IV SA/Wa 1584/21
WyrokWSA w Warszawie2022-03-03
Skład orzekający: Marzena Milewska-Karczewska, Kaja Angerman, Aleksandra Westra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie ekologiczne powinno zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu w sprawie zmiany pozwolenia zintegrowanego, jeśli zmiana ta może być uznana za "istotną zmianę instalacji" w rozumieniu przepisów prawa ochrony środowiska i dyrektyw unijnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska, uznając, że organ odwoławczy nie przeprowadził należytej analizy, czy wnioskowana zmiana pozwolenia zintegrowanego stanowi "istotną zmianę instalacji", co jest kluczowe dla dopuszczenia organizacji ekologicznej do udziału w postępowaniu na prawach strony. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do zarzutów strony skarżącej i w istocie zaakceptował stanowisko organu pierwszej instancji bez merytorycznego uzasadnienia, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności postępowania.Stan faktyczny
Stowarzyszenie ekologiczne wystąpiło z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym zmiany pozwolenia zintegrowanego dla instalacji produkującej płyty drewnopochodne. Marszałek Województwa odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia, uznając, że zmiana nie jest "istotna". Minister Klimatu i Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Marszałka. Stowarzyszenie zaskarżyło postanowienie Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak analizy istotności planowanych zmian oraz naruszenie przepisów unijnych dotyczących udziału społeczeństwa. Stowarzyszenie wskazywało na planowany wzrost emisji odpadów i zmiany w zakresie zużycia wody jako przesłanki istotności zmiany.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska oraz zasądził od Ministra na rzecz Stowarzyszenia zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia del. SO Aleksandra Westra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] sierpnia 2021r., nr [...], Minister Klimatu i Środowiska (dalej: Minister, organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2021r., znak: [...] o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia Ekologicznego [...] z siedzibą w [...], do udziału w postępowaniu wszczętym wnioskiem z 20 maja 2020r. [...] sp. a o.o. z siedzibą w [...], o zmianę decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2019r., znak: [...] (sprostowanej postanowienie tego organu z: [...] lipca 2019r., znak: [...], [...] sierpnia 2019r., znak: [...] i znak: [...], [...] kwietnia 2020r. znak: [...]), którą udzielono w/w Spółce pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do produkcji płyt drewnopochodnych - płyt wiórowych na terenie zakładu pod adresem[...], ul. [...], [...]..
Stan faktyczny sprawy
Z akt sprawy wynika, że Stowarzyszenie na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2021r., poz. 247 z późn. zm. - zwanej dalej "ustawą o.o.ś.") wystąpiła z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie wszczętej na wniosek [...] sp. z o.o. o zmianę decyzji Starosty [...] z [...] czerwca 2019r. (znak wskazany na wstępie) udzielającej spółce pozwolenia zintegrowanego na prowadzenie instalacji do produkcji płyt drewnopochodnych – płyt wiórowych na terenie zakładu w [...] ([...]).
Marszałek Województwa [...] postanowieniem z [...] czerwca 2021r. (znak wskazany na wstępie) orzekł o:
1/ odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do wnioskowanego przez nie postępowania;
2/ poinformowaniu Stowarzyszenia, iż z uwagi na niedopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia na prawach strony, na obecnym etapie postępowania brak jest podstaw prawnych do umożliwienia Stowarzyszeniu wgląd do akta sprawy;
3/ poinformowaniu Stowarzyszenia, iż odniesienie się do wniosku zawartego w piśmie z 28 maja 2021r. o udzieleniu informacji na podstawie przepisów ustawy o.o.ś. nastąpi w odrębnym piśmie.
Stowarzyszenie nie zgodziło się z ww. postanowieniem wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie pkt 1 oraz dopuszczenie go do udziału w postępowaniu o zmianę pozwolenia zintegrowanego udzielonego spółce [...] sp. z o.o. ewentualnie o uchylenie ww. postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W zażaleniu zarzucono organowi I instancji wydanie zaskarżonego postanowienie z naruszeniem:
-art. 7, 77 k.p.a. w związku z art. 182 ust. 2 oraz w zw. z art. 3 pkt 7 ww. ustawy o.o.ś., poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego i uznanie, że zgłoszony wniosek spółki nie dotyczy zmiany instalacji;
- art. 3 pkt 9 w zw. z art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z 24 listopada 2010r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz.Urz.UE L 334/17 – dalej: Dyrektywa 2010/75/UE) w zw. z art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus, zatwierdzonej decyzją 2005/370, w zw. z art. 47 karty Praw Podstawowych UE, poprzez odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia, które spełnia wszystkie wymogi określone w tych przepisach.
Organ odwoławczy po rozpatrzeniu złożonego zażalenia postanowieniem [...] sierpnia 2021r. (nr wskazany na wstępie) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Minister wskazał, na obowiązujące w sprawie przepisy prawa podkreślając, że w jego ocenie prowadzone postępowanie o zmianę pozwolenia zintegrowanego na wniosek [...] sp. z o.o. nie zalicza się do żadnego z przypadków wymienionych w art. 185 ust. 2a ustawy z 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (jt. Dz.U z 2020r., poz. 1219 z późn. zm. – dalej: p.o.ś), w których organizacje ekologiczne mogą uzyskać prawa strony, ani w art. 218 zawierającym analogiczne zapisy co do udziału społeczeństwa. W ocenie Ministra w postanowieniu organu I instancji, w sposób jasny i prawidłowy z przywołaniem orzecznictwa Sądów, które dokonywały wykładni pojęcia "istotnej zmiany instalacji " przedstawiono rzetelną i trafną argumentację, którą Minister, nie tylko podziela ale także przyjmuje za własną. W uzasadnieniu Minister powołał się również na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2019r. sygn. akt IV SA/Wa 1040/19.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziło się Stowarzyszenie wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając wskazane orzeczenie w całości i zarzucając naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 w związku z art. 7, 77, 107 k.p.a. poprzez utrzymanie w całości w mocy zaskarżonego postanowienia Marszałka, podczas gdy Minister powinien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a uchylić w całości zaskarżone postanowienie Marszałka i orzec merytorycznie poprzez dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu,
ewentualnie
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku 7, 77, 107 k.p.a. poprzez utrzymanie w całości w mocy zaskarżonego postanowienia, podczas gdy Minister na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. powinien uchylić zaskarżone postanowienie w całości przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia Marszałkowi.
oraz
- art. 7, 77 k.p.a. w związku z art. 185 ust. 2a oraz w związku z art. 3 pkt 7 p.o.ś. poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego i uznanie, że zgłoszony wniosek przez [...] sp z o.o. nie dotyczy istotnej zmiany instalacji;
- art. 3 pkt 9 w związku z art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 1 Dyrektywy 2010/75/UE w związku z art. 9 ust. 3 Konwencji z Aarhus, w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych UE poprzez odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu Stowarzyszenia, które spełnia wszelkie wymogi określone w tych przepisach.
Podnosząc wskazane wyżej zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji. Wniesiono również o:
1/ dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do zażalenia a zignorowanych przez ministra, na okoliczność, iż zmiana pozwolenia zintegrowanego będzie miała charakter istotny;
2/ wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości UE z następującym pytaniem prawnym: "Czy art. 3 pkt 9 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "istotnej zmiany" instalacji rozumieć także znaczące zwiększenie dopuszczalnej ilości wytwarzanych odpadów ?";
3/ orzeczenie o kosztach postępowania skargowego, w tym o kosztach zastępstwa procesowego, według norm prawem przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi skarżący szczegółowo uargumentował stawiane w skardze zarzuty podkreślając i wskazując, iż z treści zaskarżonego postanowienia Ministra nie wynika dlaczego zdaniem Ministra wnioskowane przez spółkę modyfikacje nie mieszczą się w pojęciu "istotnej zmiany instalacji". Zaskarżone orzeczenie nie zawiera bowiem argumentacji w tym zakresie. Podkreślono przy tym że rolą organu odwoławczego nie jest tylko "kontrola" orzeczenia organu I instancji, ale zajęcie własnego stanowiska. Skarżący wskazał i podkreślił również, że zgodnie z wnioskiem inwestora mają nastąpić zmiany w zakresie wytwarzania odpadów, gdyż ma nastąpić wzrost odpadów innych niż niebezpieczne z 16 426,6 Mg/rok do 20 444 plus 189 900 Mg/rok a odpadów niebezpiecznych – wzrost z 105,5 Mg/rok do 309 Mg/rok. Zmiana taka w ocenie skarżącego może powodować znaczące zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko – organ nie dokonał jednak żadnej oceny tych elementów wniosku, pod kontem czy mogą one powodować "istotną zmianę instalacji". Zauważono również, że skoro na skutek zmiany pozwolenia zintegrowanego ma wzrosnąć ilość wytwarzanych odpadów jak i mają powstawać nowe odpady (kod 191207) to uzasadnione jest twierdzenie że instalacja ma zwiększać nie tylko ilość ale i asortyment produkcji. A zatem zarówno skala zmian jak i zakres wytwarzanych odpadów wskazują, że jest to istotna zmiana w funkcjonowaniu instalacji.
Zdaniem skarżącego, istotną zmianą jest również wnioskowana przez spółkę zamiana w decyzji słowa: "żywice" na "kleje". W ocenie skarżącego czymś innym są bowiem "żywice" a czym innym "kleje". Również do istotnych zmian, zdaniem skarżącego, należy zaliczyć: usunięcie w tabeli 18 zapotrzebowania na wodę do celów p.poż, co w konsekwencji spowoduje zmianę (zmniejszenie) ilości wykorzystywanej wody w ogóle w instalacji określonej w pkt VI pozwolenia zintegrowanego; usunięcie z pkt VIII.2 pozwolenia zintegrowanego monitorowania zużycia wody na cele przeciwpożarowe. Powyższe nie prowadzi bowiem do zmniejszenia wykorzystania wody w instalacji, jak twierdzi Marszałek, lecz do wykorzystywania wody poza postanowieniami pozwolenia zintegrowanego, a tym samym poza kontrolą organów. Tytułem przykładu wskazano, że z załącznika nr 12 do protokołu kontroli WIOŚ [...] z [...] grudnia 2020r. Wynika, że zużycie wody w instalacji w celach p.poż w roku 2020 wyniosło 15 207,1 litra, gdy tymczasem z pisma Komendy Miejskiej Straży Pożarnej w [...] wynika, że na terenie instalacji w roku 2020 nie była prowadzona żadna akcja gaśnicza – oznacza to, iż woda była wykorzystywana do innych celów niż p.poż.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022r. poz. 329 – dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Stosownie do art.120 p.p.s.a w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest bowiem postanowienie Ministra Klimatu i Środowiska z [...] sierpnia 2021r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Marszałka Województwa [...] z [...] czerwca 2021r. znak: [...] odmawiające dopuszczenia Stowarzyszenia do postępowania dotyczącego zmiany pozwolenia zintegrowanego - (decyzja Starosty [...] z [...] czerwca 2019r – numer wskazany na wstępie).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawową kwestią, która okazała się w niniejszej sprawie sporna, a która ma przesądzające znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, jest ustalenie, czy skarżącej w postępowaniu o zmianę pozwolenia zintegrowanego – decyzja z [...] czerwca 2019r., będzie przysługiwał przymiot strony na podstawie art. 44 ustawy z 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2021r. poz. 247 z późn. zm – dalej: ustawa o.o.ś). W ocenie skarżącej winna ona uczestniczyć na prawach strony w postępowaniu . Natomiast w ocenie organu nie zostały spełnione wymogi by Stowarzyszenie mogła uczestniczyć w postępowaniu dot. Zmiany pozwolenia zintegrowanego.
Należy zatem zauważyć, że art. 185 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2002r. Prawo ochrony środowiska (jt. Dz.U. z 2021r., poz. 1973 z późn. zm. – dalej: p.o.ś.) stanowi, że co do zasady stronami postępowania o wydanie pozwolenia są prowadzący instalację oraz, jeżeli w związku z eksploatacją instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania, władający powierzchnią ziemi na tym obszarze. Niemniej jednak, art. 185 ust. 2a p.o.ś. przewiduje możliwość rozszerzenia kręgu stron postępowania o wydanie pozwolenia poprzez odesłanie do art. 44 ustawy o.o.ś. Przy czym norma ta wskazuje dokładnie rodzaj postępowań, w których może brać udział na prawach strony organizacja ekologiczna. Mianowicie w postępowaniu o wydanie pozwolenia zintegrowanego dla nowo zbudowanej instalacji, o wydanie pozwolenia zintegrowanego z odstępstwem, o którym mowa w art. 204 ust. 2 lub w postępowaniu dotyczącym jego zmiany polegającej na udzieleniu takiego odstępstwa oraz w postępowaniu o wydanie decyzji lub zmianie pozwolenia zintegrowanego dotyczącej istotnej zmiany instalacji stosuje się przepisy art. 44 ustawy o.o.ś. Jedynie w tych enumeratywnie wymienionych rodzajach postępowań możliwe będzie stosowanie art. 44 ustawy o.o.ś. i w konsekwencji udział organizacji ekologicznej w takim postępowaniu. Istota zatem sporu sprowadza się do oceny, czy prowadzone przez Marszałka postępowanie jest postępowaniem w sprawie zmiany pozwolenia zintegrowanego dotyczącej istotnej zmiany instalacji. Od kwalifikacji tego postępowania uzależnione jest zastosowanie normy art. 185 ust. 2 a p.o.ś. w zw. z art. 44 ust. 1 i 2 ustawy o.o.ś. i dopuszczalność udziału w tym postępowaniu skarżącej Fundacji. Przy czym zgodnie z art. 3 pkt 7 p.o.ś., przez istotną zmianę instalacji rozumie się taką zmianę sposobu funkcjonowania instalacji lub jej rozbudowę, która może powodować znaczące zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko. Zmiana instalacji ma dotyczyć sposobów funkcjonowania instalacji lub jej rozbudowy. Pojęcie "rozbudowa" należałoby łączyć zarówno z podjęciem i przeprowadzeniem robót budowlanych, jak i doposażeniem pod względem technicznym (nowe urządzenia, uzupełnienie użytkowanych), zmianą wydajności wiążącą się ze zmianami konstrukcji. "Zmiana funkcjonowania" bez rozbudowy to zmiana polegająca np. na wydłużeniu czasu pracy instalacji, intensyfikacji sposobu jej wykorzystywania czy zmiana w organizacji funkcjonowania. Każda z tych zmian ma jednak znaczenie tylko o tyle, o ile skutkuje zmianą oddziaływania na środowisko (tak komentarz do p.o.ś. pod redakcją M. Górski, M. Pchałek, W. Radecki, J.Jerzmański, M. Bar, S. Urban, J.Jendrośka, Wydawnictwo C.H. Beck 2011, str. 65-66).
Z powyższymi normami ściśle powiązany jest art. 218 p.o.ś., który stanowi, że organ administracji zapewnia możliwość udziału społeczeństwa na zasadach i trybie określonych w ustawie o.o.ś, w postępowaniu, którego przedmiotem jest m.in. wydanie decyzji dotyczącej istotnej zmiany instalacji. Tym samym, w razie zakwalifikowania postępowania jako dotyczącego istotnej zmiany instalacji, na organie ciąży obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa.
Wskazane przepisy przewidują zatem w przypadku zmiany pozwolenia zintegrowanego dotyczącej istotnej zmiany zarówno udział społeczeństwa, jak i udział organizacji ekologicznej na prawach strony.
A zatem kwestią istotną, która w niniejszej sprawie przesądzałaby o zasadności udziału Stowarzyszenia w prowadzonym postępowaniu w zakresie zmiany pozwolenia zintegrowanego było ustalenie czy wnioskowana przez spółkę zmiana pozwolenia zintegrowanego jest istotną zmianą instalacji.
