiotowe. Nie do zaakceptowania byłaby bowiem sytuacja, w której w obrocie prawnym funkcjonowałyby dwie odmiennie kwalifikujące pastę ołowiana i frakcję metaliczną w postaci proszku jako odpad lub nie-odpad. Podobne stanowisko wynika z orzecznictwa por. (Wyrok NSA z dnia 12 października 2010r. sygn. akt II OSK 1566/09, Wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2009r. Sygn. akt IV SA/Wa 356/09)
Spór w niniejszej sprawie zawęża się zatem do ustalenia, czy skarżąca - Spółki [...] S.A. z siedzibą w K., do której wysłano te odpady jest ich odbiorcą w rozumieniu art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (dalej jako u.m.p.o).. W świetle którego, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nakłada na odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie bez dokonania zgłoszenia, w drodze decyzji, karę pieniężną od 50.000 do 300.000 zł.
Odnosząc się do powyższej kwestii należy wskazać, że z treści zasady przenoszenia odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami oraz zasady bliskości w gospodarowaniu odpadami wynika, że za zgodne z prawem zagospodarowanie odpadów w pierwszym rzędzie odpowiedzialność ponosi tzw. posiadacz pierwotny, będący wytwórcą odpadów. Zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach odpady, z uwzględnieniem hierarchii sposobów postępowania z odpadami, w pierwszej kolejności poddaje się przetwarzaniu w miejscu ich powstania (art. 20 ust. 1 u.o.). Odpady, które nie mogą być przetworzone w miejscu ich powstania, przekazuje się, uwzględniając hierarchię sposobów postępowania z odpadami oraz najlepszą dostępną technikę lub technologię, o której mowa w art. 143 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, do najbliżej położonych miejsc, w których mogą być przetworzone (art. 20 ust. 2 u.o.). Przepisy u.o. oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/98/WE, z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy dopuszczają możliwość prowadzenia obrotu odpadami oraz ustalają warunki na jakich może się to odbywać. Dopuszczenie obrotu odpadami dotyczy zarówno przekazania odpadów przez pierwotnego posiadacza odpadów innemu posiadaczowi, jak i konstruowania dalszego "łańcucha" posiadaczy odpadów. Warunkiem przejścia odpowiedzialności z pierwotnego posiadacza odpadów na kolejnego posiadacza odpadów jest objęcie tych odpadów w posiadanie prze nowego posiadacza (firmę [...] S.A.) Z akt sprawy wynika, że skarżący nie przejął odpadów, w związku z tym w ocenie Sądu nie stał się ich odbiorcą. Na marginesie należy przy tym wskazać, że kwestie przekazania odpadów powinny być regulowane postanowieniami umowy. Umowa nie może naruszać przepisów ustawowych dotyczących gospodarki odpadam, które w takich przypadkach mają pierwszeństwo w stosowaniu. Ważne jest wykazanie należytej staranności przez strony umowy czy działają one legalnie.
Na temat zasady bliskości: Według M. Górskiego, "Zasada ta zakłada, że każde przemieszczenie wskazanej kategorii odpadów może powodować zagrożenie poszerzenia uciążliwości przez nie powodowanych i z tego powodu powinno być ono ograniczane – jeżeli tylko jest możliwe, odzysk lub unieszkodliwianie należy przeprowadzić w miejscu powstania odpadów (M. Górski, Zasada bliskości w przepisach o gospodarowaniu odpadami, PK 2010, nr 1, s. 28.). W ocenie W. Radeckiego "Założeniem jest, że odpady powinny być poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w miejscu ich powstania. Dopiero wtedy, kiedy jest to niemożliwe, mogą być przewożone w inne miejsca" (W. Radecki, Ustawa o odpadach. Komentarz, Warszawa 2008, s. 114.).
W niniejszej sprawie, posiadaczem pierwotnym odpadu ołowiu w postaci pasty i proszku, oznaczonych kodem [...] była [...] firma [...], jako wytwórca odpadów.
Jako posiadacz pierwotny zobowiązana była ona zatem do zagospodarowania wytworzonych przez siebie odpadów. W sytuacji, w której nie jest była w stanie wskazanego obowiązku wykonać, mogła zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami innemu podmiotowi, ale tylko takiemu, któremu można przypisać status tzw. posiadacza legalnego.
Posiadaczami legalnymi są według ustawy o odpadach z 14 grudnia 2012 r. podmioty, które posiadają:
1) zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów lub
2) koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości – na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) wpis do rejestru w zakresie określonym w ustawie w sytuacjach, kiedy nie jest wymagane posiadanie zezwolenia na gospodarowanie odpadami, lub
4) ustawa zwalnia ich z obowiązku uzyskania zezwolenia bądź innej zgody, także uzyskania wpisu do rejestru, wyraźnie jednak pozwalając na przejęcie odpadów.
