IV SA/Wa 1584/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, ze zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżącego W. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego IV SA/Wa 1584/11 UZASADNIENIE Zaskarżonym do Sądu Administracyjnego postanowieniem z dnia [...].08.2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu zażalenia M. G., uchyliło w całości postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...].07.2011 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania poniesionych w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości oraz umorzyło w całości postępowanie pierwszej instancji w tym zakresie. Podziału kosztów zakończonego postępowania rozgraniczeniowego zażądał wnioskujący o jego przeprowadzenie – W. K., właściciel działki nr [...]. W ramach tego postępowania rozgraniczenia dokonano z nieruchomościami sąsiednimi - działką nr [...], należącą do M. G. oraz z działką nr [...], stanowiącą własność J. A.. W. K. przedłożył fakturę z dnia [...].12.2010 r., wystawioną przez geodetę dokonującego owego rozgraniczenia, opiewającą na kwotę 2.901,16 zł. Wójt Gminy B. na skutek przedmiotowego wniosku dokonał podziału tych kosztów w ten sposób, iż połową ich obciążył wnioskodawcę rozgraniczenia, a na właścicieli działek sąsiednich – M. G. oraz na J. A. - nałożył obowiązek poniesienia po ¼ kwoty, wynikającej z tej faktury. Na skutek zażalenia wniesionego przez M. G. SKO uchyliło to postanowienie w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. Uczyniło tak mając na względzie uchwałę składu 7 sędziów NSA z 11.12.2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, z której wynika, że podziałowi podlegają koszty organu. W postępowaniu rozgraniczeniowym nie ma bowiem normy, która nakazywałaby uiszczenie tych kosztów "z góry" przez jego stronę. Koszty te zatem w pierwszym rzędzie winna ponosić Gmina, skoro geodeta działa tu z upoważnienia wójta, a zatem między wójtem a geodetą nawiązuje się określony stosunek prawny. Jedynymi kosztami jakie powstały w tym postępowaniu były koszty geodety (art. 263 Kpa) i poniósł je w całości wnioskodawca. Skoro więc postępowaniu administracyjnemu nie jest znane rozstrzyganie o kosztach postępowania między stronami, a dział IX Kpa, stanowi iż koszty (wydatki) ponosi organ prowadzący postępowanie, SKO przyjęło, że brak było podstaw do rozstrzygania w tym przedmiocie. We wniesionej skardze W. K. wyraził przekonanie, iż postanowienie I instancji było prawidłowe. Przeprowadzone postępowanie rozgraniczeniowe potwierdziło nieprawidłowości w dotychczasowym przebiegu granic o wartości od 20 cm, do miejscami 80 cm. Wyjaśnił, iż Sąd Cywilny pouczył go o możliwości żądania podziału kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. Na rozprawie przez Sądem wyjaśnił, że sądził, iż jest zobowiązany do ich poniesienia, skoro był wnioskodawcą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie i w całości podtrzymało swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, jakkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. W ocenie Sądu, SKO trafnie dostrzegło, że istniały podstawy do powołania się na uchwałę składu 7 sędziów NSA z 11.12.2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, wyraźnie wskazującą, iż art. 262 § 1 Kpa wyklucza możliwość przyznania przez organ administracyjny kosztów postępowania pomiędzy stronami. W uchwale tej nadto dostrzeżono jednolitość stanowisk piśmiennictwa w tym przedmiocie. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 Kpa nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej sprawie należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości, mając na uwadze treść art. 105 Kpa. Błędna kwalifikacja wniosku przez organ pierwszoinstancyjny musiała prowadzić - w rozpoznawanej sprawie - do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia Wójta Gminy B. z dnia [...].07.2011 r. i umorzenia postępowania administracyjnego w tym przedmiocie, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Postępowanie administracyjne należy bowiem uznać za bezprzedmiotowe wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, tak jak miało to miejsce w tej sprawie. Jednocześnie należy zauważyć, iż ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne nie uzależnia prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego od uiszczenia niejako "z góry" jego kosztów przez wnioskodawcę. Organ może jedynie zobowiązać strony do wpłaty zaliczki na poczet tych kosztów. Jednocześnie wszystkie strony takiego postępowania, jako ponoszące jego koszty, winny mieć wpływ na wybór geodety dokonującego wnioskowanego rozgraniczenia. Z wyjaśnień skarżącego nie wynika nadto, by został przez organ zmuszony do poniesienia tych kosztów w całości już w dacie [...].12.2010 r. (decyzja o rozgraniczeniu została wydana w dniu [...].05.2011 r.). Mimo przytoczonych uwag co do zasadności merytorycznej podjętego rozstrzygnięcia należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie dotknięte jest istotną wadą procesową. Uchylenia zaskarżonego postanowienia i umorzenia postępowania administracyjnego I instancji - w zakresie podziału kosztów owego postępowania rozgraniczeniowego - organ odwoławczy dokonał bowiem z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w zw. art. 144 Kpa, poprzez rozpoznanie wniesionych od niego zażaleń w odrębnych postanowieniach. Z akt administracyjnych tej sprawy wynika bowiem, że na postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...].07.2011 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie przedmiotowych nieruchomości złożone zostały dwa zażalenia – M. G. z [...].07.2011 r. oraz J. A. z dnia [...].07.2011 r. Oba kwestionujące dokonany przez organ I instancji podział kosztów tego postępowania administracyjnego, obejmujący koszty czynności geodety w tej sprawie. Organ odwoławczy zaś zamiast rozpoznać je, poprzez wydanie jednego postanowienia w tym przedmiocie, wydał dwa odrębne postanowienia, zawierające tożsame rozstrzygnięcia, oba z daty [...].08.2011 r., dwukrotnie więc w dacie [...].08.2011 r. uchylił kwestionowane postanowienie Wójta Gminy B. z dnia [...].07.2011 r. nr [...], dokonujące podziału owych kosztów. Należy mieć na uwadze, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym, co oznacza, że każda sprawa będąca przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przed organem pierwszej instancji podlega, na skutek złożenia środka lub środków zaskarżenia, ponownemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu w pełnym zakresie przed organem drugiej instancji. Istotą postępowania odwoławczego jest więc ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podniesionych w środku odwoławczym lub zawartych środkach odwoławczych. Złożenie dwóch zażaleń przez różne strony postępowania od postanowienia pierwszoinstancyjnego, nakłada na organ drugiej instancji obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie i wydania jednego postanowienia, odnoszącego się do obu zażaleń. Złożenie bowiem dwóch zażaleń od postanowienia wydanego w jednym postępowaniu administracyjnym nie powoduje wszczęcia dwóch odrębnych postępowań zażaleniowych, które kończyłyby się wydaniem dwóch odrębnych postanowień drugoinstancyjnych. Stanowisko to ugruntowane jest w orzecznictwie Sądów Administracyjnych (por. m. in. wyrok NSA z dnia 22.12.2008 r., sygn. akt II OSK 1109/07, Lex nr 513841). W przypadku zatem, gdy od postanowienia organu I instancji złożonych zostaje wiele zażaleń, organ odwoławczy, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 138 § 1 Kpa, wydaje jedno postanowienie, w którym powinien rozstrzygnąć o wszystkich tych zażaleniach. Tak, by w konsekwencji nie doszło do dwukrotnego wyeliminowania z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia, lub by jego losy nie mogły kształtować się odmiennie w obu tych sprawach. Istota administracyjnego toku instancji polega bowiem na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 1 pkt 1 lit. c oraz 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w pkt. 1 oraz 2 sentencji. O kosztach postępowania sądowego - w pkt. 3 sentencji - orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.