Stowarzyszenie zarówno w zażaleniu jak i w skardze do Sądu wskazywało na istotność planowanych zmian podnosząc w szczególności, że istotne zmiany funkcjonowania instalacji polegają m. in. na: 1/ zwiększeniu emisji odpadów (odpady inne niż niebezpieczne – wzrost ilości 11- krotny, odpadów niebezpiecznych – wzrost bliski dwukrotny), oraz ich rodzaju (odpady o kodzie 191207), co może powodować znaczące zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko; 2/ usunięciu z tabeli 18 zapotrzebowania na wodę i usunięcia obowiązku monitorowania zużycia wody na cele przeciwpożarowe.
Organ odwoławczy rozpoznając jednak złożone zażalenie w ogóle nie odniósł się i nie przeanalizował wskazywanych przez skarżącą elementów pod względem ich istotności- brak jest analizy oraz wskazania dlaczego w ocenie Ministra wnioskowane modyfikacje nie mieszczą się w pojęciu " istotnej zmiany instalacji". Uzasadnienie organu odwoławczego sprowadza się w istocie nie do ponownego rozpatrzenia sprawy (co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia) do czego obligują go przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a do akceptacji stanowiska organu I instancji bez wskazania merytorycznych podstaw takiego uznania, w szczególności w kontekście zgłaszanych w zażaleniu zarzutów.
Należy zatem wskazać, że stosownie do treści art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Realizując zasadę dwuinstancyjności organ odwoławczy jest zobligowany do ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej w jej całokształcie. Cechą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest bowiem to, że organ drugiej instancji ponownie rozpatruje oraz rozstrzyga sprawę rozpoznaną i rozstrzygniętą przez organ pierwszej instancji. Nie oznacza to wprawdzie, że organ drugiej instancji powtarza całe postępowanie wyjaśniające, lecz opierając się na materiale dowodowym zasadniczo zebranym w toku postępowania przez organ I instancji, organ odwoławczy materiał ten jeszcze raz poddaje ocenie, przy czym czyni to między innymi w kontekście zarzutów odwołania lub jak w niniejszej sprawie zażalenia, a w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnia, w zależności od wyniku tej oceny, podstawy faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia, a tym samym podzielenia stanowisko organu I instancji lub przyznania racji wnoszącemu środek odwoławczy. Jednocześnie dostrzec należy, że organ odwoławczy w postępowaniu administracyjnym ma kompetencję do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 i art. 138 § 2 k.p.a.). Motywy decyzji organu odwoławczego powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, na co wskazuje art. 11 k.p.a. Natomiast brak ustosunkowania się przez organ odwoławczy do podnoszonych w środku odwoławczym kwestii, które są prawnie doniosłe, jest uchybieniem noszącym cechę naruszenia prawa w stopniu mającym także istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Takie bowiem działanie organu odwoławczego, w którym organ ten w zasadzie nie zajmuje własnego stanowiska w rozpoznawanej sprawie ograniczając się do opisu przebiegu postępowania i przytoczenia przepisów, a zarazem nie ustosunkowuje się do zgłoszonych w środku odwoławczym zarzutów, godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe strony.
Powyższe uwagi o charakterze ogólnym znajdują swoje potwierdzenie w ugruntowanych poglądach judykatury, które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, czyniąc je własnym stanowiskiem w tej sprawie (por. np. wyrok NSA z 10 grudnia 2014 r., II OSK 1241/13, LEX nr 1596021).
A zatem mając na względzie, że w niniejszej sprawie Minister praktycznie zaniechał wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w tym również twierdzeń i argumentów strony skarżącej nie odnosząc się w uzasadnieniu w ogóle do nich, to stwierdzić należy, że stanowi to naruszenie art. 15 i 11 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Z tego też względu Sąd był zobligowany do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, bowiem w istocie nie poddaje się ono kontroli sądu.
Z uwagi na to, że zasadnicza część argumentów podniesionych w skardze skierowanej do sądu administracyjnego pokrywa się z zarzutami przedstawionymi w zażaleniu na postanowienie Marszałka z [...] czerwca 2021r. oraz uwzględniając to, że Minister zobowiązany będzie do ponownego rozpatrzenia zażalenia, stosownie do obowiązków wynikających z art. 15 i art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., Sąd za przedwczesne uznał odniesienie się do tychże argumentów. Wszystkie te kwestie będą bowiem przedmiotem ponownej oceny organu odwoławczego w ponownie prowadzonym postępowaniu. Z uwagi na ujawnione wadliwości postępowania Sąd nie badał zaskarżonego postanowienia w kontekście dalej idących zarzutów skargi, w tym dotyczących naruszenia pozostałych przepisów prawa materialnego. Dopiero przeprowadzenie przez organ prawidłowego postępowania i dokonanie oceny na podstawie wyczerpująco rozpatrzonego materiału dowodowego stanowić może podstawę do oceny legalności wydanego aktu w świetle tych zarzutów. Rolą Sądu nie jest wyręczanie organów w ustalaniu okoliczności faktycznych sprawy oraz badanie dowodów, lecz kontrola zgodności z prawem podejmowanych przez organy działań. Dokonując oceny w powyższym zakresie, Sąd nie rozstrzyga tym samym o meritum sprawy, gdyż nie będąc kolejną instancją w postępowaniu administracyjnym nie zastępuje organów w rozpatrywaniu spraw.
Sąd wskazuje również, że przedmiotem zażalenia wniesionego przez skarżącego do organu odwoławczego był tylko pkt 1 postanowienia Marszałka z [...] czerwca 2021r. Tymczasem organ odwoławczy formułując sentencję wydanego rozstrzygnięcia nie ograniczył się do zaskarżonego punktu postanowienia organu I instancji, bowiem sentencja została sformułowana poprzez zapis: "utrzymuję w mocy zaskarżone postanowienie" a zatem utrzymano w mocy całe postanowienie organu I instancji, mimo że skarżący nie zażalił pozostałych punktów tego postanowienia. Należy zatem wskazać, że organ nie może wyjść poza zakres zaskarżenia rozstrzygnięcia w szczególności gdy tak jak w niniejszej sprawie posiada ono 3 odrębne postanowienia. Na marginesie jedynie Sąd w tym miejscu wskazuje, że organ I instancji nieprawidłowo zamieścił w swym rozstrzygnięciu pkt 2-3. Punkty te bowiem zawierają informacje dla skarżącego i nie stanowią rozstrzygnięcia, które mogłoby podlegać zaskarżeniu. Tymczasem w postanowieniu organ pouczył stronę, że od całego rozstrzygnięcia a zatem również od pkt 2 i 3 przysługuje jej prawo wniesienia zażalenia – co nie jest prawdą, gdyż zażalenie zgodnie z art. 141 k.p.a. służy stronie tylko w tedy gdy kodeks tak stanowi.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister będzie zobowiązany do ponownego i wyczerpującego rozważenia całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w szczególności w kontekście podniesionych w zażaleniu oraz wniosku argumentów w zakresie spełnienia przez skarżącą przesłanek z art. 185 ust. 2a p.o.ś. w związku z art. 44 ustawy o.o.ś. oraz art. 218 i art. 3 pkt 7 p.o.ś. - czemu winien dać wyraz w uzasadnieniu orzeczenia, które będzie spełniać wymogi art. 107 § 3 k.p.a. przy uwzględnieniu w sentencji rozstrzygnięcia, że przedmiotem zaskarżenia był tylko pkt 1 postanowienia Marszałka z [...] czerwca 2021r.
Na zakończenie Sąd wskazuje, mając na względzie złożony przez skarżącego wniosek o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości UE z pytaniem prawnym, iż w ocenie Sądu wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, ocena potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym wykładni lub ważności aktu prawa unijnego należy do sądu krajowego. Określone zagadnienie, aby mogło być przedmiotem pytania prejudycjalnego, powinno dotyczyć kwestii interpretacji prawa unijnego znajdującego zastosowanie w sprawie zawisłej przed sądem krajowym. Samo jednak podniesienie kwestii dotyczącej prawa unijnego przez stronę postępowania nie przesądza o potrzebie skierowania takiego pytania. W ocenie Sądu, uzasadniona wątpliwość co do wykładni wskazanego przepisu prawa unijnego - w świetle wyrażonych powyżej zapatrywań - w rozpatrywanej sprawie nie zachodziła. Stąd też Sąd nie dostrzegł potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, Sąd postanowił jak w punkcie drugim wyroku, na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło