IV SA/Wa 1582/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman, asesor WSA Paweł Dańczak, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi H. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] marca 2018 r. Nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] [...] z [...] stycznia 2018 r., nr [...] orzekającą o wymeldowaniu H.L. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...][...]. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. 26 października 2017 r. wszczęto z urzędu postępowanie o wymeldowanie H.L.z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] [...] w [...]. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że przedmiotowy lokal znajduje się w zasobach komunalnych Dzielnicy [...]. Z informacji uzyskanych z Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] wynika, że ww. lokal H.L. zajmowała bez tytułu prawnego. W związku z remontem części budynku, w której znajdował się lokal nr [...], H.L. 22 grudnia 2011r. otrzymała skierowanie do zawarcia na okres 1 roku umowy najmu lokalu nr [...] przy ulicy [...] [...] w [...]. Wymieniona dobrowolnie przeprowadziła się do przyznanego jej lokalu zamiennego. Wobec powyższych ustaleń Prezydent [...]. [...] orzekł o wymeldowaniu H.L. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...], gdyż doszedł do wniosku, że wymieniona opuściła trwale i dobrowolnie dotychczasowe miejsce stałego zameldowania, czym wypełniła ustawową przesłankę wymeldowania, wynikającą z art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (dalej: ustawa o ewidencji ludności). Powyższą decyzję administracyjną zakwestionowała H.L., składając, w przewidzianym terminie, odwołanie do Wojewody [...]. Zarzuciła ona organowi I instancji naruszenie przepisów ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z [...] marca 2018 r. (o numerze jak wyżej) Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] [...]. W uzasadnieniu, wskazując na ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ I instancji, wyjaśniono, że H.L. trwale i dobrowolnie opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] [...] w [...]. Tym samym spełnione zostały przesłanki wymeldowania wskazane w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Jak wynika z pisma Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] [...] [...] oraz zgromadzonej w toku sprawy dokumentacji, wymieniona opuściła ww. lokal w 2011 r. i nie powróciła do niego. Mieszkanie to nie jest już miejscem jej pobytu stałego, w którym skoncentrowane miałaby sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Numerami [...] i [...] oznaczono dwa inne lokale, które następnie zostały wynajęte. Obecnie zaś na piętrze budynku, gdzie się znajdował lokal nr [...], siedzibę ma Wydział Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy [...] [...] [...]. H..L. nie ma więc prawnej i faktycznej możliwości powrotu do niego. Odnosząc się do zawartych w odwołaniu zarzutów, organ administracji publicznej wskazał, że decyzja Prezydenta [...] [...] nie narusza zasady przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka wyrażonej w art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyjaśniono, że instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny. Ewidencja ludności polega zaś na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób, czyli służy jedynie zbieraniu informacji o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Oznacza to, że powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny poprzez wskazanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. Podkreślono także, że organ I instancji nie naruszył wskazanych przez H.L. przepisów art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8 § 1, art. 11 i art. 13 k.p.a. Przeprowadził dokładne postępowanie dowodowe, na podstawie którego ustalił rzeczywisty stan faktyczny. Ponadto wskazano, że wymienionej przyznano lokal socjalny nr [...] przy ul. [...] [...] w [...]. Tym samym nie wykluczono jej z grona mieszkańców Dzielnicy [...] i nie wyrządzono niepowetowanej szkody. Wojewoda [...] uznał także, że słusznie organ I instancji odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków D.L., Naczelnika Wydziału Zasobów Lokalowych oraz S.Ł., Dyrektora [...], na okoliczność ustalenia szczegółów ważnego i słusznego interesu publicznego oraz wskazania sposobów zapobieżenia niesłusznym i niepowetowanym stratom, jakie mogą wyniknąć z pozbawienia H..L. zameldowania na pobyt stały, jak również wykazania korzyści dla [...] [...] w przypadku jej wymeldowania, gdyż nie mają one znaczenia dla sprawy. Skargę na decyzję Wojewody [...] nr [...] z [...] marca 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H.L., dalej "skarżąca". Zaskarżyła powyższą decyzję w całości, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mających istotne znaczenie na ustalenie prawdy obiektywnej oraz wynik sprawy, tj. obrazę art. 7 k.p.a w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a., poprzez odrzucenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w jej obecności Naczelnika Zasobów Lokalowych w Dzielnicy [...] - D.L. oraz Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] - S.Ł., przez co nie został zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy, nie zostały ustalone wszystkie okoliczności faktyczne sprawy zgodnie z obowiązującą zasadą prawdy obiektywnej. Zarzuciła brak uszanowania prawa do obrony ważnego i słusznego interesu prywatnego poprzez odebranie prawa do ponownego ustosunkowania się na piśmie do dowodów z przesłuchania w obecności Naczelnika Wydziału Zasobów Lokalowych – D.L. oraz Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] - S.Ł.. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz decyzji wydanej przez organ administracyjny pierwszej instancji – Prezydenta [...]. [...] z powodu ustaleń sprzecznych ze sobą okoliczności faktycznych, z naruszeniem obowiązującego prawa oraz zasad współżycia społecznego oraz bezprawne obarczenie jej odpowiedzialnością za niedopełnienie obowiązków przez organ administracji samorządowej, skarżąca wniosła także o zwolnienie od kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła szczegółowo ciąg wydarzeń związanych z wykonywaniem decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego z [...] maja 2011 r., nakazującej zaprzestania użytkowania lokali mieszkalnych w remontowanej części budynku przy ul. [...] [...] w [...]. Jak podkreśliła skarżąca, wielokrotnie zwracała się z prośbą o potwierdzenie jej pobytu w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] [...] w [...] do celów meldunkowych, lecz za każdym razem spotkała się z odmową ze strony Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] oraz ze strony Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...]. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wykazała, że odpowiadają one prawu. W konsekwencji Sąd uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie 26 października 2017 r. z urzędu zainicjowano postępowanie administracyjne zakończone decyzją o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu [...] przy ul. [...] [...] w [...], następnie utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] marca 2018 r. Materialnoprawną podstawę rozpoznania skargi stanowi ustawa z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz.1382, zwana dalej "ustawą") – Zgodnie z art. 35 ww. ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Istotę rozpoznawanej sprawy stanowiło rozstrzygnięcie, czy zaistniały w sprawie przesłanki uzasadniające wymeldowanie H.L. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] [...] w [...]. Warunkiem orzeczenia o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego jest bowiem zaistnienie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a więc przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz przesłanki niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Wskazać przy tym trzeba, że pobytem stałym, zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji, jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przyjmuje się, że zamieszkiwanie w danym lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych i potrzeb socjalnych. Tak rozumiany pobyt stały świadczy o tym, że dany lokal stanowi centrum życiowe danej osoby i jednocześnie stanowi podstawę obowiązku meldunkowego, o którym mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności. Tak rozumiany pobyt stały wiąże się z elementem faktycznego przebywania w danym miejscu, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Z kolei opuszczenie lokalu związane jest z zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. Opuszczenie przez osobę zameldowaną miejsca stałego pobytu, stosownie do przywołanego przepisu art. 35 ww. ustawy, stanowi materialną przesłankę wydania przez organ decyzji o wymeldowaniu. Przy tym należy podkreślić, że w orzecznictwie przyjmuje się, że opuszczenie musi być trwałe i dobrowolne. Mimo, że w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że co do zasady opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże w pewnych przypadkach wola osoby zameldowanej nie ma wpływu na wydanie decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. Brak tak rozumianej dobrowolności nie zawsze zatem stanowi przeszkodę do wymeldowania. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, podziela stanowisko, iż jako równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać nie tylko sytuację gdy z własnej woli osoba opuszcza lokal, ale także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu bądź przymuszona do opuszczenia tego lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 346/14, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., II SA/Ol 674/11). Innymi słowy, przesłanka opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego jest spełniona także wówczas, gdy opuszczenie to ma co prawda charakter wymuszony, ale następnie nie dojdzie do podjęcia przez zainteresowaną stronę kroków prawnych i faktycznych, skutkujących powrotem do mieszkania. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należało uznać, że organy obu instancji zasadnie orzekły o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżąca opuściła lokal, w związku z koniecznością jego remontu. Biorąc zaś pod uwagę, że uczyniła to na początku 2011 r., opuszczenie to nabrało trwałego charakteru. Nadto aktualnie skarżąca nie ma prawnej i faktycznej możliwości powrotu do niego, gdyż na piętrze budynku, gdzie się znajdował lokal nr [...], w którym mieszkała skarżąca siedzibę ma Wydział Spraw Społecznych i Zdrowia dla Dzielnicy [...] [...]. [...]. Podkreślić także trzeba, że z akt sprawy nie wynika, by skarżąca podjęła kroki prawne mające na celu umożliwienie jej ponownego zamieszkania w lokalu. Toteż uznać należy, że skarżąca nie podjęła czynności zmierzających do przywrócenia jej posiadania. Tym samym, opuszczenie lokalu przez skarżącą nabrało charakteru dobrowolnego opuszczenia miejsce stałego zameldowania. Jak to było podkreślone powyżej, za dobrowolne uznaje się właśnie opuszczenie lokalu, które chociaż takim nie było, to jednak strona nie podjęła przewidzianych prawem środków zmierzających do umożliwienia jej powrotu do tego lokalu. W tym też kontekście nie ma znaczenia czy opuszczenie lokalu nastąpiło na podstawie decyzji Państwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego z [...] maja 2011 r., której – jak podniósł pełnomocnik skarżącej na rozprawie – brak w aktach. Faktyczne opuszczenie lokalu w 2011 r. oraz nie podjęcie środków prawnych celem przywrócenia możliwości w nim zamieszkania, wypełnia przesłanki art. 35 ustawy o ewidencji, uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania. Organy administracyjne przeprowadziły bowiem w sposób prawidłowy postępowanie administracyjne, dopełniając wymogów wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które nakazują dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Na marginesie podkreślić trzeba, że zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Literalne brzmienie art. 35 ustawy o ewidencji ludności sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu, a która to czynność ma charakter czynności materialno-technicznej i ma na celu potwierdzenie istniejącego stanu faktycznego. Wymeldowanie w żaden sposób nie dotyczy ani nie niweczy praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Tych ostatnich należy dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Postępowanie o wymeldowanie ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności ewidencji z rzeczywistym stanem rzeczy. Decyzja o zameldowaniu nie daje żadnych praw do lokalu ani też takich praw, jeśli strona jest w ich posiadaniu, nie pozbawia (np. prawa własności czy prawa użytkowania). Natomiast organy właściwe w sprawach ewidencji ludności nie są powołane do dokonywania ocen, czy osoba w stosunku do której toczy się postępowanie o wymeldowanie jest właścicielem jeszcze innej nieruchomości, czy określony obiekt budowlany, z którego ma zostać wymeldowana nadaje się na miejsce pobytu ludzi w rozumieniu prawa budowlanego i uzależnienia od tych oceny możliwości zameldowania lub wymeldowania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2018 r., II OSK 2853/17) . Uwzględniając powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.)