Bardzo ważnym założeniem wynikającym z zasady bliskości jest także określenie zasad przejęcia odpowiedzialności za odpady w sytuacji, w której są one przekazywane kolejnym posiadaczom. Oznacza to, że przekazując odpady do transportu, należy wyraźnie wskazać odbiorcę (miejsce docelowe przemieszczenia odpadów), którym musi być posiadacz legalny. Posiadaczem legalnym w niniejszej sprawie jest [...] S.A. Posiadacza pierwotny odpadów (firma [...]), który przekazywał odpady, i nie był zwolniony z odpowiedzialności za zbieranie lub przetwarzanie odpadów, do czasu przejęcia odpowiedzialności przez następnego posiadacza odpadów, który posiada wymaganą decyzję albo posiada wpis do rejestru.
Jak juz wskazano powyżej, na stronę skarżącą przeszłaby zatem odpowiedzialność za zagospodarowanie odpadu ołowiu w postaci pasty i proszku, ale dopiero po ich odebraniu. Do czasu odebrania odpadów odpowiedzialność będzie zatem obciążać przekazującego czyli [...] firma [...]. Potwierdza to treść art. 15 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/98/WE, z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy, według którego państwa członkowskie stosują niezbędne środki w celu zapewnienia, by każdy pierwotny wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów dokonywał przetwarzania odpadów samodzielnie lub zlecał przetwarzanie dealerowi, zakładowi lub przedsiębiorstwu wykonującemu czynności przetwarzania odpadów lub zlecił zorganizowanie przetwarzania prywatnemu lub publicznemu podmiotowi zajmującemu się zbieraniem odpadów zgodnie z art. 4 i 13. W przypadku gdy odpady są przemieszczane w celu ich wstępnego przetworzenia od pierwotnego wytwórcy lub posiadacza do jednej z osób fizycznych lub prawnych, o których mowa w ust. 1, co do zasady nie następuje zwolnienie z odpowiedzialności za przeprowadzenie ostatecznego procesu odzysku lub unieszkodliwienia (art. 15 ust. 2).
Po drugie przepisy u.m.p.o. regulują obowiązki m.in. odbiorcy odpadów oraz organów administracji w zakresie międzynarodowego przemieszczenia odpadów. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.m.p.o. odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie jest każda osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się nielegalnie przemieszczone odpady, jest odbiorcą odpadów sprowadzonych nielegalnie. W literaturze wyodrębniając części składowe pojęcia obowiązku, wskazuje się na następujące zależności: "1) zachodzi tu brak możności wyboru określonego postępowania ze strony adresata obowiązku, przeciwnie, istnieje nakaz lub zakaz określonego postępowania; 2) obowiązek zawsze wynika z prawa w znaczeniu przedmiotowym, inaczej mówiąc, nie ma obowiązku bez normy; 3) w przypadku sporu, konieczność wskazania podstawy prawnej, z której wynika obowiązek określonego postępowania obywatela, ciąży na organie państwowym żądającym wykonania tego obowiązku przez obywatela; 4) na państwie ciąży powinność podjęcia starań w celu zapewnienia realizacji obowiązków przez obywatela przy czym idzie tu o zabezpieczenie interesu ogólnospołecznego, jak i innych obywateli" (F. Siemieński, Prawo konstytucyjne, Warszawa 1976, s. 124–125.). Odbiorcy odpadów są obciążeni przede wszystkim obowiązkami o charakterze reglamentacyjnym, związanymi z przestrzeganiem sposobów postępowania z odpadami. Międzynarodowe przemieszczanie odpadów jest szczególnym rodzajem działalności objętym systemem prawa gospodarki odpadami. W prawie UE zagadnienia te są przedmiotem rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. UE. L. 2006. 190. 1 ze zm.). W akcie tym określone są procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowania z odpadami w miejscu przeznaczenia. Organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły, już na wstępie postępowań jakie toczyły i toczą się w niniejszej sprawie, że skarżąca jest stroną. w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przepisy u.m.p.o. regulują szczegółowo m.in. prawa i obowiązki odbiorcy odpadów.
Należy pamiętać, że celem postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie było rozstrzygnięcie, czy [...] S.A. jest odbiorcą odpadów. Jak wskazano sporne odpady zostały wysłane do skarżącego, ale ich nie odebrał . Zgodnie zaś z art. 3 pkt 19 u.o. posiadaczem odpadów jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Analiza akt sprawy wskazuje zatem, że skarżący nie stał się ich posiadaczem.
Odpowiedzialność administracyjną za odpady może zaś ponosić podmiot, który faktycznie te odpady posiada lub włada powierzchnią, na której znajdują się odpady. W przedmiotowej sprawie skarżący nie posiadł odpadów i nie władał powierzchnią ziemi, na której odpady się znajdowały. W związku z tym nie można przypisać mu odpowiedzialności administracyjnej, a w konsekwencji nałożyć również administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 32 u.m.p.o.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a uchylił zaskarżoną decyzję. Jednocześnie na podstawie art.152 i 200 w/w ustawy Sąd rozstrzygnął w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło